راز ممنوعیت آدامس در سنگاپور!

لی کوان یو روز دوشنبه در سن ۹۱ سالگی واسه همیشه با مردم سنگاپور خداحافظی کرد. دلیل معروفیت اون تبدیل سنگاپور از یه بندرگاه کوچیک به قطب تجارت جهانیه. لی کوان یو خواسته دیگری هم داشت. حفظ پاکیزگی و رفتار خوب سنگاپوری ها واسه اون در ممنوع بودن آدامس خلاصه می شد. اما به واقع چی در آدامس بود که اون رو تا این اندازه از آدامس متنفر کرده بود؟

به گزارش فرارو به نقل از بی بی سی، روزنامه نگارا خارجی واسه یه مدت پس از اجرای طرح ممنوع بودن آدامس در سال ۱۹۹۲ در این باره زیاد صحبت می کردن. لی کوان یو یه مدت بعد در گفتگو با کامل پلیت، نویسنده آمریکایی، شکایت خود رو از این مسئله مطرح کرد.

این ممنوع بودن بازم یکی از جنبه های رایج زندگی در سنگاپوره. البته قوانین مشابه دیگری هم هست. قوانین جدی ضد زباله ریختن، دیوارنوشته (گرافیتی)، آب دهن پرت کردن و تمیز کردن بینی در فضای عمومی و قوانین مربوط به راه رفتن با بی توجهی از وسط خیابون همه از قوانین رایج کشور سنگاپوره. البته قانون مشابه دیگری هم هست. در قانون اومده که کسی حق نداره در جایی غیر از دستشویی ادرار کنه؛ حتی اگه دستشویی عمومی هم باشه، شخص قانونا موظفه که آب شویه توالت رو بکشه!

سنگاپور وقتی که در سال ۱۹۶۵ استقلال یافت، کشوری کوچیک با منابع محدود بود. پس، لی به عنوان اولی رئیس جمهور سنگاپور «طرح باقی موندن» رو پایه ریزی کرد. هدف این برنامه این بود که سنگاپور رو به یه «واحه ی جهان اولی در منطقه ای جهان سومی» تبدیل کنه.

طولی نکشید که سنگاپور از نظر تمیزی، چمن کوتاه شده و سیستم حمل ونقل موثر از کشورای پیشرفت یافته جلو زد. لی علم آموخته ی دانشگاه کمبریج بود و به نظر می رسید به دنبال کمال گرایی در پیشرفت سنگاپوره.

پلِیت در کتاب «غول های آسیا: گفتگو با لی کوان یو» می نویسد: «من به عنوان یه مقاله نویس سال ها تلاش کردم پرده از راز معمای آدامس برچینم. اما یه نکته رو خوب درک کردم. در سنگاپور همه تمایل دارن که به این قانون معتقد باشن. چون مقامات سنگاپوری می گن که خدشه دار شدن این قانون، یورشی به اشتیاقِ به تکامل سنگاپوره. در واقع، این کار بر خلاف اندیشه های آرزو شهرِ سنگاپوره. برچیدن این قانون کارای قبلی رو خراب می کرد. این عادت بد که در دوران قدیم سنگاپور عادی بوده از نظر لی کوان یو و تیمش، مانع پیشرفت سنگاپور بوده. راه حرکت به آرزو شهر هم مشخص بود: ممنوع بودن آدامس.»

زمان اجرای قانون ممنوع بودن آدامس، ریاست جمهوری لی کوان یو ۳۱ ساله شده بود. اون در اون زمان دیگه وارد اداره سیاسی «وزیر ارشد» که یه نهاد قوی پشت پرده در سنگاپوره، شده بود.

اون در سال ۲۰۰۰ در مصاحبه ای گفته بود: «ما رو کشوری بی اهمیت تصور می کردن. اما نتیجه کار این گونه شد که الان با ما بهتر رفتار می کنن. شرایط کشور ما نسبت به ۳۰ سال پیش بسیار بهتر شده.»

در اون دوران، لی به دنبال خلاقیت بود. تعداد آدامس هایی که در پیاده روها افتاده بودن و به کفش ها می چسبید کم نبود. دِی پیشنهاد داد که خلاقیت از همین مسئله شروع شه.

حالت صورت لی به نشونه نارضایتی تغییر کرد.

لی جواب داد: «من چسباندن آدامس بر درهای قطارهای مترو واسه جلوگیری از باز شدن درها رو خلاقیت نمی دانم. من این کار رو یه جور بدسگالی و شرارت می دانم. اگه نمی توانی فکر کنی چون آدامس نمی جوی، پس بهتره موز رو امتحان کنی!»

پلیت می گوید که لی به فکر بود که واسه هر مشکل اجتماعی، یه راه حل هست. آدامس های انداخته شده در پیاده روها یا آدامس های چسبونده شده به درهای قطارهای سریع السیر از نظر لی مستثنا نبودن. پلیت می گوید: «لی درست همونیه که من یه آرزو گرای عمل گرا می اسمم. اون یه روز صبح بیدار شد و گفت: امروز باید چه کاری انجام دهم تا روز بهتری داشته باشم؟»

به هر حال، «مصرف آدامس» امروزه از نظر قانونی مشکلی نداره. هرکی می تونه واسه مصرف شخصی خود، مقدار محدودی رو به داخل کشور بیاره. در نتیجه توافق تجارت آزاد آمریکا و سنگاپور، به داروسازان و دندون پزشکان از سال ۲۰۰۴ اجازه داده شد تا آدامس «درمانی» رو همراه با نسخه پزشکی به مشتریان بفروشن. این قانون شامل آدامس استاندارد بدون قنده.

با این حال، اگه آدامس رو به عنوان زباله از دهن به بیرون پرتاب کنین، جریمه ای سنگین در انتظار شما هستش.

یوجین تون استادیار حقوق دانشگاه مدیریت سنگاپور می گوید: «ما درباره این قوانین جک می سازیم. ما سنگاپوری ها از کشورمون به عنوان یه شهر خوب یاد می‎کنیم، و همیشه از جریمه هایی که واسه رفتارای ناجور اجتماعی هست حرف می زنیم. علی رغم تغییرات قانونی در سال ۲۰۰۴، هنوزم اگه کسی در سنگاپور آدامس در دهنش باشه به سختی تحت فشار قرار می گیره. پیاده رو بدون جای آدامس، خیلی زیباتره.»

پِی یی یو دانشجوی سنگاپوری در لندنه که از ممنوع بودن آدامس در سنگاپور استقبال می کنه: «وقتی که در انگلستان در کلاس یا سالن کنفرانس هستم، به مراتب برام پیش اومده که یه آدامس تازه یا مونده به لباس یا دست و کفشم بچسبد. در سنگاپور، ما کشوری تمیز داریم. از لی متشکریم.»

پلیت خودش هم بارها به سنگاپور سفر کرده و هیچ مشکلی با این قوانین نداشته، هرچند به قول اون، همسرش که علم آموخته ی دانشگاه برکلیه وسوسه شده که روی چمن ها راه بره. اون می گوید: «سنگاپور خیلی تمیز و زیادتر از اندازه گرانه و زیادتر از اندازه هم پلیس داره. خیلی فرقی هم با شهر محل زندگی در کالیفرنیا یعنی بِورلی هیلز نداره.»

زندگینامه میلیونرهای خودساخته

فواید گوش دادن به موسیقی واسه بدن

فرارو