روش‌شناسی خستگی درد

بیماران گرفتار به سرطان معمولا خستگی رو به عنوان مانعی واسه کارکرد طبیعی و کیفیت زندگی می دانند (موستین[۲] و همکاران، ۲۰۰۷). شبکه ملی کامل سرطان[۳] (۲۰۰۷) خستگی سرطان رو به این توضیح تعریف می کنه: خستگی مربوط به سرطان یه ناراحتی پایداره، خستگی یا احساس ذهنی از خستگی، به دلیل سرطان یا حاصل درمان سرطانه و ارتباطی به فعالیت های عادی گذشته نداره.

سرطان

تعریف ارائه شده به وسیله سلا[۴] و همکاران (۲۰۰۱) ویژگی های جور واجور خستگی رو در بر می­گیرد: خستگی حالت ذهنی گسترده، پایدار و کاهش ظرفیت جسمی و ذهنیه که با استراحت برطرف نمی شه. این تعریف دارای سه ویژگی باید اینم بگیم که. اول، مشخصه خستگی به عنوان یه پدیده ذهنی، که بر این پایه می تونه از راه خودگزارش دهی اندازه گیری شه. دوم، ارائه راه های مختلفی که در اون خستگی از خستگی عادی مشخص شه، : شدت و طولانی بودن (خستگی شدید و پایدار) و نفوذ ناپذیری اون که با اقدامات عادی، خلاص شدن از خستگی نداره (برطرف نشدن با استراحت). سوم، اهمیت بالینی این پدیده و ویژگی های چند بعدی اون (کاهش ظرفیت کار فیزیکی و روانی) (جاکوبسن، ۲۰۰۴).

 

۲-۲- ملاک های تشخیصی

معمولا، یه مریض که فقط می گوید در حال تجربه خستگیه به عنوان داشتن  CRFدر نظر گرفته می شه. اما بیشتر پزشکان موافقن که مجموعه ای از معیارهای تشخیصی، جهت تحقیق و برنامه ریزی درمان ضرورت داره (سلا و همکاران، ۲۰۰۱). از طرفی چون تعاریف خستگی متفاوتند، واسه روش بهینه آزمایش خستگی، در این بیماران اتفاق نظری وجود نداره. از این رو اهمیت به دست آوردن خودگزارش دهی به طور گسترده ای به رسمیت شناخته شده و شکل های جور واجور وسیله خود گزارش دهی الان استفاده می شه (جاکوبسن، ۲۰۰۴). با یه راه و روش کامل تر، چندین محقق اندازه گیری های چند بعدی خستگی واسه بیماران گرفتار به سرطان رو پیشرفت و اعتبار داده ان. این اقدامات عبارتند از: پرسشنامه کوتاه خستگی (مندوزا[۵] و همکاران، ۱۹۹۹)، اندازه تجدید نظر پیپر خستگی (پیپر[۶] و همکاران، ۱۹۹۸)، پرسشنامه علائم چند بعدی خستگی (استین، مارتین، هان و جاکوبسن، ۱۹۹۸ به نقل از جاکوبسن، ۲۰۰۴)، اندازه خستگی در سرطان (اکویاما[۷] و همکاران، ۲۰۰۰)، اندازه تجدید نظر خستگی سرطان شوارتز[۸] (شوارتز و میک[۹]، ۱۹۹۹)، پرسشنامه چند بعدی خستگی (اسمتس[۱۰]، گارسن[۱۱]، بنک[۱۲]، هاس[۱۳]، ۱۹۹۵).

برنامه ریزی

جدول ۱-۲

نمونه هایی از اندازه های چند بعدی اندازه گیری خستگی (به نقل از جاکوبسن، ۲۰۰۴)

 

اندازهابعادمنبع
 پرسشنامه کوتاه خستگیشدت                       دخالتمندوزا و همکاران (۱۹۹۹)
اندازه خستگی سرطانفیزیکی       شناختی                 عاطفیاکویاما و همکاران (۲۰۰۰)
پرسشنامه نشانگان خستگیشدت           فرکانس        تنوع روزانه        دخالتهان و همکاران (۱۹۹۸)
پرسشنامه چند بعدی خستگیکلی  فیزیکی  روانی   کاهش فعالیت  کاهش انگیزهاسمتس، گارسن، بنک، هاس (۱۹۹۵)
پرسشنامه علائم چند بعدی خستگیکلی  فیزیکی  عاطفی  روانی  انرژیاستین، مارتین، هان و جاکوبسن (۱۹۹۸)
اندازه خستگی پیپر تجدید نظرشدت / رفتاری  معنی عاطفی  حسی  شناختی / خلقپیپر و همکاران (۱۹۹۸)
اندازه تجدید نظر خستگی سرطان شوارتزفیزیکی    ادراکیشوارتز و مک (۱۹۹۹)

 

۲-۳- بروز، شدت و روند خستگی

بروز و شدت CRF تحت تاثیر عوامل زیادی، از جمله نوع و اندازه درمان، فوت وفن های اندازه گیری، و جمعیت بیماران مورد مطالعه قرار می گیرد (جین پیر[۱۴] و همکاران، ۲۰۰۶). بیماران گرفتار به سرطان پروستات دست کم شدت خستگی رو گزارش کرده و بیماران گرفتار به سرطان ریه، گوارش، سر و گردن بیشترین شدت خستگی رو گزارش دادن. جنس، سن، و مقدار کل رادیوتراپی، پیش بینی واریانس زیادی رو در شدت خستگی نداشت (هیکوک و همکاران، ۲۰۰۵). در رابطه با پرتو درمانی، خستگی سرطان واسه هفته های سوم تا پنجم درمان به اندازه بالایی و بیشتر از سه چهارم از بیماران اون رو گزارش کردن. در دو مطالعه هم تشخیص نوع سرطان رو تنها عامل قابل توجه مربوط شدیدا خستگی رو گزارش دادن (هیکوک، مورو، روسکو، موستین و اکونیف، ۲۰۰۵؛ هیکوک، مورو، روسکو، موستین، اکونیف و بول، ۲۰۰۵). در مطالعه دیگری هم بیشتر از ۵ هفته پرتو درمانی، بالاترین علائم ثانوی افزایش اندازه CRF و مشکلات پوستی گزارش شده رو نشون می دهد (جین پیر و همکاران، ۲۰۰۶). هم اینکه در رابطه با شیمی درمانی در عرض ۴ تا ۵ روز از اتمام شیمی درمانی، خستگی به شدید ترین مقدار رسیده و کم کم در طول یه دوره چرخه کامل درمان کاهش می یابد (بک[۱۵]، دادلی[۱۶]، ۲۰۰۵). به غیر از دوره درمان سرطان، ۳۰٪ تا ۴۰٪ از بیماران یه خستگی همیشگی و دراز مدت رو تجربه شده می کنن (جلیسن و همکاران، ۲۰۰۶) که این واسه ماه ها و حتی سال ها بعد از تموم شدن درمان ادامه می یابد (هافمن[۱۷]، ریان[۱۸]، جین[۱۹]، کلمار[۲۰] و مورو[۲۱]، ۲۰۰۷).

مشکلات

CRF  به عنوان یه نتیجه خود به خودی سرطان و به عنوان یه آسیب جانبی درمان سرطان رخ می دهد، با اینکه پاتوفیزیولوژی زمینه ای دقیق اون تا حد زیادی ناشناخته س. احتمال خستگی، تقریبا واسه تموم بیماران در درمان سرطان هست. تا ۹۰٪ از بیماران تحت درمان با اشعه و تا ۸۰٪ از کسائی که تحت شیمی درمانی قرار گرفته ان، خستگی رو تجربه کرده ان. تاثیر CRF  بر کیفیت زندگی مریض، به خصوص در رابطه با کارکرد فیزیکی و توانایی انجام فعالیت های روزمره زندگی، عمیق و فراگیره. (هافمن و همکاران، ۲۰۰۷).

[۱] . Jacobsen

[۲] . Mustian

[۳] . National Comprehensive Cancer Network

[۴] . cella

[۵] . Mendoza

[۶] . Piper

[۷] . Okuyama

[۸] . Schwartz

[۹] . Meek

[۱۰] . Smets

[۱۱] . Garssen

[۱۲] . Bonke

[۱۳] . Haes

[۱۴].  Jean-Pierre

[۱۵] . Beck

[۱۶].  dudley

[۱۷] . Hofman

[۱۸] . Ryan

[۱۹] . Jean

[۲۰] . Colmar

[۲۱] . Morrow