مقاله درمورد دانلود هورمون رشد، دریای خزر، سواحل جنوبی دریای خزر، عوامل محیطی

2-1-1-2 کپور معمولی
نام علمی این ماهی سیپرینوس کارپیو است. بدنی قطور و سری کوتاه دارد. از این ماهی سه نژاد برای پرورش معرفی شده است. کپور فلس دار18 که کاملا از فلس پوشیده شده است. کپور آینه‌ای19 که فلس‌های بزرگ و پراکنده دارد و بالاخره، کپور خطی20 که فلس نداشته و بدن ظاهری خط دار دارد. کپور معمولی که نژاد بانکوکی نیز نامیده می‌شود، از کپورهای چینی است که در سال‌های 1929 و 1957 از سری لانکا و تایلند به هند وارد شد. کپور فلس دار و کپور آینه‌ای در محیط‌های معمولی رشد می‌کنند. ولی کپور خطی به آب سرد حساسیت بیشتری دارد. این ماهی همه چیز خوار است و از لارو حشرات، کرم‌ها، نرم تنان و شاخ و برگ گیاهان غوطه ور در آب و گاهی از زئوپلانکتون ها نیز تغذیه می‌کند. حداکثر طول و وزن این ماهی‌ها به ترتیب 75 سانتی متر و 6 کیلوگرم می‌رسد. از ماهیانی هستند که رشد سریعی دارند و تا حدی جزو ماهیان مقاوم به شمار می‌آیند. در سال اول پرورش وزن آن‌ها به حدود 5/1-1 کیلوگرم می‌رسد، طول این ماهی‌ها در این وزن بین 45-40 سانتی متر است. تمام نژادهای این ماهی در استخرها و حوضچه‌های پرورشی بدون تزریق عصاره هیپوفیز تولید مثل می‌کنند. تخم‌ها در این ماهی، چسبنده بوده و به گیاهان غوطه‌ور در آب می‌چسبند. کپور معمولی به همراه کپور نقره‌ای و علفخوار به عنوان ماهیان تمیزکننده شناخته شده‌اند. زیرا جزو کنترل کننده‌های زیستی و در مقام حفظ تعادل بوم سازگان استخرها به شمار می‌آیند (رفیعی، 1384).
این ماهی در حوضه های دریای خزر، رودخانه تجن و تمام حوضه‌های آبریز ایران پراکنش دارد. دندان حلقی سه ردیفی ( 3.2.1- 1.2.3)، بیشینه طول 150 (میانگین 38) سانتی متر است، بدن این ماهی تاحدی دراز است و طول آن سه برابر ارتفاع است. سطح بدن از فلس‌های درشت پوشیده شده است، سر ماهی بزرگ و پوزه کند است، باله پشتی خیلی طویل و باله مخرجی کوتاه است، در باله پشتی 3 تا 4 خار سخت و 15 (16) تا 21 (22) شعاع نرم و شاخه شاخه دارد، در باله مخرجی نیز سه خار سخت و 5 یا 6 شعاع نرم شاخه شاخه دیده می‌شود. دو زوج سبیلک دارد و زوجی که بر روی آرواره پائین قرار دارد، طویل‌تر است، همه چیز خوار است و از موجودات ریز بستر آب، کرم‌ها، سخت پوستان، نوزاد حشرات و حتی فضولات حیوانی و گیاهی، لاشه حیوانات، تخم ماهیان و نوزادان خود را نیز مصرف می‌کند. در دمای کمتر از 7 درجه سانتی گراد به صورت دسته جمعی به خواب زمستانی فرو می‌رود، در آب شیرین به سر می‌برد و آب‌های گرم، آرام و پوشیده از گیاه را دوست دارد (شکل 2-2) (ستاری و همکاران، 1386). شکل 2-2 کپور معمولی
در سواحل جنوبی دریای خزر، اغلب استخرهای پرورش ماهیان گرمابی، تالاب‌ها، آبگیرهای طبیعی و رودخانه‌های شرق، مرکزی و غرب حوضه پراکنش دارند. بیشترین فراوانی این گونه در جنوب شرقی دریای خزر (خلیج گرگان و تالاب گمیشان) می‌باشد. اگرچه این گونه به صورت بومی و طبیعی در تمام سواحل جنوبی دریای خزر وجود دارد و برای تولید مثل وارد مصب رودخانه‌ها می‌شود، اما در سال‌های اخیر صید بیش از حد و از بین رفتن محل‌های تولیدمثل در زمان تولیدمثل این گونه بسیاری از رودخانه‌های این منطقه یا خشک شده یا آب شیرین ندارند. ضمن اینکه در اثر از بین رفتن پیچ و خم‌های رودخانه مخصوصا در رودخانه قره سو، بسیاری از چمنزارهایی که در فصل بهار غرقاب بوده و محل تولیدمثل این گونه بوده‌اند، از بین رفته، نسل آن کاهش پیدا نموده و اگرچه شیلات ایران اقدام به تکثیر مصنوعی آن نموده اما باید نسبت به احیاء مناطق تولیدمثلی آن اقدام نمود (عبدلی و نادری، 1387).
2-2 زیستگاه
زیستگاه کپور معمولی دارای فرم‌های مختلف است. نمونه‌هایی از آن در دریا و برخی دیگر در قسمت‌های پائینی رودخانه‌ها و تالاب‌ها زندگی می‌کنند. بیشتر مناطق پوشیده از گیاهان آبزی (مخصوصا نی زارها) را ترجیح می‌دهند. تغییرات دمای آب، اکسیژن محلول و گل آلودگی را تا حد زیادی تحمل می‌نمایند. در قسمت‌های پائین رودخانه تجن تعداد زیادی از آن وجود دارد. ماهی سفید در دوره‌ای که در دریا است، تا عمق 30 متری در نواحی که موجودات کف‌زی مخصوصا نرم‌تنان وجود دارند، در زمستان به قسمت‌های ساحلی در نزدیکی مصب رودخانه‌ها ن زدیک می‌شود. در فصل پاییز قسمت‌های عمیق‌تر را ترجیح می‌دهد. تغییرات دمایی و جریان‌های آبی باعث بروز مهاجرت‌هایی برای این گونه می‌شود (عبدلی و نادری، 1387).
2-3 تغذیه
کپور معمولی در تالاب‌ها و استخرهای پرورشی تا حد زیادی از شیرونومیده و در دریای خزر از نرم تنان، سخت‌پوستان، کرم‌ها و مواد پوسیده گیاهی و جانوری تغذیه می‌کنند. در مراحل لاروی تغذیه ماهی سفید از فیتوپلانکتون‌ها، بعد از آن همراه با رشد بدن به ترتیب زئوپلانکتون ها، لارو شیرونومیده21، لارو حشرات آبزی، نرم‌تنان، سخت‌پوستان (گاماروس، خرچنگ پهن) و کرم پرتار است. در دوران بلوغ غذای اصلی ماهی سفید از نرم‌تنان می‌باشد. در زمان مهاجرت به رودخانه تغذیه آن متوقف می‌شود (عبدلی و نادری، 1387).
2-4 سن بلوغ
سن بلوغ از شاخص‌های بسیار مهمی است که می‌توان از آن میزان رشد نسبی ماهیان را پیش‌گویی کرد، اما مقادیر رشد مطلق، تحت تاثیر عوامل محیطی قرار دارند. بنابراین، ماهیان مشخصا در ماه‌های اول سال زندگی تا رسیدن به بلوغ، رشد خیلی سریعی از خود نشان می‌دهند. سپس افزایش مقادیر انرژی، به جای رشد بافت‌های بدنی، باعث رشد غدد جنسی می‌شود. در نتیجه میزان رشد ماهیان بالغ، بسیار کندتر از ماهیان نابالغ است. ماهیا بالغ تا حدودی به دلیل مقدار بافت غدد جنسی به ازا واحد طول، مشخصا سنگین‌تر از ماهیان نابالغ هستند و این امر در بالاتر بودن ضریب چاقی22 (k) انعکاس یافته است (ستاری، 1381).
ماهی کپور معمولی در سن 3 تا 4 سالگی بالغ می‌شود. تولید مثل آن در فصل بهار از اردیبهشت ماه شروع تا اوایل تیرماه ادامه می‌یابد. در حوضه جنوبی دریای خزر در تالاب انزلی دوره مهاجرت از اواخر اردیبهشت تا پایان خرداد است و در رودخانه قره سو و گرگان رود از فروردین تا پایان اردیبهشت می‌باشد. دمای مناسب برای تولیدمثل از 17 تا 23 درجه سانتی گراد می‌باشد. محل تولیدمثل روی گیاهان آبزی غوطه ور در آب است. هماوری مطلق آن 96 هزار تا 8/1 میلیون تخمک است. در ماهی سفید نرها در 2 تا 3 سالگی و ماده‌ها در 3 تا 4 سالگی بالغ می‌شوند. ابتدا از قسمت‌های عمیق‌تر آب به مناطق ساحلی می‌آیند (اواخر بهمن ماه و اوایل اسفندماه) و اوج کوچ این ماهیان در نیمه دوم فروردین و نیمه اول اردیبهشت ماه با دمای آب 12 تا 13 درجه سانتی گراد می‌باشد. بستر مناسب برای تولیدمثل قلوه سنگی است. در سردآبرود و چالوس، این گونه در فاصله 10 تا 15 کیلومتر از مصب رودخانه در عمق 20 سانتی متری تولیدمثل می‌نماید. ماهیان مولد بعد از تولیدمثل به دریا باز می‌گردند و برخی از آن‌ها در تالاب انزلی تا 2 سالگی نیز در آب شیرین می‌مانند. در فصل تولیدمثل روی قسمت‌های مختلف بدن ماهی نر (مخصوصا سرها) برجستگی‌های جنسی دیده می‌شود. فرم مهاجر پاییزه این گونه به تعداد محدود در برخی از رودخانه‌های جنوبی دریای خزر وجود دارد (عبدلی و نادری، 1387).
2-5 رشد و عوامل موثر بر آن
رشد یکی از جنبه‌های بیولوژیکی ماهی است که بیش از سایر مباحث مورد مطالعه قرار گرفته است و شاخص خوبی برای تعیین سلامت افراد یک جمعیت و یا جمعیت‌های مختلف ماهیان به حساب می‌آید. رشد سریع نشان دهنده وفور غذا و وجود سایر شرایط مطلوب است در صورتی که رشد کند احتمالا عکس آن را نشان می‌دهد. رشد، تغییر در اندازه (طول، وزن) در طی زمان و یا به عبارت دیگر، تغییر کالری مصرفی به صورت ذخیره‌ای، به شکل بافت بدنی و بافت تولیدمثلی است. از آن جا که معمولا رشد مثبت است (برای مثال افزایش در طول زمان)، موازنه مثبت انرژی در هنگام سوخت و ساز، ضروری است. سوخت و ساز حاصل آنابولیسم23 (سنتز بافت یا سازندگی در سوخت و ساز) و کاتابولیسم24 (شکستن اتصالات شیمیایی با استفاده از انرژی یا تخریب) است. بنابراین در یک ماهی در حال رشد میزان آنابولیسم بیشتر از کاتابولیسم است. عوامل عمده‌ای که میزان آنابولیک را کنترل می‌کنند، شامل هورمون رشد است که از هیپوفیز ترشح می‌شود و همچنین هورمون‌های استروئیدی که از گنادها (غدد جنسی) ترشح آن‌ها را بر عهده دارند (ستاری، 1381).
2-5-1 تنظیم رشد
عوامل مختلف موثر بر میزان رشد همانند دما، اکسیژن محلول، آمونیاک، شوری، رقابت، قابلیت دستیابی به غذا و سن بلوغ از طریق تغییر میزان ترشحات هورمونی، تاثیر خود را به خوبی اعمال می‌کنند (ستاری، 1381).
2-5-2 هورمون رشد
هورمون رشد ماهی، در سلول‌های بخش قدامی25 غده هیپوفیز تولید می‌شود (دان، 1997 و دین و همکاران، 2008). این هورمون در غده هیپوفیز همه ماهیان، به استثنای ماهیان دهان گرد وجود دارد. دو واریانت مولکولی از هورمون رشد در ماهیان استخوانی وجود دارد. اخیرا نیز مشخص شده است که در کنترل تنظیم اسمزی، حداقل در آزاد ماهیان دخالت دارد. گزارش شده است که هورمون رشد اگزوژن (با منشاء خارجی) باعث افزایش رشد بدن می‌شود. یون‌های سدیم، پتاسیم و فعالیت ATP آز26 در سلول‌های کلراید آبشش‌ها افزایش می‌یابد. غلظت‌های پلاسمایی خون و میزان تصفیه متابولیکی در هنگام ورود ماهی در دریا بالا می‌رود (ستاری، 1381). هورمون رشد پلی پپتیدی متشکل از 192 اسید آمینه است که در ساختمان آن دو پیوند دی سولفیدی وجود دارد. در ماهیان این هورمون پپتیدی 22 کیلو دالتون وزن داشته که در تنظیم فشار اسمزی، تولید مثل، فعالیت‌های ایمنی و ضریب تبدیل غذا و اشتها نقش مهمی را بر عهده دارد (مگ و همکاران، 2004). این هورمون به شکل بارزی با تولید مثل جانوران مثل رشد و سازگاری اسمزی مرتبط است (گومز و همکاران، 1998 و مک کورمیک، 2001). علاوه بر این هورمون رشد می‌تواند به عنوان یک عامل مهم محرک رشد در آبزی پروری نقش ایفا کند (زوهار، 1989 ) و برای رشد توده بدنی و تولیدمثل در ماهیان استخوانی و سازگاری اسمزی در ماهیان یوری هالین ضروری است (سیارا و همکاران، 2006). همچنین در میان مهره‌داران، هورمون رشد برای رشد عادی الزامی است و در تنظیم بسیاری از فرایندهای آنابولیک موثر است (اکسو و همکاران، 2001 ).
گیرنده‌های هورمون رشد در کبد، آبشش، روده و کلیه خلفی ماهی قزل آلا مشاهده شده است. با این وجود، تصور می‌شود که بسیاری از اثرات هورمون رشد، همانند آنچه در مهره‌داران رده‌های بالاتر روی می‌دهد توسط واسطه‌هایی مانند فاکتور شبه انسولین (IGF) و خصوصا IGF-1 اعمال می‌شود. هورمون رشد هم IGF و هم RNA را در کبد، آبشش و کلیه تنظیم می‌کند و نشان داده شده است که به وسیله هورمون رشد، IGF-1 تحمل در برابر شوری را در عرض 48 ساعت افزایش می‌دهد (ستاری، 1381).
2-5-3 کنترل ترشح هورمون رشد
ترشح هورمون رشد در موجودات مختلف تحت تاثیر فاکتورهای زیادی از جمله استرس، تغذیه، خواب، خود هورمون رشد و همچنین مرحله رشد، سن، تغذیه، تحریکات عصبی هیپوکلسیمی، فاکتورهای آزاد کننده هورمون رشد، فاکتورهای بازدارنده هورمون رشد، فاکتورهای رشد از قبیل فاکتور رشد شبه انسولین نوع 1، هورمون تیروئید آدرنال، پانکراس و تعدادی از متابولیت ها واقع می‌شود (ماهنامه جهان دامپروری، 1385). کنترل‌های اولیه رشد توسط دو هورمون هیپوتالاموس (هورمون آزاد کننده هورمون رشد و سوماتواستاتین) و یک هورمون از معده (گرلین) صورت می‌گیرد. هورمون آزادکننده هورمون رشد یک پپتید هیپوتالامیک است که هم سنتز و هم ترشح هورمون رشد را تحریک می‌کند. اما سوماتواستاتین پپتیدی است که آزاد شدن هورمون رشد رادر پاسخ به هورمون آزادکننده هورمون رشد از طریق دیگر فاکتورهای محرک مانند غلظت پایین گلوکز خون ممانعت می‌کند. گرلین با اتصال به گیرنده‌های روی سوماتوتروف ها، همانند هورمون آزاد کننده هورمون رشد ترشح هورمون رشد را تحریک می‌کند. ترشح هورمون رشد همچنین متاثر از فیدبک منفی فاکتور رشد شبه انسولین نوع 1 می‌باشد. سطوح بالای آن در خون منجر به کاهش ترشح هورمون رشد نه فقط از طریق ممانعت مستقیم سوماتوتروف، بلکه از طریق تحرک آزادسازی سوماتواستاتین از هیپوتالاموس می‌شود. جهت ممانعت از ترشح هورمون، اثر فیدبک و احتمالا اثر ممانعت مستقیم (اتوکراین) نسبت به ترشح از سوماتوتروف دارد. ترشح هورمون رشد مانند بیشتر هورمون‌های هیپوفیزی حالت یک جریان دائمی و یکنواخت ندارد بلکه به صورت جریاناتی ضربانی انجام می‌پذیرد (شهبازی، 1378).
2-5-4 اثرات متابولیکی هورمون رشد
هورمون رشد اثرات مهمی روی متابولیسم پروتئین، لیپید و کربوهیدرات دارد. در بعضی موارد، اثرات مستقیم هورمون رشد ثابت شده است، از طرفی دیگر که فاکتورهای رشد شبه انسولین نوع 1 در این بین نقش واسطه‌ای داشته و در بعضی موارد هردوی آن‌ها اثرات مستقیم و غیر مستقیم ایفا می‌کنند.
2-5-4-1 افزایش سرعت پروتئین سازی در بیشتر سلول‌های بدن
گرچه مکانیسم‌های دقیق افزایش ذخیره پروتئین به وسیله هورمون رشد معلوم نیست، ولی یک رشته اثرات متعدد شناخته شده‌اند که همه آن‌ها می‌تواند منجر به ذخیره پروتئین شوند.
هورمون رشد مستقیما انتقال اسیدهای آمینه یا شاید بیشتر اسیدها]]>

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *