کهگیلویه، بویراحمد.، بولین، مکانی، شهرک‌های، تصمیم‌

قشه‌های معیارها براساس روش ترکیب خطی- وزنی (WLC) 82

3-21- بررسی صحت مناسب.. 83

3-22- ارزشیابی شهرک‌های صنعتی مستقر. 83

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ها (یافته­ها)

4-1- استاندارد­ سازی نقشه‌ها با استفاده از منطق بولین.. 85

ادامه فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                     صفحه

4-1-1- نقشه شیب.. 85

       4-1-2- نقشه بولین کاربری اراضی.. 85

       4-1-3- نقشه بولین فاصله گسل. 86

4-1-4- نقشه بولین حریم مناطق مسکونی.. 87

            4-1-5- نقشه بولین مناطق حفاظت ­شده 87

         4-1-6- نقشه بولین مسیل. 88

         4-1-7- نقشه بولین جاده 89

          4-1-8- نقشه بولین آب­های سطحی.. 89

4-2- رویهم­ گذاری نقشه‌های بولین معیارها 90

4-3- نقشه فازی معیارها 91

         4-3-1-نقشه شیب.. 91

            4-3-2- نقشه فازی راه‌های ارتباطی.. 91

            4-3-3- نقشه فازی فاصله از آب­های سطحی.. 92

             4-3-4- نقشه فازی فاصله از مناطق مسکونی.. 93

             4-3-5- نقشه فازی کاربری اراضی.. 93

4-4- وزن ­دهی معیارها 94

4-5- رویهم­ گذاری لایه‌های اطلاعاتی با روش ترکیب وزنی خطی.. 94

4-6- وضعیت مطلوبیت شهرک‌های صنعتی استان. 95

 

فصل پنجم: نتیجه­ گیری و پیشنهادات

5-1- ارزیابی معیارها 99

5-2- استاندارد­ سازی معیارها 99

5-3- پیشنهادات.. 101

  منابع و ماخذ. 102

 

فهرست جدول­ها

عنوان                                                                                                            شماره صفحه

جدول 1-1: حداقل فاصله صنایع گروه 4، 5 و 6. 24

 جدول 1-2: فاصله واحدهای تولید و بسته ­بندی مواد غذایی از صنایع 25

 جدول 1-3: حالات مختلف برای مقایسه زوجی و مقادیر عددی آن 39

 جدول 3-1: جمعیت، تعداد، بخش‌ها و دهستان‌های استان به تفکیک شهرستان‌ها 75

 جدول 3-2: اطلاعات شهرک‌های مورد بهره ­برداری استان کهگیلویه و بویراحمد 79

 جدول 3-3: محدوده استفاده ­شده جهت استاندارد­ سازی با استفاده از منطق بولین 81

 جدول 3-4: محدوده استفاده ­شده جهت استاندارد ­سازی با استفاده از منطق فازی 81

 جدول 3-5: معیارهای وزن ­دهی شده به وسیله مقایسه زوجی 82

جدول 4-1: معیارهای وزن ­دهی ­شده 94

جدول 4-2: نقشه­های بولین و شهرک­های صنعتی به تفکیک… 95

جدول 4-3: طبقه ­بندی مطلوبیت مناطق حاصل از روش ترکیب وزنی خطی.. 96

جدول 4-4: ارزشیابی تناسب مکانی شهرک­های صنعتی با استفاده از منطق بولین و WLC. 97

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست شکل­ها

عنوان                                                                                                            شماره صفحه

شکل 1-1: تابع S شکل. 35

شکل 1-2: تابع J شکل. 36

شکل 1-3: توابع خطی.. 36

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نقشه‌ها

عنوان                                                                                                            شماره صفحه

نقشه 3-1: موقعیت منطقه مورد مطالعه. 51

نقشه 3-2: شهرستان‌های استان کهگیلویه و بویراحمد. 52

نقشه 3-3: طبقات بارندگی استان کهگیلویه و بویراحمد. 58

نقشه 3-4: وضعیت زمین­ شناسی استان کهگیلویه و بویراحمد. 60

نقشه 3-5: سازندهای زمین ­شناسی استان کهگیلویه و بویراحمد. 61

نقشه 3-6: حساسیت سنگ به فرسایش استان کهگیلویه و بویراحمد. 61

نقشه 3-7: خاک­ شناسی استان کهگیلویه و بویراحمد. 62

نقشه 3-8: هیپسومتریک استان کهگیلویه و بویراحمد. 64

نقشه 3-9: طبقات شیب استان کهگیلویه و بویراحمد. 64

نقشه 3-10: هیدرولوژی استان کهگیلویه و بویراحمد. 65

نقشه 3-11: دریاچه­های استان کهگیلویه و بویراحمد. 66

نقشه 3-12: تراکم پوشش گیاهی استان کهگیلویه و بویراحمد. 67

نقشه 3-13: پراکنش جنگل­های استان کهگیلویه و بویراحمد. 68

نقشه 3-14: مناطق حفاطت­ شده استان کهگیلویه و بویراحمد. 70

نقشه 3-15: کاربری اراضی استان کهگیلویه و بویراحمد. 78

نقشه 3-16: موقعیت مکانی شهرک‌های صنعتی استان کهگیلویه و بویراحمد. 79

نقشه 4-1: بولین شیب استان کهگیلویه و بویراحمد. 85

نقشه 4-2: بولین کاربری اراضی استان کهگیلویه و بویراحمد. 86

نقشه 4-3: بولین گسل استان کهگیلویه و بویراحمد. 86

نقشه 4-4: بولین مناطق مسکونی استان کهگیلویه و بویراحمد. 87

نقشه 4-5: بولین مناطق حفاظت­ شده استان کهگیلویه و بویراحمد. 88

نقشه 4-6: بولین مسیل استان کهگیلویه و بویراحمد. 88

نقشه 4-7: بولین راه‌های ارتباطی استان کهگیلویه و بویراحمد. 89

نقشه 4-8: بولین آب­های سطحی استان کهگیلویه و بویراحمد. 89

نقشه 4-9: حاصل نقشه همپوشانی نقشه‌های بولین استان کهگیلویه و بویراحمد. 90

نقشه 4-10: حاصل نقشه همپوشانی نقشه‌های بولین لکه‌های بیشتر از 500 هکتار. 90

فهرست نقشه‌ها

عنوان                                                                                                            شماره صفحه

نقشه 4-11: فازی شیب استان کهگیلویه و بویراحمد. 91

نقشه 4-12: فازی راه‌های ارتباطی استان کهگیلویه و بویراحمد. 92

نقشه 4-13: فازی فاصله از آب­های سطحی استان کهگیلویه و بویراحمد. 92

نقشه 4-14: فازی مناطق مسکونی استان کهگیلویه و بویراحمد. 93

نقشه 4-15: فازی کاربری اراضی استان کهگیلویه و بویراحمد. 93

نقشه 4-16: مطلوبیت استقرار صنایع حاصل از روش ترکیب وزنی خطی.. 94

نقشه 4-17: موقیعت شهرک‌ها و مطلوبیت مکانی آنها در محدوده مورد مطالعه. 95

نقشه 4-18: مطلوبیت استقرار صنایع حاصل از روش ترکیب وزنی خطی.. 96

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1- مقدمه

افزایش جمعیت و نیاز روز افزون کشور به محصولات جدید، منجر به احداث و توسعه فضاهای تولیدی و صنعتی گردید. تعدد و تنوع و ارتقای محصولات جدید در همه عرصه‌های زندگی و پاسخ به نیازهای عمومی باعث شد تا کارخانجات تولیدی، به سرعت گسترش یافته و در مدت کوتاهی نیاز روز افزون کشور به صنایع و کارخانجات پیشرفته و مدرن تفکر احداث شهرک‌های صنعتی را پدید آورد.

رشد صنعت به صورت مجتمع، منطقه، ناحیه، قطب یا شهرک صنعتی پدیده‌ای گردید تا به لحاظ اهمیت از آغاز قرن بیستم میلادی در توسعه صنعتی کشورهای جهان و بهره‌ گیری از امکانات و قابلیت‌های هر منطقه مورد توجه ویژه قرار گیرد لزوم همگام ­شدن در راه صنعت و توسعه ملزم به در ­نظر ­گرفتن آمایش سرزمین و تقسیم نیروی کار در مناطق مختلف کشور با هدف توسعه صنعتی محورها و قطب‌ها، مکان‌هایی را برای تجمع واحدهای صنعتی به صورت شهرک یا مجتمع، انتخاب و سازماندهی کند. این سازماندهی متأثر از عواملی مانند رشد جمعیت، اشتغال، محدودیت زمین، حفاظت و توسعه محیط زیست و تعیین کاربری زمین‌های صنعتی می‌باشد (Forslid et al., 2002).

شهرک صنعتی مکانی است دارای محدوده و مساحت معین برای استقرار مجموعه‌ای از واحدهای صنعتی پژوهشی و فن‌آوری و خدمات پشتیبانی از قبیل طراحی، مهندسی، آموزشی، اطلاع‌ رسانی، مشاوره‌ای و بازرگانی که تمام یا پاره‌ای از امکانات زیر بنایی و خدمات ضروری را با توجه به نوع و وسعت شهرک و ترکیب فعالیت‌های آن در اختیار واحدهای مذکور قرار می‌دهد. در چند ­دهه اخیر ایجاد و بهره‌ برداری شهرک‌های صنعتی رشد چشمگیری داشته است. ایجاد شهرک‌های صنعتی که به منظور نیل به خودکفایی صنعتی کشور و منطقه، هدایت سرمایه‌ها و بهره‌ گیری از نیروی انسانی متخصص انجام می‌گیرد و فواید بسیاری در ارتقای سطح زندگی مردم، ایجاد کار، گردش سرمایه و بهره‌ مندی انسان‌ها دارد. اما اگر شهرک صنعتی و صنایع مستقر در آن بدون توجه به امکانات مکانی، منابع زیست‌ محیطی و دستور العمل‌های رفتاری از جمله مقررات حفاظت محیط زیست، فیزیولوژی انسان‌ها، گیاهان، حیوانات و مواهب طبیعی از قبیل آب، هوا و خاک، ایجاد شوند ممکن است باعث بروز اثرات ناسازگار شوند و بر خلاف اهداف مورد انتظار نتیجه دهند. بنابراین، اگر مکان شهرک‌ها مناسب نباشد سرمایه هدر داده شده است (منوری، 1380).

بررسی شرایط کنونی ایران و ایجاد شهرک‌ها و نواحی صنعتی در نقاط مختلف کشور، حتی پس از تصویب قانون شرکت شهرک‌های صنعتی ایران نشان می‌دهد که نه تنها به مساله آمایش سرزمین چه در مقیاس ملی و یا منطقه‌ای، حتی در شرایط حاضر توجه نمی‌شود و تقسیم کار و محدوده وظایف از دیدگاه کارشناسی مطرح نیست، بلکه سیاست‌ها و اعمال نفوذها موجبات شکل‌ گیری مسایل مرتبط با آمایش سرزمین شده و می‌شود (پولاددژ، 1373؛ دفتر برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 1364).

با توجه به اینکه توسعه و محیط زیست دو موضوع جدایی ناپذیر می‌باشند ضروری است که با دستیابی و استفاده از ابزارهای مدیریت محیط­ زیست، در کلیه‌ی برنامه‌های توسعه حداقل خسارت به منابع و        محیط زیست وارد شود. اما عدم توجه به آثار و پیامدهای کوتاه ‌مدت و بلند مدت پروژه‌های مختلف، عمدتاً سبب بروز مشکلات اساسی برای انسان و طبیعت خواهد شد (منوری، 1389).

1-2- بیان مساله

مکان‌یابی مناسب برای ایجاد یک فعالیت در حوزه جغرافیایی معین، جزء مراحل مهم پروژه‌های اجرایی به ویژه در سطح کلان و ملی به شمار می‌رود. مکان‌های نهایی باید حتی­ الامکان همه شرایط و ضوابط مورد نیاز را تامین نمایند ((Collins et al., 2001. از آنجا که مکان‌یابی دارای ماهیت مکانی است، بنابراین سامانه اطلاعات جغرافیایی ابزاری مطمئن با توانایی استفاده از لایه‌های اطلاعاتی متعدد و پردازش آن می‌باشد. همچنین با توجه به توانایی آن در مسایل تصمیم‌ گیری و ادغام و رویهم گذاری لایه‌های اطلاعاتی موجب شده است جهت مکان‌یابی مناسب از این سامانه استفاده گردد (Kao and Lin, 1996). سامانه اطلاعات جغرافیایی ابزار مهمی جهت تهیه نقشه تناسب کاربری اراضی و طراحی مکانی برای برنامه ‌ریزی و مدیریت هستند (Collins et al., 2001, Brail, 2001; Malczewski, 2004). برنامه ­ریزی مکانی شامل فنون تصمیم‌ گیری است که از انواع تحلیل تصمیم ‌گیری چند­ معیاره و ارزیابی چند­ معیاره مشتق می‌شود و ترکیب سامانه اطلاعات جغرافیایی با روش تحلیل تصمیم‌ گیری چند ­معیاره یک ابزار قوی برای برنامه ‌ریزی مکانی پدید آورده است (Malczewski, 2006). تحلیل تصمیم‌ گیری چند ­معیاره یکی از انواع روش‌های رایج می‌باشد که به وسیله سیستم پشتیبان تصمیم‌ گیری به منظور سنجش مسیرهای متفاوت در اجرای یک عمل بر اساس عوامل متعدد و همچنین مشخص­ کردن بهترین مسیر پیاده ‌سازی و اجرا می‌شود (Prakash, 2003).

عوامل موثر در انتخاب و اولویت‌ بندی مکانی بسیار مهم و در عین­ حال متنوع و متعددند. برخی از این عوامل ثابت و ایستا و برخی پویا و متغیرند بدین معنا که با گذشت زمان تغییراتی در آن‌ها ایجاد می‌شود که اهمیت کمتر و بیشتر پیدا می‌کنند. در عین حال پاره‌ای از عوامل موثر بر اولویت ‌بندی مکانی، عینی و قابل محاسبه و برخی ذهنی و جنبه سلیقه‌ای و شخصی دارند (Ramanathan, 2001).

اتخاذ تصمیم‌های لازم در مورد تعیین و اولویت ‌بندی مکانی از طریق پردازش فهرستی از معیارهای مختلف برای تعیین مناطق بالقوه امکان‌ پذیر است. ارزیابی چنین فهرستی از معیارهای مختلف برنامه ­ریزان را در تصمیم­ گیری می‌تواند کمک کند (رستم­پور، 1376).

 

1-3- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

تعیین محل کارخانه، یکی از کلیدی‌ ترین گام‌های تأسیس کارخانه است، چرا که نتایج این تصمیم در بلند مدت ظاهر شده، اثرات بسزایی از بعد اقتصادی، محیط زیست، مسایل اجتماعی و … دارد. یکی از جنبه‌های تأثیرهای درون سازمانی، تاثیر مستقیم آن در سود دهی کارخانه خواهد بود و از بّعد برون سازمانی، ساخت کارخانه‌های بزرگ در یک منطقه می‌تواند شرایط مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، محیط زیست و غیره را تحت تأثیر خود قرار دهد. تعیین محل کارخانه از نظر اقتصادی نقش مهمی در میزان سرمایه­ گذاری اولیه به هنگام تأسیس کارخانه دارد. همچنین هنگام بهره‌ برداری طرح، این تصمیم‌ گیری، تأثیر کلیدی در قیمت تمام­ شده کالا را دارد.

احداث یک یا چند واحد صنعتی در مکان‌های بهینه و در بهترین وضعیت ممکن، نه تنها گردش مواد و خدمات به مشتریان را بهبود می‌بخشد، بلکه کارخانه را در یک وضعیت مطلوب قرار می‌دهد. تصمیم‌های مرتبط با انتخاب و فراگیری ویژگی‌های مکان‌یابی یک مرکز، می‌تواند اثر بزرگی بر توانایی کسب و حفظ مزیت رقابتی باشد (Choo, 2003 Mazzrol and). ولی بی‌ توجهی به مساله مهم مکان سبب می‌شود تا واحد تولیدی به    سود دهی مورد نظر نرسد و از رسیدن به هدف خود بازماند. انجام مطالعات مکان‌یابی درست و مناسب، علاوه بر تأثیر اقتصادی بر عملکرد واحد صنعتی، اثرات اجتماعی، زیست ­محیطی، فرهنگی و اقتصادی در منطقه احداث