تمرکز چیه؛ ۷ راه حل کاربردی که باعث افزایش تمرکز می شه 

 

همه ما دوست داریم در کاری که انجام میدیم بهترین باشیم و تواناییای خود رو در بالاترین سطح ارائه بدیم. ولی همیشه عواملی مثل افکار، احساسات جورواجور و صداهای مزاحم وجود دارن و نمی ذارن روی کارمون تمرکز کنیم. بعضی وقتا هم واسه افزایش تمرکز، دست به دامانِ داروها و روشای درمانی میشیم. باید بدونین تمرکز در کار، مهارتیه که با تمرین میشه به اون رسید. در این مقاله به طور کوتاه توضیح میدیم تمرکز چیه و بهترین روشای افزایش تمرکز کدوم ان.

 

تابه حال توجه کردین که وقتی غرقِ انجام کاری میشید، چقدر حس خوبی دارین؟ در این حالت به استفاده واقعی می رسین و فقط با کارهای بیهوده و وقت گیر، خودتون رو سرگرم نمی کنین. حس می کنین که خیلی هدفمند هستین و گذشت زمان رو درک نمی کنین. فرقی نمی کنه اسم این حالت رو تَچان (flow) می ذارین یا مسحور شدن و غرق شدن در کار، در هر صورت در این زمانا واقعا احساس هیجان انگیزی دارین.

به گفته دیوید راک (David Rock)، یکی از بنیانگذاران مؤسسه ی NeuroLeadership و نویسنده ی کتاب «مغز شما موقع کار» (Your Brain at Work)، ما فقط ۶ ساعت در هفته واقعا بر کار خود تمرکز می کنیم. ضمنا، بررسیای راک نشون داده که بیشترین کارایی و قدرت فکری ۹۰٪ از مردم، مربوط به وقتیه که خارج از اداره ان و بالاترین میزان تمرکز افراد هم موقع صبح یا آخرای شبه. این دقیقا برخلاف چیزیه که برنامه های کاری به ما دیکته می کنن!

تمرکز چیه و چیجوری میشه اونو تقویت کرد؟

تمرکز کردن یعنی اینکه فرد بتونه توجه و اراده اش رو هم جهت کنه و کنترلِ توجه خود رو در اختیار داشته باشه. تمرکز یعنی تواناییِ متمرکز کردن ذهن روی یک موضوع، وسیله یا فکر و بیرون روندن تموم افکار، ایدها، احساسات و هیجانای نامربوط از ذهن. تمرکز یعنی به جایِ از این شاخه به اون شاخه پریدن و از دست دادن توجه، زمان و انرژی، در هر زمان تنها یک کار بکنیم.

موقع تمرکز، تنها «یک فکر» ذهن فرد رو اشغال می کنه و تموم انرژی ذهن بر همین فکر واحد متمرکز می شه.

البته واسه کسبِ تواناییِ فرمون دادن به ذهن و کنترل کردن تمرکز و توجه، به آموزش نیاز داریم. بیشتر افراد نمی تونن توجه خود رو کنترل و ذهن خود رو فقط بر یک موضوع متمرکز کنن. اونا نمی تونن هر زمان که می خوان به ذهن خود دستور بدن که بر چیزی تمرکز کنه.

متمرکز کردن فکر، فعالیتی غیرمعمول نیس و تقریبا هر روز واسه همه اتفاق میفته ولی این تمرکز، توانایی ناخودآگاه و کنترل نشده ایه. مثلا، توجه کردین کودکان موقع بازی صدای شما رو نمی شنون؟ اونا اون قدر در بازی غرق می شن که به هیچی دیگه ای توجه نمی کنن. یا وقتی کتاب خیلی جالبی می خونین، صدای دور و بریا تون رو نمی شنوین. زمانی که نامه ای مهم می نویسید، فیلم یا مسابقه ای ورزشی تماشا می کنین، شطرنج بازی می کنین و به طورکلی وقتی مشغول انجام کاری میشید که عاشق اون هستین و واسه تون جالب یا لذت بخشه، به محیط دور خود بی توجه میشید و گذشت زمان رو حس نمی کنین.

مطلب مرتبط با این موضوع :  رایانه، اطلاعاتی، .، مدیران، معاملات، اتوماسیون، سیستمها، ، ارتباطات، صرافی، TPS، پردازشی

این مثالا نشون میدن که «متمرکز کردنِ توجه» امکان پذیره ولی این کار با تمرکز واقعی فرق داره، چون فرایندی آگاهانه و عمدیه و شما هر زمان که اراده کنین، می تونین به مدت زمان مشخصی (و نه فقط چند ثانیه) ذهن خود رو بر هر موضوعی که می خواید، متمرکز کنین. با استفاده از این توانایی، می تونین علاوه بر چیزای لذت بخش و کارهای مورد علاقه تون، ذهن خود رو بر وظایف، شغل، درس و حتی کارهای خسته کننده و ناجوری که مجبور به انجام اونا هستین، متمرکز کنین.

چیجوری تمرکز می کنیم؟

تمرکز کردن بر یک کار، خیلی مثل به «متمرکز کردنِ نگاه» است. وقتی تصمیم می گیرین بر چیزی تمرکز کنین، اول مغزتون تموم اطلاعات چشمی رو دریافت و پردازش می کنه تا به شما بگه که باید بر چه چیزی تمرکز کنین. این کار مثل وقتیه که واسه اولین بار، تابلوی نقاشی یا عکسی رو می ببینن. وقتی که تصویر روشن تر می شه، مغز شما به سراغ جنبه ای میره که می خواید به اون توجه کنین (مراحل بالا به پایین). وقتی به این نوعِ لذت بخش از تمرکز دست پیدا می کنین که در اون گذشت زمان رو حس نمی کنین، درک شما از دنیا دور تغییر می کنه و توانایی بیشتری در ندیده گرفتن باعثای بیرونی دارین.

چیجوری تمرکز خود رو از دست میدیم؟

از دست دادن تمرکز، فرایندی طبیعی، مطلوب و تکامل پیدا کرده که واسه حفظ امنیت ما به وجود اومده. از بین رفتن تمرکز زمانی رخ می ده که مغز چیزایی می بینه که باید به اونا توجه کنین (مراحل پایین به بالا). تکامل موجب شده که وقتی در دور خود با چیزی خطرناک یا جالب روبرو میشید، تمرکز خود رو از دست بدین و به اون عامل توجه کنین.

به گفته گلوریا مارک (Gloria Mark)، استاد دانشگاه ارواین در کالیفرنیا، وقتی تمرکز خود رو از دست میدید، بیشترین حد ۲۵ دقیقه زمان لازمه تا دوباره بر کار اصلی خود تمرکز کنین (در بعضی از بررسیا زمان بازیابی تمرکز ۵ دقیقه و در بعضی دیگر ۱۵ دقیقه اشاره شده). در هر صورت، از دست دادن تمرکز هزینه هایی داره. مثلا مشاغل اداری رو در نظر بگیرین. کارمندان در ادارات به طور میانگین، هر ۳ تا ۱۰ دقیقه تمرکز خود رو از دست میدن (البته در بررسیای مختلف، اعداد متفاوتی مطرح شده) ولی هیچ پژوهشی به طور قطعی نشون نمی ده که با ایجاد معطلیای بیشتر، کیفیت کار کاهش پیدا میکنه یا نه.

شاید تصور می کنین بیشترِ عواملی که موجب از دست رفتن تمرکز می شن، عواملی بیرونی مثل همکاران، تماسای تلفنی یا ایمیلا هستن، ولی طبق تحقیق انجام شده به وسیله گلوریا مارک، حدودا در ۴۴ درصد موارد، این خود ما هستیم که موجب از دست رفتن تمرکزمان میشیم!

ذهن آدم بیشترین حد تا ۲ ساعت می تونه بر هر کاری تمرکز کنه (البته بعد از این مدت واسه بازیابی نیروی خود به ۲۰ تا نیم ساعت استراحت نیاز داره)، چرا از این پتانسیل خود استفاده نمی کنیم؟

مطلب مرتبط با این موضوع :  آمار، بانک، تحقیقی، کرونباخ، مکانیزاسیون، مشتری، تدارکات، آلفای، بانکداری، مکانیزه، داده‌ها، 384

یاد بگیرین که تمرکز خود رو حفظ کنین

۱. از انجام چند کار به شکل هم زمان پرهیز کنین

انجام چند کار به طور هم زمان، مغز ما رو به تمرکز نداشتن عادت داده. در مطالعه ای که در دانشگاه استنفورد انجام شد، گروهی از آدما تعداد زیادی از کارا و گروه دیگری تعداد کمی از کارا رو هم زمان انجام دادن و مشخص شد که حفظ تمرکز واسه گروه اول دشوارتره.

در فرهنگ کاری ای که هنوزم در اون «پُرکاری» ویژگی خوبی به حساب میاد، انجام هم زمان چند کار موجب می شه حس کنیم به چیزی بیشتر از چیزی که واقعا هستیم، دست پیدا کردیم. ضمنا در یک بررسی نشون داده شده که انجام هم زمان چند کار موجب می شه حس خوبی داشته باشیم. به گفته دیوید راک از مؤسسه ی NeuroLeadership انجام هم زمان چند کار، باعث پایین اومدن بهره هوشی (IQ) ما می شه و موجب می شه انجام دهنده اشتباه شیم و جزئیات رو ندیده بگیریم.

استیو جابز می گه:

«مردم فکر می کنن تمرکز یعنی بله گفتن به چیزی که باید بر اون تمرکز کنین، ولی تمرکز اصلا معنیش این نیس! تمرکز یعنی نه گفتن به صد ایده ی خوب دیگری که هست. شما باید بادقت انتخاب کنین.»

 

 

جابز به این حقیقت اشاره داره که شرکت اپل با متمرکز ماندن روی چند محصول خاص و هم تمرکز کردن بر وظایف خود، به شرکتی موفق تبدیل شد. واسه رسیدن به تمرکز، باید به انجام هم زمان چند کار و هم تموم باعثای دیگری که واسه به دست آوردن تمرکز شما با هم رقابت می کنن، نه بگید؛ چه این باعثا صندوق ورودی ایمیل یا فید توئیتر باشه و چه گفت وگو با همکاران تون.

۲. باعثای بیرونی رو متوقف کنین

عکس بالا رو نگاه کنین. زمانی که جاشوا فوئر (Joshua Foer) در مسابقه ی حافظه ی برتر آمریکا برنده شد، از اون لوازم استفاده کرده بود. این نوع لوازم واسه جلوگیری از تأثیرگذاری باعثای خارجی طراحی شدن و به مغز شما امکان میدن که تمرکز کنه. شمام می تونین در محل کار خود از این نوع لوازم استفاده کنین (البته اگه به نگاه های متعجب همکاران تون اهمیت نمی بدین) یا محیطی بسازین که در اون باعثای بیرونی واسه شما مزاحمتی ایجاد نکنن. واسه این منظور می تونین از گوشی صداگیر استفاده کنین، اعلانای دسکتاپ رو خاموش کنین، ساعاتی رو واسه آرامش و تمرکز بر کار مشخص کنین (مثلا سه شنبها از ساعت ۱۰ تا ۱۴) یا یک روز از هفته، در منزل کار کنین.

۳. تکنیک پومودورو رو امتحان کنین

تکنیک پومودورو (Pomodoro technique) می تونه راهی واسه تمرین دادنِ مغز شما واسه رسیدن به تمرکز باشه، درست همونجوریکه عضلات خود رو تمرین میدید.

واسه اجرای تکنیک پومودورو باید به مدت ۲۵ دقیقه به طور کامل بر یک کار تمرکز کنین و بعد ۵ دقیقه استراحت کنین. واسه هر ۴ دوره ۲۵ دقیقه ای، زمان استراحت طولانی تر ۲۰ تا نیم ساعت ای در نظر بگیرین. اگه در اول ۲۵ دقیقه تمرکز کامل بر یک کار واسه شما سخته، می تونین با ۱۵ دقیقه شروع کنین و بعد کم کم این زمان رو زیاد کنین. در آخر به جایی می رسین که حتی متوجه گذشت این ۲۵ دقیقه نمی شین!

مطلب مرتبط با این موضوع :  می‌باشد.، استراتژیک، تدارکات، تأمین‌کنندگان، رقابتی، سفارشات

۴. مراقبه کنین

مراقبه مثل تمرین دادن عضلات ذهن واسه حفظ تمرکزه و به شما کمک می کنه که اراده قوی داشته باشین. واسه مراقبه لازم نیس که ساعتا در جایی آروم بشینین، به ویژه اگه انجام این کار رو تازه شروع کردین. کافیه که چشم هاتون رو ببندید و مثلا خود رو در حال خوردن سیب مجسم کنین و بر حسایی تمرکز کنین که هنگام گاز زدنِ سیب، به شما دست می ده. با این کار موفق میشید تمرکز خود رو به مدت ۱۰ دقیقه روی یک چیز متمرکز کنین.

۵. تکنولوژی رو کنار بذارین

یکی از دلایل مهم کاهش تمرکز ما، تکنولوژیه. وقتی مغز با کارایی روبرو می شه که به یک اندازه اهمیت دارن، کار آسون تر رو انتخاب می کنه و تقریبا همیشه تکنولوژی کار آسون تره. حتی اگه به خاطر شغلی که دارین، کنار گذاشتنِ تکنولوژی واسه شما غیرممکنه، سعی کنین محدود کردنایی واسه خود بذارین. از برنامه هایی استفاده کنین که تأثیر زندگی آنلاین رو کاهش میدن. مثلا Unroll.me تموم ایمیلای دریافتی روزانه تون رو خلاصه می کنه و به شکل یک گزارش به شما نشون می ده.

۶. کارهای مهم رو بکنین

دوایت دی آیزنهاور (Dwight D. Eisenhower) می گه:

«چیزی که مهمه، به کم فوریه و چیزی که فوریه، به کم مهمه.»

 

 

ما تمایل داریم بر کارهای فوری تمرکز کنیم و واسه تمرکز بر وظایفی که واقعا مهم هستن، به اندازه کافی وقت نمی ذاریم. انجام مثل این کارهای بیهوده و وقت گیر، به این معناست که خود رو در شرایط سختی قرار دادیم، فقط طبق فهرست کارایی که واسه خود تعیین کردیم، عمل می کنیم و توجهی به میزان اهمیت کارا نداریم. چیزای معناداری که منتهی به دستاوردهای ما می شن، کارهای مهم ما هستن. با توجه به ماتریس آیزنهاور، سعی کنین تا جای ممکن به انجام کارهای مهم ولی غیرفوری بدین.

۷. انگیزه ی خود یا همون «چرای» مهم رو پیدا کنین

یکی از دلایلی که موجب می شه نتونیم بر کاری تمرکز کنیم، مبهم بودن انگیزه؛ ما نمی دونیم «چرا» کاری رو انجام میدیم. بعضی وقتا این بی انگیزه بودن به این صورته که نمی دونین چرا انجام یک کار خاص، به رسیدن به هدفی کمک می کنه و بعضی وقتا هم اصلا نمی دونین چرا واسه رسیدن به هدفی سعی می کنین. وقتی انگیزه مشخص باشه، نگاه هم تغییر می کنن و روش انجام کار به خاطر این به اونو میشه. وقتی واقعا نسبت به کاری که انجام میدید علاقه مند و مشتاق باشین، تمرکز کردن بر اون کار خیلی آسون میشه.

برگرفته از: sandglaz successconsciousness