منابع و ماخذ پایان نامه گیاه، میزان، سرما، گیری

شکل 4-36 اثر متقابل دما و رقم بر میزان درصد نشت یونی در روز اول اندازه گیری 78
شکل 4-37 اثر متقابل دما و رقم بر میزان درصد نشت یونی در روز دوم اندازه گیری 79
شکل4-38- اثر متقابل دما و رقم بر میزان درصد نشت یونی در روزسوم اندازه گیری 79
شکل4-39- اثر متقابل دما و رقم بر میزان درصد نشت یونی در روزچهارم اندازه گیری 80
شکل4-40- اثر متقابل دما و رقم بر میزان درصد نشت یونی در روزپنجم اندازه گیری 81
شکل4-41- اثر متقابل دما و رقم بر میزان درصد نشت یونی در روزششم اندازه گیری 82
شکل 4-42- اثر متقابل دما و رقم بر میزان درصد نشت یونی در روزهفتم اندازه گیری 83
شکل4-43-اثر دما بر درصد پتاسیم (k) نشت یافته 84
شکل 4-44- اثررقم بر درصد پتاسیم (k) نشت یافته 84
شکل 4-45- اثر متقابل دما و رقم بر میزان پتاسیم (k) محلول نشت یافته 85
شکل 4-46 اثر دما بر میزان Na نشت یافته 86
شکل 4-47- اثررقم بر میزان Na محلول نشت یافته 87
شکل 4-48- اثر متقابل دما ورقم بر میزان Na محلول نشت یافته 88
چکیده
در بهار، همزمان با شروع رشد جو، این گیاه به دمای پایین مقاومت کمی دارد و هر یک از مراحل حساس رشد آن ممکن است با سرما برخورد نماید و در نتیجه برخی از قسمتهای این گیاه صدمه ببیند. هر چه مدت زمان وقوع دماهای پایین زیادتر باشد، میزان خسارت در مقایسه با زمانیکه گیاه کمتر در معرض همان دما قرار می گیرد، بیشتر است. این آزمایش بر روی3 رقم جو شامل ریحان،کویر و نصرت انجام شد. این ارقام عمده ترین رقمهایی هستند که در شهرستان دامغان کشت و کار می گردند. برای این آزمایش از بوته هایی که در مرحله پنجه زنی در گلدانهای کوچک کشت داده شدند، استفاده شد. طرح آزمایش انتخابی طرح فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی می باشد. فاکتور اول رقم گندم کشت شده و فاکتور دوم دما بود که در 5 سطح شامل دماهای 4+،4-،8-،12- و 15- انجام گردید. زمانی که گلدانها به مرحله پنجه زنی رسیدند، با آب مقطر اسپری شده و در داخل انکوباتور قرارگرفتند و با سرعت انجماد °C10 در ساعت تا 2 درجه سانتیگراد خنک شدند، سپس با سرعت انجماد°C 5 در ساعت تا دماهای تیمارهای مذکور خنک شدند و 2 ساعت در دماهای مذکور نگه داشته شدند. بعد از اعمال تیمارها، از هر کدام 2 گرم نمونه برگی اخذ گردید و در ظروف پلی پروپیلن حاوی 20 سی سی آب مقطر قرار داده شد تا نمونه ها کاملاً پوشیده از محلول گردیدند. محلول را با شیکر کمی تکان داده و به مدت یک هفته میزان EC و pH یک بار در روز انداره گیری شد. بعد از یک هفته نمونه ها (برگها و محلول) در دمای 120 درجه سانتیگراد به مدت 15 دقیقه در اتوکلاو قرار گرفتند تا همه غشای سلولها تخریب شوند. در محلول باقی مانده میزان EC و pH مجدداً اندازه گیری شد و همچنین غلظت برخی از کاتیونها از جمله K و Na اندازه گیری شد. در بین یونهای اندازه گیری شده میزان نشت یون پتاسیم بیشتر از سدیم بود. نتایج در ارتباط با میزان pH در محلول نشت یافته نشان داد که بین pH محلول نشت یافته رابطه مشخصی در زمانهای مختلف اندازه گیری دیده نشد، در بین ارقام مختلف جو نتایج مشخص نمود که بین ارقام از نظر مقاومت به سرما اختلافات مشخص و معینی وجود دارد، به طوری که رقم نصرت مقاومترین و رقم کویر حسایسنترین رقم نسبت به سرما است.
کلمات کلیدی: جو، نشت یونی، سدیم، پتاسیم
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه
خطرپذیری آب و هوایی از جمله عواملی است که همواره در میزان تولید غلات در بسیاری از مناطق مؤثر بوده است .سرمازدگی اندام های رویشی غلات از تنشهای مهم محیطی در برخی نقاط کشور ما به شمار می رود.
دماهای پایین زمستان یکی از عوامل محدودکننده اب و هوایی در مناطق معتدله ذکر شده است و در نتیجه وقوع سرمای شدید در برخی سالها بقا و رشد و نمو گیاهان زراعی زمستانه نظیر جو تحت تاثیر قرار گرفته و عملکرد آن کاهش می یابد .
مقاومت به سرما در جو یکی از مهمترین عواملی است که سبب بقا در زمستان می شود و درجه مقاومت به سرما نیز به شرایط مرفو- فیزیولوژیک گیاه در زمستان بستگی دارد .
همچنین بخش قابل توجهی از سطح زیر کشت جو کشور در مناطق سردسیر و مرتفع کوهستانی واقع شده است. که با توجه به داشتن زمستان های سرد بررسی مقاومت به سرما در ژنوتیپ های مختلف جو قابل توجه و درخور اهمیت می باشد، زیرا خسارت سرما و یخ زدگی می تواند منجر به کاهش قابل توجه عملکرد جو در این مناطق گردد.
در تنش سرما انرژی متابولیکی کمتری در دسترس گیاه زراعی قرار می گیرد، جذب آب و عناصر غذایی محدود می شود، آسیمیلاسیون کاهش یافته و رشد ، متوقف می گردد. بر این اساس علت عدم موفقیت های مکرر در ایجاد پوشش سبز و یکنواخت در برخی کشت های پاییزه به صدمات فیزیولوژیک ناشی از تنش سرما نسبت داده شده است . ( میرمحمدی، 1383 ) . زیرا به طورکلی دمای پایین در مرحله جوانه زنی موجب عدم استقرار گیاه مناسب می گردد و ضعف گیاهچه در این مرحله دستیابی به عملکرد مطلوب را تحت تأثیر قرار می دهد . ( ویتامواس و پراسیل، 2008 ؛ یین و همکاران، 2009 ) .
توانایی گیاه برای زنده ماندن درزمستانهای سخت را مقاومت زمستانه می گویند .این صفت از طریق ماندگاری در مزرعه تعیین میشود .یکی از مشکلات اصلی در مزرعه ناتوانی در کنترل شدت تنش سرما می باشد .به همین دلیل ،تلفات کامل در زمستان یا فقدان تلفات ، در بیشتر آزمایشهای ماندگاری در مزرعه وجود دارد ، که مانع از نتیجه گیری می شود .از این رو پژوهشگر باید در انتظار زمستانی با حساسیت مطلوب باشد ،و یا مواد اصلاحی را در سطحی گسترده ای ارزیابی کند،به امید این که تنش مورد نظر را دریک یا چند مکان به دست آورد .افزون بر آن در شدت تنش سرما در آزمایش های مزرعه ای هم روندی وجود ندارد و اغلب اشباه آزمایشی زیاد است .
پژوهشهای بسیاری برای یافتن روشهای ارزیابی سریع و موثر انجام شده است تا بتوان مقاومت به سرمای ارقام را پیشگویی نمود .اتاقک های انجماد که مقاومت گیاهان را می توان در آنها به سرعت آزمایش کرد ،نخست به وسیله هاروی در سال 1918 ابداع شد . وی با انجماد شماری واریته سیب ،خسارت آنها را با توجه به مقاومت یا حساسیت رتبه بندی کرد .
پژوهشگران سوئدی از این روش استفاده کردند و رتبه عددی از یک تا ده را برای مقاومت به کار بردند .تعیین دمایی که سبب 50 درصد تلفات (LT50 یا Lethal Temperature 50 ) در گیاه شود یک روش مناسب برای اندازه گیری مقاومت به سرما است .در این روش گیاهان در شرایط کنترل شده در دماهای مختلف قرار می گیرند و ماندگاری آنها تعیین می گردد .تعیین LT50 طوقه بهترین روش برآورد ماندگاری در مزرعه می باشد ،زیرا طوقه گیاه در غلات بحرانی ترین قسمت گیاه است و در رشد دوباره پس از تنش سرما نقش حیاتی دارد.
پولی هدایت الکتریکی برگ گیاه سازش یافته با سرما و خسارت دیده در آزمایش انجماد را با نتایج انجماد 9 رقم گندم ،10 رقم چاودار و 12 رقم شبدر قرمز ( Trifolium pratense ) در مزرعه مقایسه کرد . در گندم زمستانه و شبدر قرمز هدایت الکتریکی گیاهان سازش یافته همبستگی معنی داری با نتایج مزرعه داشت ،ولی این رابطه در گیاه چاودار دیده نشد .نتایج نشان داد که هدایت الکتریکی روش مفیدی برای انتخاب ارقام مقاوم در اصلاح گیاهان است .
هومر توانایی سازش با سرما را در 12 رقم گندم ، 8 رقم چاودار و 5 رقم جو از طریق هدایت الکتریکی بررسی نمود و نتیجه گرفت که روش هدایت الکتریکی می تواند برای تعیین ماندگاری زمستانه استفاده شود.
هدف از انجام این پژوهش ، بررسی مقاومت به سرما درگیاه جو و انتخاب مقاومترین رقم به دماهای انجماد است .
فصل دوم
بررسی منابع
2-1خاستگاه گیاه جو
خاستگاه واقعی جو هنوز ناشناخته است. اما بسیاری از محققین، خاستگاه این گیاه را کوه‌های زاگرس در غرب ایران، آناتولی جنوبی و فلسطین می‌دانند. بر پایه نظریه والیوف، مبداء جوی ریشک دار و غلاف دار، کشور اتیوپی و شمال آفریقا و مبداء نوع بدون ریشک، ریشک کوتاه و کلاهک دار، آسیای جنوب شرقی، به ویژه چین، ژاپن و تبت است. جو برای تعداد زیادی از مردمان نواحی سردسیر و خشک (به ویژه خاور میانه و شمال آفریقا) منبع غذایی مهمی به شمار می‌رود. البته امروزه بیشتر برای خوراک دام و تهیه? فراورده‌های تخمیری از این گیاه استفاده می‌کنند.
2-2 کلیات گیاه شناسی
جو گیاهی است علفی و یکساله که ارتفاع آن بسته به انواع مختلف آن تا یک متر می‌رسد. برگهای آن متناوب و باریک و دراز و به رنگ سبز تیره می‌باشد. جو از نظر کاشت به دو دسته تقسیم می‌شود، جو بهاره و جو پائیزه
جو بهاره در بهار کشت می‌شود و احتیاج به سرمای زمستان ندارد و قبل از زمستان دانه می‌دهد در حالی که جو پائیزه در پائیز کشت می‌شود و محتاج سرمای زمستان است .
مشخصات گیاه شناسی جو (Hordeum vulgare L.emend.Bowden) نیز مانند گندم یکی از گیاهان مهم تیره غلات Gramineae ، از جنس Hordeum و گونه Sativum یا Vulgare می باشد و دارای انواع زراعی و وحشی می‌‌باشد.جو زراعی گیاهی دیپلوئید با 7 عدد کروموزوم پایه است.
ریشه جو مانند سایر غلات افشان و سطحی است و اکثر ریشه های آن تا فاصله 40 سانتیمتری در اطراف پراکنده می شوند. حدود 61درصد ریشه آن در عمق 25 سانتیمتری اول خاک گسترش می یابد و به ندرت ریشه جو تا عمق 120 سانتیمتری خاک فرو می رود.
جو در ابتدای رشد شبیه یک گیاه علفی است و به تدریج که رشد می کند ساقه و برگ های آن به وجود می آیند.ساقه جو ماشوره ای،شبیه ساقه گندم و گره دار است.برگ های جو باریک و به رنگ سبز روشن و دارای انتهای گرد(مدور) است،در صورتی که انتهای برگ های گندم تیز می باشد. از محل هر گره ساقه یک برگ خارج شده ونیام هر برگ قسمتی از ساقه را در برمی گیرد. در محل برخورد برگ به ساقه دو زائده بزرگ به نام گوشوارک و یک زائده بی رنگ و نیمه کروی به طول 2تا3میلیمتر به نام زبانک وجود دارد. زبانک در جو بلندتر از گندم می باشد.
اغلب جوهای زراعی عادت رشد زمستانه یا بهاره دارند. ارقام بهاره به دوره ی خواب سرد قبل از خوشه رفتن ندارند. در جو بهاره بعد از مرحله ی گیاهچگی و در جو زمستانه بعد از مرحله ی توقف رشد در زمستان،تعداد ساقه ها (پنجه ها)یی که رشد می کنند تحت تأثیر بوته،نوع جو کشت شده (دوپر یا شش پر)،ساختمان ژنتیکی گیاه و شرایط محیطی اند. معمولاً هر بوته 3 تا 6 ساقه تولید می کند که طول آن ها از 10سانتیمتر تا بیش از 150 سانتیمتر در بلندترین انواع متفاوت است. ساقه های جو از میان گره های استوانه ای توخالی تشکیل شده اند. طول میان گره ها از قاعده بطرف ساقه بتدریج زیاد می ‌شود طول ساقه در اکثر واریته ها حدود 150-120 سانتیمتر است ثابت شده است که بین ارتفاع ساقه و توسعه ریشه همبستگی مثبت وجود دارد. بنابراین در شرایط دیم و کم آبی ساقه هایی که مرتفع تر باشند عملکرد بیشتری دارند. جو نیز مانند گندم از محل گره های واقع در سطح خاک ریشه و ساقه ثانویه ( پنجه ) تولید میکند که این پنجه ها در جوهای دو ردیفه بیشتر از جوهای شش ردیفه می ‌باشند. ( البته تحت شرایط یکسان )
برگ های منفرد ازهر گره ساقه خارج می شوند و با آرایش متناوب در دو سوی مخالف رشد می کنند . هر برگ از یک غلاف ، زبانک ، گوشوارک و پهنک تشکیل شده است . در جو بخشی از گوشوارک ها همپوشانی می کنند که این به تشخیص جو از گندم کمک می کند. غلاف برگ که ساقه را در برمی گیرد،در سمت مخالف پهنک تا پایین شکاف خورده است و دو لبه ی آن همپوشانی می کنند.
جو نیز مانند گندم دارای گل آزین سنبله است.طول سنبله یا محور اصلی آن حدود 7 تا 15 سانتیمتر است.سنبله از سنبلک هایی تشکیل شده است که به گره های محور زیگزاگی سنبله متصل اند. هر سنبلک یک گل دارد که دارای دو پوشه و یک گلچه است. به هر گره محور سنبله سه سنبلک چسبیده است. هر سنبله از یک گل که مستقیما بر روی گره های اتصال دارند تشکیل شده است. پس بر روی هر بند سه گل و در دو طرف سنبله 6 گل وجود دارد. در برخی از انواع جو تنها گلچه ی میانی بارور می شود که به آن ها جوهای دوپر(دو ردیفه) و به آن هایی که سه گلچه بارور می شوند جوهای شش پر (شش ردیفه) می گویند. تعداد دانه هایی که در هر سنبله تشکیل می شود از 25 تا 60 در انواع شش پر و از 15 تا 30 در انواع دوپر متغیر است. بوته های جو از نظر وضعیت خوشه در هنگام رسیدن،از راست تا خمیده و تمام حالت های مابین این دو متفاوت اند. هر سنبلک دارای دو پوشه است که به ریشک هایی ختم می شود که ممکن است کوتاه تر یا چند برابر بلندتر از خود پوشه ها باشند. پوشینه ی خارجی نیز دارای ریشک است. طول این ریشک ها بین صفر تا 30 سانتیمتر است. در بعضی از انواع جو تمام گلچه ها فاقد ریشک اند،در حالی که در انواع دیگر گلچه مرکزی ریشکی کاملاً بلند و گلچه های جانبی از بدون ریشک تا نیمه ریشک و کاملاً ریشک دار متفاوت اند. ریشک ها از نظر میزان خاردار بودن متفاوت اند.
گل ها در جو دارای سه پرچم و یک مادگی می باشند. جو گیاهی است خودگشن یا اتوگام گل دهی از قسمت تحتانی سنبله شروع شده و مدت آن حدود 5 تا 8 روز است.
دانه ی جو متشکل از میوه ی گندمه،پوشینه ی داخلی،پوشینه ی خارجی و محور سنبلک است. میوه ی گندمه از فرابر،پوشش های تخمک،اندوسپرم(توده نشاسته) و رویان تشکیل شده است. در بیشتر انواع جو پوشینه های خارجی و داخلی به میوه ی گندمه می چسبند ؛ اما در بعضی از جوها مانند گندم، میوه ی گندمه از پوست بیرون می زند. این ارقام جو لخت،برهنه یا پوست کنده نامیده می شوند عمدتاً مورد مصرف انسان قرار می گیرند.
وزن هزار دانه در جوهای مختلف بین 35 تا 57 گرم متفاوت است. طول یا اندازه دانه جو به طور متوسط 8 و ضخامت آن 3 تا 5/3 میلیمتر است.
جوهای دوپر را می توان از روی شکل دانه از جوهای شش پر تشخیص داد. در ارقام دوپر تمام دانه ها متقارن اند،در حالی که در ارقام شش پر یک سوم دانه ها متقارن و دو سوم بقیه پیچ خورده یا تاب دار هستند. دانه های تاب دار در ردیف های جانبی سنبله و تا 20% کوچک تر از دانه های گلچه های مرکزی اند.
2-3 مقاومت گیاه جو
جو یکی از سازگارترین غلات است که در شرایط آب و هوایی مساعد، در خاک حاصلخیز که قابلیت نگهداری آب در آن زیاد باشد، و همچنین در خاک‌هایی که pH آنها بین ?]]>

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *