پایان نامه های سری پانزدهم

دسته بندی علمی – پژوهشی : بررسی تلفات ناشی از تصادفات جاده ای استان مازندران در سال ۱۳۹۳- قسمت ۸

با توجه به اهمیت تصادفات جادهای و تاثیرگذاری پدیدههای اقلیمی در سوانح رانندگی، بایستی به بررسی ارتباط بین تصادفات و اینگونه شرایط در محورهای ارتباطی استان پرداخته شود. هدف اصلی، بررسی نقش محیط و عوامل اقلیمی در تصادفات جادهای، ارایه راهکارهایی برای بالا بردن ضریب ایمنی حمل و نقل جادهای است. از این رو از موضوعات قابل توجه در حمل و نقل، بررسی آثار پدیده های اقلیمی و محیطی، بر تصادفات جادهای با هدف تامین ایمنی و سلامتی پایدار استفاده کنندگان از آن است.
در وقوع هر تصادف عوامل متعددی از جمله عامل انسانی، جاده و وضعیت جوی تاثیر دارند. در واقع نمیتوان گفت وضعیت جوی نامساعد عامل اصلی وقوع تصادف میباشد بلکه وضعیتهای نامساعد جوی بروز تصادف را تا حد زیادی تشدید میکند. آگاهی از زمان آغاز و پایان این پدیدهها، نقش بسیار موثری در مدیریت این عوامل دارد. در واقع در بسیاری از موارد شرایط جوی و اوضاع اقلیمی محل وقوع در بروز حادثه نقش به سزایی دارد. بنابراین بررسی عوامل اقلیمی به عنوان یک از عوامل موثر تصادفات جادهای ضروری به نظر میرسد.
البته ارتباط سادهای بین تصادفها و شرایط جوی وجود ندارد. به طوری که در یک وضعیت معین مثلا در هنگام ریزش برف رانندگان آهسته تر و با دقت بیشتری رانندگی میکنند و حتی ممکن است سفر خود را به تعویق انداخته و یا آن را لغو کنند. این مساله منجر به کاهش مجموع تصادفها خواهد شد. بر عکس در شرایط بارانی که سطح جاده لغزنده است، آمار تعداد تصادفها افزایش مییابد. این وضعیت با شرایطی چون ساعات طولانی تاریکی در زمستان، حجم بالای ترافیک در روزهای خاص و ساعات خاصی از یک روز همراه خواهد بود. بر پایه یافتههای اخیر در ۵ تا ۱۰روز از سال، آمار سوانح دو برابر میشود.حتی در برخی از زمستانها تعداد این روزها افزایش مییابد. تعداد سوانح در هنگام ریزش برف نسبت به بارندگی بیشتر است. تصادفها و تلفات جادهای در طی روزهای برفی %۲۵ بیشتر است و میزان تلفات در واحد ترافیک حدود دو برابر میشود. با افت دما و تحت تاثیر باد و کولاک برف، شرایط خطرناکی برای رانندگان، به ویژه در شب هنگام ایجاد میشود(۵۴).
بر اساس جدول ذیل، شرایط جوی صاف بیشترین سهم را در رخداد سوانح به خود اختصاص داده (%۲/۸۳) که مهمترین دلیل آن غالب بودن شرایط جوی صافی در کشور و افزایش تردد و ترافیک در چنین شرایطی است. در بین شرایط نامساعد جوی بارندگی (%۸/۴۳) سهم بیشتری از دیگر شرایط دارد و سایر شرایط از قبیل ابری (%۳/۳۷)، برف (%۶/۱۲)، مه (%۷/۵) و توفان (%۶/.) به ترتیب سهم کمتری را به خود اختصاص دادهاند(۵۵).
جدول۲-۳- سهم شرایط جوی در تصادفات جادهای در کشور بین سالهای ۱۳۷۷-۱۳۶۹

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  pipaf.ir  مراجعه نمایید.

درصد شرایط جوی
۲/۸۳ صاف
۸/۱۶ نامساعد

یکی از مهمترین عوامل تصادفات جادهای، وجود شرایط اقلیمی و آب و هوایی نامساعد در هنگام رانندگی است. اینگونه شرایط از عوامل تاثیر گذار در حمل و نقل جادهای و از عوامل مهم تصادفات جادهای به شمار میآیند. بنابراین ارتباط معنا داری بین بروز سوانح جادهای مرتبط با شرایط اقلیمی و آب و هوایی وجود دارد. بنابراین شناخت پدیدههای آب و هوایی و شرایط محیطی واقلیمی نقش به سزایی در کاهش تصادفهای جادهای دارد.
۲-۱-۵- آموزش و فرهنگ سازی در جهت کاهش تصادفات جادهای
امروزه یکی از اقدامات مهم و اساسی برای ساماندهی و بهبود رفتار رانندگان جهت کاهش تصادفات جادهای، استفاده از آموزش و فرهنگ سازی است. آموزش میتواند سبب افزایش آگاهیها و پذیرش واقعیتها شده و فرهنگ سازی استانداردهایی را ارایه دهد که با آنها رفتار رانندگان قابل سنجش و ارزیابی خواهد بود.
ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺑﻪ ﺭﻭشهای ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﺯ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﺸﺨصهﻫﺎﻱ بهبود ﻭ ﺍﺭﺗﻘﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ رانندگی و اصلاح ﺭﻓﺘﺎﺭ رانندگان است. با توجه به اهمیت فرهنگ رانندگی، بایستی با بهرهگیری از شیوههای نوین برای کاهش تصادفات جادهای تدابیری اتخاذ شود. یکی از اقدامات برای سامان دادن رانندگی بر فرهنگ سازی است.
آموزش و فرهنگ سازی از راههای عمده بهبود آموزش و انتقال فرهنگ، نظارت وکنترل برای کاهش تصادفات جادهای خواهد بود. آموزش فرآیندی است که افراد جامعه نقشها، انتظارات، قواعد، روابط و به طور کلی فرهنگ جامعه خود را برای بقا و دوام فرا میگیرند. یکی از اقدامات اصلی برای کاهش تصادفات جادهای، تکیه بر فرهنگ رانندگی است. بنابراین اهمیت بررسی موضوع آموزش رانندگی برای کاهش تصادفات جادهای کاملا مشخص است. زیرا چگونگی رفتار رانندگان یکی از مهمترین عوامل تاثیر گذار در شمار تصادفات جادهای است
آموزش و فرهنگ سازی رفتار رانندگان، باید با مدیریت و سنجش میزان تحقق نهادینه شدن رفتار رانندگان نسبت به کاهش تصادفات جادهای همراه باشد. به طوری که اقدامات فرهنگ رانندگی برای پیشرفت و ارتقای سطح فرهنگ همگانی، با ارایه روش های درست رانندگی اثر بخش خواهد شد. این هدف از طریق فرهنگ سازی با سرعت، سهولت، فراگیری و اثربخشی بیشتر به اجرا در می‌آید. بدین ترتیب هدف اصلی و نهایی فرهنگ سازی، شناخت و تغییر رفتار رانندگان در راستای توسعه فرهنگ رانندگی و در جهت کاهش تصادفات جادهای است.
۲-۱-۵- ۱- آموزش رفتار رانندگان
نیاز به استفاده از خودرو در عرصههای مختلف زندگی انسان در حال افزایش است. افزایش عرضه و پیامد آن تصادفات جادهای را به دنبال میآورد. آسیب‌های ناشی از کاهش تصادفات جادهای به دلیل عدم آگاهی، آموزش ناکافی و رفتار رانندگان است. با توجه به اینکه رفتارهای نامناسب، ناهنجار و غیر اجتماعی از مهمترین علتهای کاهش تصادفات جادهای میباشد. بنابراین بررسی رفتار رانندگان و یافتن روشهای اصلاح آن از جمله عوامل موثر در بهبود عملکرد و کاهش شمار تصادفات میباشد.
یکی از علتهای عمده رفتار نا مناسب رانندگی در ایران نبود آموزش کافی است که اصلاح و تغییرآن نیازمند آموزش و روشن ساختن موارد و مصادیق رفتارهای درست رانندگی است. بدون شک آموزش نقش موثری در کاهش تصادفات جادهای داشته و ایجاد و نهادینه نمودن آن، موجب بهبود رفتار رانندگان میشود. از این رو آموزشهای موثر یکی از تکیه گاههای اصلی برای کاهش تصادفات جادهای است.
در عصر حاضر یکی از اقدامات اصلی برای کاهش تصادفات جادهای تکیه بر آموزش و فرهنگ سازی است. آموزش منجر به توسعه آگاهی و ویژگیهای شخصیتی رانندگان میشود. آموزش سبب چگونگی توسعه اندیشه و کنار آمدن و پذیرش و تسلیم با واقعیت های رانندگی میشود. بدیهی است ﻫﺮ ﻗﺪﺭ روشها ﻭ ﻓﻨﻮﻥ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻣﺘﻨﻮﻉ ﻭ ﻣﺘﻌﺪﺩ ﺑﺎﺷﺪ ﺩﺭ رانندگان ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﻣﻮﺛﺮ ﻭﺍﻗﻊ ﻣﻲﺷﻮد.
آموزش باعث افزایش سطح مهارت، دانش فردی رانندگان و ارتقا فرهنگ رانندگی می شود. آموزش یک رشته اطلاعات در اختیار رانندگان قرار می دهد که این اطلاعات در تصمیم‌گیری و واکنش ها بسیار موثر است. ارتقای سطح آگاهی و مهارتهای رانندگی و تمرکز بر روی پیامدها و حوادث ناگوار ناشی از آن، به نحوی که در جهت تغییر عادت‌های نادرست رانندگی و ناشایست نشان دادن رفتارهای ناهنجار هدف گذاری شود، تاثیر به سزایی در نحوه رانندگی، واکنش رانندگان و رفتار رانندگان خواهد داشت. به همین دلیل، به سامان کردن رفتار رانندگان بر محور آموزش در جهت کاهش تصادفات جادهای اهمیت ویژه ای مییابد.
آموزش یکی از ابزارهای عمده انتقال فرهنگ، جامعه پذیری، نظارت و کنترل اجتماعی و ضامن استمرار و بقای هر جامعهای خواهد بود. آموزش فرآیندی است که افراد جامعه از طریق آن نقشها، انتظارات، قواعد، روابط و به طور کلی فرهنگ جامعه خود را برای بقا و دوام فرا میگیرند(۵۶). بطور کلی آموزش در حوزه ترافیک، مهمترین اصل در میان سایر اصول (اجرای مقرارت، مهندسی ترافیک و شرایط محیطی) و عامل انسانی به عنوان مهمترین رکن ترافیکی محسوب میشود(۵۷).
بنابراین آموزش نحوه رانندگی میتواند بینش رفتار رانندگی را به همراه داشته باشد. این بینش, زمینه اصلی کاهش تصادفات جادهای را فراهم میکند. اگر امکانات و برنامه ریزیها برای سامان بخشی رفتار رانندگی باشد، فرهنگ حمل و نقل و ترافیک نیز خود را با نیاز جامعه هماهنگ خواهند کرد. در نتیجه توجه به نقش آموزش در رانندگی، هزینههای اجتماعی را کاهش میدهد که همه این عوامل میتواند ناشی از وجود آموزش رانندگی باشد. بنابراین راه اصلی کاهش تصادفات جادهای، آموزش رانندگان و فرهنگ رانندگی است.
آموزش منجر به تغییر در باورها و رفتارها میشود. آموزش منجر به توسعه آگاهی و ویژگیهای شخصیتی رانندگان میشود. با آگاهی و ویژگی شخصیتی رانندگان و شناسایی رفتار رانندگی و یافتن روشهای اصلاح آن از جمله عوامل موثر در بهبود عملکرد و کاهش شمار تصادفات جادهای میباشد. ایجاد و نهادینه نمودن اصلاحات رفتاری چگونگی آمد و شد و استفاده از خودروهای مناسب و رانندگی درست و مبتنی بر مقررات موجب افزایش ایمنی آمد و شد میشود. ساماندهی حمل و نقل و کاهش تصادفات جادهای استان، پیش از هر راهکاری نیازمند توسعه فرهنگ درست رانندگی است.
۲-۱-۵- ۲- فرهنگ سازی رفتار رانندگان
در دنیای معاصر, با تغییر سریع وسایل حمل و نقل و تنوع آنها, تحولات بسیار گسترده و عمیقی در شیوههای رفت و آمد صورت گرفته است که میتوان از آن به عنوان فرهنگ رانندگی نام برد. کوشش در جهت همگن سازی فرهنگی اگر چه نمیتواند رفتارها را به طور کامل استاندارد نموده اما میتواند تاثیر به سزایی داشته باشد.
یکی از اقدامات اصلی برای توسعه رفتار مناسب رانندگی، تکیه بر فرهنگ رانندگی است. از این رو فرهنگ رانندگی استانداردهایی را ارایه میدهدکه با آنها رفتار رانندگان سنجیده میشود. اهمیت بررسی موضوع فرهنگ رانندگی در تصادفات جادهای روشن است. زیرا خودرو کاربردهای فراوان و نوینی پیدا کرده، که تصور حذف آن، دور از ذهن است. با توجه به اهمیت فرهنگ رانندگی، بایستی با بهره گیری از شیوههای نوین برای کاهش تصادفات جادهای تدابیری اتخاذ شود. یکی از این اقدامات، سامان دادن رانندگی بر فرهنگ سازی است.
در واقع برای کاهش تصادفات جادهای بایستی فرهنگ رانندگی را ارتقا داد. این ارتقا منجر به تغییر باورها و رفتارها میشود؛ که هدف از آن، ارایه دیدگاهی جدید، اصلاح باورهای پیشین و حذف اعتقادات نادرست در رانندگی است. هدف اصلی، شناخت و تغییر رفتار رانندگان در راستای کاهش تصادفات جادهای است.
بی توجهی به رفتار رانندگی، هزینه ها را افزایش میدهد که همه این عوامل میتواند ناشی از نبود فرهنگ رانندگی باشد. شناخت رفتار رانندگی میتواند کاهش تصادفات جادهای را به همراه داشته باشد و این کاهش، زمینه اصلی نحوه رفتارها و تعاملات رانندگی را فراهم مینماید. اگر امکانات موجود به سامان بخشی رفتار رانندگی متوجه باشد، رانندگی نیز تحت تاثیر خود، فرهنگ خود را با نیاز جامعه هماهنگ خواهند کرد. فرهنگ رانندگی در حیطه هدایت کنندگی رفتار رانندگی، میتواند نگرش رانندگان را به رانندگی تغییر دهد.
مساله ترافیک و رانندگی به عنوان یکی از مولفه های مهم مورد توجه میباشد، چرا که مشکل ترافیک و پیامدهای ناشی از آن، همگان را متأثر مینماید. امروزه در غالب کشورهای پیشرفته به لحاظ اهمیت و نقش فرهنگ پذیری و ویژگی های شخصیتی افراد در رانندگی، قانون مداری، اجتناب و پیشگیری از حوادث و سوانح جادهای بسیار مهم است(۵۸).در واقع کاربران ترافیک در یکی از سه نقش راننده، عابر پیاده و سرنشین از ترافیک بهره مند میشوند که نوع رفتار آنها در چرخه ترافیک علت اصلی ۷۰ درصد حوادث رانندگی میباشد(۵۹).
از این رو ایجاد و توسعه فرهنگ رانندگی میتواند کاهش تصادفات جادهای را به همراه داشته باشد. تغییر هر نوع شیوه متداول که عادت شده است، نیازمند فرهنگ سازی و فعالیتهای آگاه کننده است. بنابراین جهت رفع موانع موجود بر سر راه فرهنگ رانندگی باید نخست اهمیت موضوع و ضرورت فرهنگ رانندگی را درک نمود. شایسته نشان دادن رفتارهای درست و تغییر عادتهای نادرست رانندگی میتواند بسیاری از رفتارها را اصلاح نموده و از تصادفات جادهای و تلفات شدید جلوگیری کند.