پایان نامه های سری پانزدهم

بررسی تلفات ناشی از تصادفات جاده ای استان مازندران در سال ۱۳۹۳- قسمت …

۲-۱-۵- ۳- عوامل موثر بر کاهش تصادفات جادهای
تصادفات جادهای، یکی از مهمترین چالشهای حمل و نقل محسوب می شوند. عواملی در ایجاد تصادفات جادهای نقش دارند. در واقع برای کاهش تصادفات جادهای بایستی نسبت به ارایه دیدگاهی نو اقدام کرد. این دیدگاه منجر به اصلاح باورهای پیشین و حذف اعتقادات نادرست و تغییر باورها و رفتارها میشود؛ که هدف از آن، کاهش تصادفات جادهای است. کاهش تصادفات جادهای فرآیندی است که نیازمند شناسایی ابعاد آن و نارساییهای عوامل تاثیر گذار بر آن از جمله کیفیت جادهها، کیفیت خودرو و رفتار عوامل انسانی است.
در عرصه تصادفات جادهای، با عوامل انسان، خودرو، جاده، قوانین و مقررات، مواجه می باشیم؛ که عامل انسان به دلیل اینکه خود سازنده خودرو، طراح و اجرا کننده راه و وضع کننده قوانین و مقررات است. اساسی ترین نقش را ایفا می نمایند. اگر جاده ها و خودروها استاندارد طراحی و ساخته شوندو مقررات دقیق اجرا شده باشند، چنانچه به عامل انسانی ارزش لازم داده نشود؛ مشکل همچنان باقی خواهد ماند. برخی از عوامل موثر بر کاهش تصادفات جادهای را میتوان به شرح ذیل برشمرد:
رفتار رانندگان- بررسی رفتار رانندگان و یافتن روشهای اصلاح آن از جمله عوامل موثر در بهبود عملکرد و کاهش تصادفات جادهای است.
افزایش ایمنی- ایجاد و نهادینه نمودن اصول درست رانندگی، چگونگی آمد و شد، رانندگی مبتنی بر مقررات، موجب افزایش ایمنی و کاهش تصادفات جادهای میگردد.
قوانین و مقررات ترافیکی- اعمال قوانین و مقررات ترافیکی که شرایط مطلوب عملکرد رفتار رانندگان را بیان میدارد، باعث تغییر رفتار آنان و بهبود شرایط خواهد شد.
عادت‌های رانندگی- هدف‌گذاری برای تغییر عادت‌های نادرست رانندگی و ناشایست نشان دادن رفتارهای ناهنجار می‌تواند از بسیاری رفتارهای ناهنجار و همچنین تصادفات و تلفات شدید جلوگیری کند.
آﻣﻮزش و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی – آموزش و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی ﺑﺮ اﺳﺎس ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و اﺻﻼح آن دﺳﺘﻪ از رﻓﺘﺎرﻫﺎی رانندگانی که بیشترین رفتارهای را دارند، در کاهش تصادفات جادهای.بسیار کارگشا خواهد بود.
ﻓناﻭﺭیهاﯼ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ- ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻓناﻭﺭیهاﯼ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺣﺮﻛﺖ خودروها ﺍﺯ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﺸﺨﺼﻪﻫﺎﻱ بهبود ﻭ ﺍﺭﺗﻘﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ رانندگی و کاهش تصادفات جادهای میﺑﺎﺷد.
رسانه‌های گروهی- رسانه‌های گروهی با رویکرد اطلاع‌رسانی و ارتقای سطح آگاهی و تمرکز بر روی پیامد و نتایج ناگوار ناشی از تصادفات جادهای، بسیار مثمرثمر است.
۲-۱-۶- آثار اقتصادی تصادفات جادهای
کاهش تصادفات جادهای یکی از عوامل بسیار مهم مرگ و میر و آسیبهای شدید جانی و مالی بوده و آثار سنگین آن، جوامع بشری را به شدت مورد تهدید قرار داده است. شدت این آسیبها در کشورهای در حال توسعه بیشتر بوده و از این رو شمار و شدت تصادفات در این کشورها چندین مرتبه بالاتر است. در این میان، تصادفات جادهای به علت سرعت بالای خودروها، اغلب دارای ضایعات سنگین تری نسبت به تصادفات درون شهری است. اصولا هزینه تصادفات از دو بخش اصلی هزینه های داخلی و خارجی تشکیل میشود که، هزینه های خارجی شامل قیمت جان انسان ها و آثار منفی اقتصادی معلولیت ها و جراحات روانی است.
امروزه موضوع تصادفات جادهای و تلفات و هزینههای بالای اقتصادی ناشی از آن اساسی ترین مشکل جامعه است. این امر، برای کشورهای در حال توسعه دارای اهمیت بیشتری است، زیرا، شمار تصادفات جادهای رو به افزایش بوده و هزینه های مستقیم و غیر مستقیم آن نیز درمقایسه با کشورهای توسعه یافته بیشتر است. در کشورهای کمتر توسعه یافته به دلیل نامناسب بودن کیفیت جادهها، فقدان نظارت کافی و مؤثر، کمی درآمد و استفاده از خودروهای فرسوده، در کنار سایر عوامل، باعث تشدید بروز تصادفات جادهای شده است. از سوی دیگر در این کشورها همگام با افزایش خودروها، زیرساختهای حمل و نقل مورد نیاز متناسب با آن بهبود نیافته است. این عدم تطابق سبب شده تا سیر افزایشی تصادفات و تلفات ناشی از آن در کشورهای در حال توسعه رخ دهد.
۲-۱-۶-۱- ابعاد اقتصادی تصادفات جادهای
بر اساس ارزیابیهای انجام شده، بیش از ۹۰ درصد از تصادفات جادهای در کشورهای در حال توسعه رخ میدهد، درحالیکه این گونه کشورها فقط ۴۸ درصد از وسایل نقلیه موتوری را در اختیار دارند. از طرفی هزینههای ناشی از تصادفات، بیانکننده بخش بزرگی از کل هزینههای ترافیکی هستند که بر اقتصاد یک کشور تحمیل میشود. هزینههای تصادفات از بخشهای مختلفی تشکیل میشوند که بخش عمده آن هزینه آسیب به وسایل نقلیه است.هزینه آسیب به وسایل نقلیه بیش از ۵ درصد از تولید ناخالص ملی کشور را نابود میسازد در حالیکه کل هزینههای تصادفات رانندگی در کشورهای در حال توسعه رقمی بین یک تا دو درصد است(۵۶)
تصادفات جاده‏ای یکی از شایعترین سوانح و حوادث است که سالانه جان بسیاری از مردم را در کشور به خطر می‏اندازد. این مساله باعث افزایش هزینه‏های مستقیم (مانند هزینه‏های درمانی ناشی از تصادفات و مراقبت از معلولان حادثه) و غیرمستقیم (نظیر ایجاد مشکلات روانی و افسردگی در افراد خانواده، از دست دادن نیروی کار فعال بصورت دایم یا موقت) می‏شود. بنابراین تصادفات جادهای بر اقتصاد، بهداشت و سلامت روحی و روانی جامعه آثار منفی به شرح ذیل دارد:
الف) تصادفات یک معضل اقتصادی برای جامعه: نرخ رشد تولید ناخالص داخلی[۴] در سالهای اخیر نرخ رشد تولید ناخالص داخلی ۷/۶ درصد در سال میباشد ولی سالانه حدود ۷ درصد از تولید ناخالص داخلی در تصادفات جادهای از بین میرود. به طوری که ایران دستکم به طور مستقیم و غیرمستقیم روزانه بیش از ۲۰ میلیارد تومان در تصادفات رانندگی زیان میبیند(۶۱).
ب) تصادفات یک معضل و تهدیدکننده سلامت جامعه: براساس آمار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حوادث رانندگی دومین عامل مرگ و میر در ایران است (در آمار جهانی رده نهم به این عامل تعلق دارد) که ۶۰ درصد جراحات و تلفات ناشی از حوادث متعلق به حوزه حوادث رانندگی هستند (در آمار جهانی این رقم ۲۵ درصد است) (۶۱).
ج) تصادفات یک معضل اجتماعی جامعه: تلفات و جراحات ناشی از تصادفات رانندگی تاثیر بزرگی بر خانواده ها دارد. بیش از ۲۵۰ هزار کشته و مجروح به این معناست که یک چهارم میلیون خانوار به سمت فقر میروند. ظرف مدت ۱۰ سال گذشته ۲/۷ میلیون خانواده مستقیما با از دست دادن درآمد و یا هزینه های ناشی از مراقبت از افراد مجروح یا معلول دایمی درگیر بوده اند (۶۲). اگر تعداد افراد هر خانواده ۴ نفر در نظر گرفته شود بگیریم، بیش از ۱۰ میلیون ایرانی ( ۱۴ درصد از جمعیت) مستقیما با این مساله درگیر بودهاند.
اطلاعات مربوط به سالهای ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۰ نشان میدهد که هرسال نزدیک به هشت درصد افزایش در میزان مرگ و میر ناشی از تصادفات در ایران رخ میدهد و میزان مرگ ناشی از تصادفات ترافیکی در این دوره در ایران ۲۵٫۸ در هر صد هزار نفر است که این میزان در مقایسه با میزان ۱۹٫۹ در صد هزار نفر کل دنیا و ۱۵٫۲ درصد هزار نفر منطقه مدیترانه شرقی بالاتر بوده است(۶۳). تحقِقات پزشکی قانونی کشور نشان میدهد بیشترین آمار تصادفات جادهای در جهان مربوط به ایران است. هزینه تلف شده در تصادفات جادهای ایران در حدود ۴۰۰۰ میلیارد تومان (۵/۳ درصد تولید ناخالص ملی) برآورد شده است(۶۴) .
برآورد ناقصی از هزینههای ناشی از حوادث ترافیکی در سال ۱۳۸۰ نشان میدهد که خسارت مستقیم سالانه ناشی از حوادث ترافیکی برای کشور بیش از ۵۵۰ میلیارد تومان است. در سال ۱۳۸۰ مجموع هزینههای ناشی از تصادفات ترافیکی در کشور دستکم چهار هزار میلیارد تومان بوده است که با توجه به مقدار تقریبی تولید ناخالص ملی کشور در آن سال (حدود ۱۲۰ تا ۱۲۵ هزار میلیارد تومان) مشخص میشود که افزون بر سه درصد از تولید ناخالص ملی کشور در تصادفات ترافیکی از بین رفته است. این مقدار برای سال ۱۳۸۵ حدود شش هزار میلیارد تومان و بیش از پنج درصد تولید ناخالص ملی کشور برآورد شده است(۶۵).
تصادفات به عنوان دومین عامل بزرگ مرگ و میر ایرانیان روزانه ۲۰ میلیارد تومان هزینه ایجاد میکند به عبارت دیگر سالانه هفت درصد از تولید ناخالص داخلی کشور در تصادفات جادهای از بین میرود.تصادف‌ها علاوه بر هزینه‌های مستقیم، هزینه‌های سنگین دیگری به صورت غیر مستقیم نظیر هزینه‌ زمان از دست رفته برای درمان مصدومان،هزینه‌ فعالیتهای پلیس برای برای ثبت و ضبط تصادفات و رسیدگی‌های کارشناسی، هزینه اورژانس و خدمات امداد جادهای و مسایل مشابه آنها دارد که رقمی معادل هزینههای مستقیم این بخش است.
از سوی دیگر سازمان بهداشت جهانی پیش بینی کرده که تا ۱۰ سال آینده ۲۵ درصد از بودجه سلامت کشورهای درحال توسعه و از جمله ایران صرف قربانیان حوادث رانندگی خواهد شد. از این اعداد و ارقام مالی و اقتصادی که بگذریم از دست رفتن هموطنان در تصادفات رانندگی، با هیچ آمار و رقمی قابل محاسبه نیست. هزینه متوسط یک تصادف رانندگی منجر به فوت، افزون بر پنج میلیارد تومان برآورد شده است. براساس مطالعات انجام شده، متوسط هزینه تصادفات رانندگی منجر به فوت در سال ۱۳۸۳ حدود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان و در سال ۱۳۸۵ حدود دو میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان برآورد شده است. متوسط هزینه تصافات جرحی حدود ۴۵ میلیون تومان و متوسط هزینه تصادفات خسارتی نیز حدود دو میلیون تومان است. شدت یک تصادف فوتی نزدیک به هزار برابر و تصادف جرحی حدود ۲۵ برابر تصادفات خسارتی برآورد شده است. تصادفات رانندگی با فراهم شدن شرایط رفاهی در جامعه، هزینههای بیشتری را به جامعه تحمیل میکند(۶۶).
در سال ۱۳۸۶، هزینه مجموع تصادفات درون و برونشهری ۱۸ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بوده است. هزینه تصادفات کشور در این سال از کل تولید ناخالص داخلی بیش از ۵۰ درصد کشورهای جهان نظیر غنا، اردن، بحرین و… بیشتر بوده است. همچنین هر خانواده ایرانی در سال ۱۳۸۶ به طور متوسط حدود یک‌ میلیون تومان بابت تصادفات ترافیکی هزینه متحمل شده(۶۷). که این میزان، ۶٫۲۳ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور بوده است. با توجه به نرخ رشد ۶٫۷ درصدی تولید ناخالص داخلی در همین سال، نتیجهگیری میشود هزینه تصادفات رشد تولید ناخالص داخلی را از بین میبرد. همچنین بر اساس آمار وزارت بهداشت، حوادث رانندگی دومین عامل فوت و اولین عامل عمر از دست رفته در ایران است (در آمار جهانی رده نهم) و ۶۰ درصد از حوادث منجر به جرح و فوت به حوادث رانندگی تعلق دارد؛ در حالیکه در آمار جهانی این رقم ۲۵ درصد است (۶۸).
کشور ما علیرغم داشتن تنها یک درصد از جمعیت جهان، دو درصد از تلفات انسانی حاصل از تصادفات را در جهان به خود اختصاص داده است. آمار کشته‌شدگان در تصادفات در ایران دو برابر و آمار مصدومان در سوانح ترافیکی در ایران تقریبا پنج برابر میانگین آمارهای جهانی است. نگاهی به این آمارها نشان میدهد که تلفات جاده‌ای در ایران بسیار بالاست دارد. از حیث آمار کشتههای تصادف در رتبه های نخست جهان قرار دارد، این در حالی است که شمار خودروهای ایران از شمارخودروها در بسیاری از کشورهای جهان بسیار کمتر است.
شمار وسایل نقلیه در حال حرکت طی سالهای اخیر به صورت فزایندهای رو به افزایش بوده است؛ به طوری که در انتهای سال ۱۳۸۷ به بیش از ۱۶ میلیون رسید، که بیش از میلیون آن را موتورسیکلت تشکیل داده و پیش بینی میشود در سال ۱۳۹۸، این تعداد به بیش از ۴۵ میلیون برسد. همچنین بر اساس نتایج مطالعات طرح جامع حمل و نقل در ایران، نرخ افزایش جمعیت برای ده سال آینده در حدود ۱٫۳۴درصد خواهد بود و پیش بینیها نشان میدهد جمعیت ایران در سال ۱۳۹۸ به بیش از ۷۷ میلیون نفر خواهد رسید (۶۹)
 
نمودار۲-۵- روند رشد وسایل نقلیه در ایران (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۸)
رشد شمار وسایل نقلیه از روند افزایش جمعیّت پیشی گرفته است و نرخ موتوریزاسیون که بیانگر شمار وسایل نقلیه در حال حرکت به ازای هر هزار نفر جمعیت است، در سالهای آینده با روند افزایشی مواجه خواهد بود و برآوردها برای آینده نشان میدهد این نرخ در ده سال آینده دو برابر خواهدشد(۷۰)
 
نمودار۲-۶- تغییرات جمعیت و تعداد وسایل نقلیه در ایران از سال ۱۳۷۹ تا پیش بینی در سال ۱۴۰۰
بر اساس مطالعه صورت پذیرفته در سال ۱۳۸۶، ۴۷ درصد هزینهها مربوط به تصادفات در محدودههای شهری و ۵۳ درصد هزینهها مربوط به محدودههای برونشهری است. این در حالی است که هزینه تصادفات رانندگی برونشهری ایران به تنهایی در سالهای اخیر بیش از ۱۰ برابر بودجه کل ساخت و نگهداری راههای کشور بوده است (۶۶). از طرفی، هزینه متوسط یک فوت ناشی از تصادف رانندگی درونشهری حدود ۴۹۴۱ میلیون ریال و برای برونشهری ۵۷۷۲ میلیون ریال و هزینه متوسط یک جرح برای تصادفات شهری و برون شهری برای جرح سبک، جرح متوسط و شدید به ترتیب برابر ۱۴۰٫۸، ۱۴۶٫۶ و ۴۰۶٫۹ میلیون ریال است (۷۱).
۲-۱-۶-۲- هزینه‌های مستقیم و غیر مستقیم تصادفات جادهای
هزینههای مستقیم از جمله هزینههای درمانی و توانبخشی هزینههای بعد از فوت و هزینههای نگهداری معلولان ناشی از تصادفات و افزایش بار معلولیت در جامعه و هزینههای جبران خسارت از جمله پرداخت دیه و هزینههای غیر مستقیم مثل بروز و ایجاد مشکلات روحی و روانی در خانوادههای حادثه دیده و هزینههای ناشی از دست رفتن نیروی کار دایم یا موقت از جمله مشکلاتی است که بعد از وقوع تصادفات گریبانگیر خانوادهها میشود. در واقع زیانهای ناشی از تصادفات جادهای شامل هزینه عمرهای تلف شده و عمر سپری شده با ناتوانی، هزینه درمان و مراقبتهای پزشکی، هزینه توانبخشی، هزینه مراسم تدفین کشته شدگان، خسارت ناشی از پرداخت دیه و غرامت، هزینه های اداری پلیس، اورژانس و هزینه آسیبهای روحی و روانی بازماندگان است.
میزان خسارت مالی تصادفات جادهای شامل ارقام ملموس و خسارتهای فیزیکی است و اگر خسارتهای معنوی و ارزش حال فرصتهای از دست رفته مربوط به افراد فوت شده و مجروحان حادثه را به آن اضافه کنیم رقم خسارت تصادفات جادهای بخش مهمی از تولید ناخالص داخلی کشور است به عبارت دیگر، باید هزینه روزانه بیسرپرست شدن و از دست دادن نان آور خانواده و نبود نیروی انسانی و ارزشهای مادی و معنوی افراد را اضافه کنیم. همچنین در محاسبه خسارت تصادفات جادهای، باید ارزش سالهای از دست رفته افراد فوت شده و ارزش افزوده سالهای عمر افرادی که در تصادفات دچار نقص عضو میشوند و پا و دست و توانایی خود را از دست میدهند و دیگر نمیتوانند چون گذشته کار و فعالیت اقتصادی داشته باشند، نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
آسیبهای ناشی از تصادفات جادهای رقم بسیار زیادی را تشکیل می‌دهد. هزینههای تصادفات شامل تمام هزینههایی که از تصادفات ناشی می‌شوند و یا در نتیجه تصادفات به وجود می‌آیند، میباشد. در بررسی هزینه تصادفات معمولا شش عنصر؛ هزینه اشیا منهدم شده یا خسارت دیده، هزینه جراحاتهای جسمانی (غیر از معلولیتهای دایمی)، هزینه اوقات تلف شده و از بین رفته در تصادفات جادهای، هزینه درد، غم، صدمات روحی و جسمی، هزینه جان افراد فوت شده و هزینه معلولیتهای دایمی و هزینههای اداری را در نظر میگیرند.
افزایش متوسط سالانه خسارت و تلفات جادهای در دهه گذشته بیش از %۱۵ بوده است. و میزان سرانه تلفات در حدود ۱۰ تا ۲۰ برابر بیشتر از میانگین کشورهای صنعتی است(۷۲). تصادفها در حال حاضر دومین علت مرگ و میر در کشور محسوب میشوند و روزانه جان حدود ۷۵ نفر را میگیرند و این امر خود هزینههای مستقیم و غیرمستقیم زیادی را به جامعه تحمیل میکند، همچنین هزینه خسار ات ناشی از تصادفها در سال ۱۳۸۳ بالغ بر ۷۰۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است(۷۳)
هزینه جهانی تصادفات جادهای سالانه حدود ۵۱۸ میلیارد دلار میباشد که سهم کشورهای با درآمد کم و متوسط ۶۵ بیلیون دلار میباشد(۷۴). طبق آمار جهانی، روزانه حدود ۳ هزار و ۳۱۴ نفر در تصادفهای رانندگی کشته میشوند. این تصادفها هزینههای اجتماعی سنگینی برای کشور به دنبال دارد. هزینه این خسارت ها برابر ۱ تا ۲ درصد از تولید ناخالص ملی است(۷۵). همچنین در مطالعه ملی بار بیماریها در کشور، مشخص شد که حوادث ترافیکی ۱۵ درصد از کل سالهای از دست رفته به علت مرگ و میر را به خود اختصاص داده است(۷۶) از این نظر، ایران یکی از کشورهای دارای بیشترین موارد سالهای از دست رفته به علت تصادف و مرگ و میر و ناشی از آنست. این مساله باعث افزایش هزینه‏های اجتماعی مستقیم (هزینههای درمانی ناشی از تصادفات) و غیرمستقیم (از دست دادن نیروی کار فعال) میشود.
روزانه ۳۲ میلیارد تومان ضرر اقتصادی ناشی از تصادفات تحمیل می‌شود. سالانه ۱۸ هزار میلیارد ریال هزینه‌های مستقیم حوادث جاده‌ای در ایران برآورد شده است. هزینه‌های غیر مستقیم این حوادث بیش از چهار برابر میزان یاد شده، بار مالی ایجاد کرده است. زمانی بزرگی این عدد هشدار‌دهنده می‌شود که بدانیم بالغ بر ۵ درصد کل درآمد سرانه در کشور صرف این هزینه‌ها می‌شود(۷۷). این هزینهها رقم بالایی را نشان میدهند؛ به طوری که این رقم تقریباً حدود ۸٫۵ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور است.(۷۸) همچنین نتایج بدست آمده نشان میدهد %۹۰ از خانوادههای افرادی که در اثر سوانح جادهای کشته و %۸۵ خانوادههای افرادی که معلول شدهاند، افت طولانی مدت کیفیت زندگی داشته و در نیمی از موارد این پیامدها شدید بوده‌اند(۷۹).
مجموع هزینه درمان مجروحان تصادف جادهای ایران معادل ۷۳٫ ۷۷۸۲۴۱ میلیون ریال برآورد شده است و همچنین هزینههای سالهای از دست رفته ناشی از یک فوت ۶۷۷۶۳۵۹۳۳ میلیون ریال محاسبه و ارزش جان انسان طبق روش دیات ۲۴۷ میلیون ریال بیان شده است. هزینه افراد کشته شده و معلولیتهای دایم و جراحات روانی و آثار فرهنگی اجتماعی مربوط به تصادفات جادهای برو نشهری ۳۷۵۴۴٫۴ میلیارد ریال برآورد شده است که ۳٫۸ برابر بیشتر از هزینه مشابه در تصادفات درونشهری است (۸۰)
همچنین هزینه تصادفات رانندگی برونشهری ایران به تنهایی در سالهای اخیر حدود بیش از ۱۰ برابر بودجه کل ساخت و نگهداری راههای کشور بوده است. هزینه متوسط یک فوت ناشی از تصادف رانندگی حدو د ۲۰۰ میلیون تومان و هزینه متوسط یک معلولیت دایم ناشی از تصادف رانندگی حدود ۳۰۰ میلیون تومان برآورد گردید. دسته بندی جز هزینههای ناشی از تصادفات رانندگی و سهم هر یک در نمودار ذیل ارایه شده است(۸۱).
نمودار۲-۷- سهم هریک از جز هزینه های ناشی از تصادفات رانندگی

نوشته ای دیگر :   تحقیق - بررسي رابطه کارکردهای مدیریت زنجیره تامین، مزیت رقابتی و عملکرد سازمانی- قسمت ...

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  ۴۰y.ir  مراجعه نمایید.