مکان­یابی، AHP، مطالعه‌ای، 1386). در، ارزشیابی، وزن­

رد. عموم افراد در تحلیل مسایل یا کلی ‌نگری کرده و یا به جزییات می‌پردازند و کلیات را رها می‌کنند در حالی که در فرآیند سلسله مراتبی از هر دو روش استفاده می‌شود.

  • همبستگی و وابستگی متقابل[21]: این فرآیند وابستگی را به صورت خطی در نظر ­می‌گیرد و برای حل مسایلی که اجزاء به صورت غیر خطی وابسته‌اند، به کار گرفته می‌شود.
  • ساختار سلسله مراتبی[22]: این فرآیند اجزای یک سیستم را به صورت سلسه مراتبی سازماندهی می‌کند. این نوع سازماندهی با تفکر انسان تطابق داشته و اجزاء در سطوح مختلف طبقه ­بندی می‌شوند.
  • اندازه گیری4: فرآیند ذکر شده مقیاسی برای اندازه‌ گیری معیارهای کیفی تهیه کرده و روشی برای تخمین و برآورد اولویت‌ها فراهم می‌کند.
  • ناسازگاری5: فرآیند تحلیل سلسله مراتبی، سازگاری منطقی قضاوت‌های استفاده شده در تعیین الویت را محاسبه کرده و ارایه می‌نماید.
  • تلفیق6: این فرآیند منجر به برآورد رتبه نهایی در هرگزینه می‌شود.
  • تعادل7: فرآیند فوق، اولویت‌های مربوط به عوامل را در سیستم در نظر گرفته و بین آن‌ها تعادل برقرار می‌کند و فرد را قادر می‌سازد تا بهترین گزینه را بر اساس اهدافش انتخاب کند.
  • تکرار فرآیند8: این فرآیند فرد را قادر می‌سازد تا تعریف خود را از یک مساله تصحیح کرده و قضاوت در تصمیم خود را بهبود بخشد (Saaty, 1977).
  •  

    1-39- محدودیت‌های فرآیند تحلیل سلسله مراتبی

    • جدال آمیزترین در مورد AHP رتبه ‌بندی معکوس است در واقع AHP ممکن است رتبه گزینه‌ها را زمانی که یک گزینه جدید معرفی شود معکوس کند.
    • اگر تعداد گزینه‌های مقایسه زیاد باشد مقایسه برای تصمیم‌ گیران مشکل خواهد بود.
    • انتقاد دیگر این است که چرا مقیاس مقایسه تا 9 امتیاز محدود می‌شود.
    • ابهام در معنای اهمیت نسبی یک عنصر از سلسله مراتب تصمیم به هنگام مقایسه با عنصر دیگر.
    • تردید در مورد داوری‌های انجام شده (Saaty, 1977).

     

    1-40- روش ترکیب خطی وزنی 1(WLC)

    روش ترکیب خطی- وزنی رایج‌ترین تکنیک در تحلیل ارزیابی چند­معیاره است که کاربرد وسیعی در محیط GIS پیدا کرده و در فرآیند ارزیابی و تهیه نقشه تناسب اراضی (مکان­یابی و …) بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش نقشه استاندارد ­شده معیارها را در وزن هر معیار ضرب کرده است و سپس نتایج حاصله را با هم ترکیب می‌کند. از آنجا که وزن معیارها با هم جمع می‌گردند دامنه نقشه تناسب نهایی مشابه نقشه استاندارد شده معیارها خواهد بود. با استفاده از ضرب نقشه تناسب در نقشه محدودیت‌ها نواحی نامناسب حذف می‌گردند. روش ترکیب خطی وزن­دار اجازه سبک و سنگین کردن کیفیت معیارها را به ما می‌دهد. این مدل نه از عملگر AND و نه از عملگر OR استفاده می‌کنند، بلکه بین این دو حد قرار دارد (کرم، 1384).

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    [1]-Weighted Linear Combination (WLC)

     

     

     

     

    فصل دوم

    ادبیات و پیشینه تحقیق

     

     

     

    2-1- پیشینه تحقیق در ایران

    در مطالعه‌ای جهت مکان­یابی نیروگاه‌های گازی در استان فارس از منطق فازی در محیط GIS استفاده شد. در این پژوهش با استفاده از 23 لایه اطلاعاتی و به کارگیری منطق بولین، مناطق دارای محدودیت برای ساخت نیروگاه گازی مشخص و حذف شدند. همچنین با استفاده از منطق فازی میزان مناسبت مناطق باقی ­مانده مشخص و در نهایت مناطق مناسب برای مکان­یابی تعیین شد (بهشتی فر و همکاران، 1389).

    در مطالعه‌ای جهت پهنه ‌بندی خطر زمین لغزش و ناپایداری دامنه‌ای برای دامنه‌های شمالی بینالود را به روش‌های AHP و احتمال انجام شد. در بین معیارهای تاثیرگذار بر وقوع زمین لغزش‌ها و دیگر حرکات توده‌ای دامنه‌ای مشابه، متغیرهای سازند زمین‌ شناسی، کاربری زمین، توپوگرافی و شیب و تراکم زه‌ کشی، بیشترین وزن را دارا بوده‌اند. نتیجه نهایی آشکار نمود که روش AHP در مقایسه با روش احتمال انطباق‌ پذیری مطلوب ‌تری در تطابق با یافته‌های میدانی و برداشت‌های زمین لغزش‌ها با GPS از حوضه دارد (بهنیافر و همکاران، 1388).

    در مطالعه‌ای برای یافتن مکان بهینه دفن زباله در شهر بناب از روش تحلیل سلسله مراتبی[23] استفاده شد. به این صورت که بعد از تعیین معیارها (ژئومرفولوژی، هیدرو اقلیم، زیست‌ محیطی، کاربری اراضی، شبکه انتقالی و هزینه اقتصادی) و ایجاد درخت سلسله مراتبی، وزن ­دهی معیارها و زیر معیارها با استفاده از روش AHP و به کمک نرم افزار Expert Choise  صورت گرفت و در نهایت مناطق مختلف منطقه از نظر توانایی دفن زباله، اولویت‌ بندی شدند (خورشید دوست و عادلی، 1388).

    در پژوهشی با کاربرد منطق بولین از معیارهای فاصله از منابع آب‌های سطحی، شیب، فاصله از جوامع انسانی، فاصله از راه‌های ارتباطی، فاصله از سایر صنایع، مناطق حفاظت­ شده، فاصله از گسل‌ها، عمق آب‌های زیرزمینی، فاصله از خطوط انتقال آب و کاربری فعلی اراضی برای مکان­یابی استقرار صنایع در شعاع 50 کیلومتری شهر اصفهان استفاده گردید. سپس کلیه نقشه‌ها وارد محیط GIS شده و با استفاده از منطق بولین استاندارد سازی شدند. نقشه‌های حاصل از استاندارد­ سازی با استفاده از عملگر AND در GIS رویهم­ گذاری و نقشه نهایی تناسب اراضی برای کاربری صنعتی بدست آمد. نتایج بیانگر آن بود که در منطقه مورد مطالعه، 13 لکه ویژگی‌های لازم برای استقرار صنایع را دارا می‌باشند (رئیسی و همکاران، 1388).

    در پژوهشی از مدل‌های فازی، وزن‌های نشان­گر و ژنتیک برای مکان­یابی شهرک‌های صنعتی در استان آذربایجان­شرقی استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل همپوشانی شاخص بهترین مدل جهت تلفیق پیراسنجه‌های مکان­یابی شهرک‌های صنعتی در مقایسه با مدل‌های فازی، ژنتیک و وزن‌های نشانگر می‌باشد (شاد و همکاران، 1388).

    در پژوهشی جهت تحلیل حساسیت وزن­ دهی معیارهای مکانی درباره محل احداث سدهای اصلاحی سنگ و سیمان در حوزه آبخیز، عواملی همچون محدودیت‌های مکانی، عوامل مکانی طبیعی و عوامل مکانی اقتصادی را به روش AHP  وزن­ دهی کردند (جمالی و همکاران، 1387).

    در پژوهشی از روش ارزیابی چند­ معیاره برای ارزیابی توان طبیعت­ گردی در محدوده شهرستان بهشهر استفاده شد. بدین منظور بعد از تعیین معیارهای موثر در ارزیابی توان طبیعت­ گردی لایه‌های اطلاعاتی مورد نیاز گرد آوری، آماده ­سازی و استاندارد شد. وزن­ دهی به عوامل با استفاده از روش زوجی و کلیه لایه‌ها با        بهره­ گیری از عملگر ترکیب خطی وزنی (WLC) انجام گرفت و در نهایت نقشه رستری توان طبیعت­ گردی تهیه شد (ماهینی و همکاران، 1387).

    در پژوهشی اثرات فضایی سیستم صنعتی فوردیزم در توسعه شهر و مکان­یابی شهرک‌های صنعتی برای منطقه شهری تبریز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تا قبل از سال 57 فوردیزم نقش خود را در میان سایر عوامل شکل ­دهی شهر تبریز ایفا نموده است، ولی بعد از آن صنعت و به تبع آن شهرک‌های صنعتی نقش خود را از دست داده و در زمین‌های بلا استفاده جهت سایر کاربری‌ها استقرار یافته­اند (انتظاری و همکاران، 1386).

    در پژوهشی با انجام عملیات میدانی و مطالعات آزمایشگاهی نسبت به برآورد و پهنه ‌بندی بهینه شوری خاک جهت برنامه ‌ریزی و طراحی فضای سبز جزیره کیش اقدام و با پردازش‌های لازم بر روی داده­ها به کمک روش­های AHP و  برنامه ­ریزی خطی، پردازش نهایی انجام شد (باقری و همکاران، 1386).

    در مطالعه‌ای جهت امکان ­­سنجی مدیریت منابع زیست ‌محیطی سطحی برای بهره ‌برداری پایدار از آب‌های زیرزمینی در دشت‌های بوچیر و حمیران در شمال غرب بندرعباس، فعالیت‌های مخاطره­ آمیز انسانی در دشت با استفاده از روش AHP مورد بررسی قرار گرفت، و مهم‌ترین عامل تاثیر گذار منفی بر روی آبخوان دشت اعم از کیفی و کمی فعالیت‌های زراعی و استحصال آب شرب معرفی گردید (حسین پور و همکاران، 1386).

    در مطالعه­ای با کاربرد روش ارزیابی چند معیاره مکان­مند به شیوه دو به دو نسبت به وزن دهی و ارزشیابی سه عامل اثرات فرهنگی، اقتصادی – اجتماعی و بوم شناختی جهت ارزشیابی گزینه­های توسعه در ارزیابی اثرات زیست محیطی اقدام گردید (رودگرمی و همکاران، 1386).

    در مطالعه‌ای جهت مکان­یابی کارخانه آلومینیوم در استان‌های سیستان و بلوچستان، هرمزگان، بوشهر و خوزستان، در بررسی­های اولیه 20 شهر ساحلی به عنوان مکان منتخب جهت احداث کارخانه در نظر­گرفته شد و تمام گزینه‌ها به صورت دو به دو با هم مقایسه و گزینه‌های مغلوب از محاسبات کنار گذاشته شدند. پنج شهر منتخب به علت عدم احراز شرایط اولیه احداث کارخانه حذف گردید. همچنین با استفاده از روش برتری دو شهر دیگر از مجموعه گزینه‌ها حذف گردید و با استفاده از روش الکتر، گزینه‌ها از 13 مورد به 10 مورد کاهش یافت. در نهایت نیز معیارها با استفاده از روش AHP وزن­ دهی و سه مکان مناسب در نزدیک‌ترین فاصله تا منطقه عسلویه انتخاب گردید (فرقانی و همکاران، 1386).

    در پژوهشی به منظور ارزشیابی گزینه‌های توسعه در ارزیابی اثرات زیست ‌محیطی از روش ارزیابی چند ­معیاره مکان­مند استفاده و سه عامل اثرات فرهنگی، اقتصادی- اجتماعی و بوم شناختی را وزن­ دهی و ارزشیابی کردند (رودگرمی و همکاران، 1386).

    در مطالعه‌ای که به بررسی انواع روش‌های موجود برای تصمیم‌ گیری چند­ معیاره در GIS پرداخته شد، روش AHP را به عنوان روشی برتر نسبت به سایر روش­ها معرفی کردند که در تلفیق با GIS، نگرشی جدید در برنامه ­ریزی برای استفاده بهتر از زمین را فراهم می‌کند (حسین پور، 1385).

    در پژوهشی تعدادی از معیارهای تصمیم‌ گیری جهت ارزیابی اثرات زیست‌ محیطی طراحی و نصب موانع ضد صدا در بزرگراه‌های شهر تهران، چهار معیار فیزیولوژیکی –روانی­تر از صدای پیش ­­بینی ­شده، جنبه هزینه‌های اجرایی طراحی و نصب موانع زیست‌ محیطی ضد صدا، جنبه زیبا شناختی – روانی و جنبه درجه احتمال دسترسی به تراز صدای پیش ‌بینی‌ شده کاهش یافته توسط موانع زیست­ محیطی ضد صدا را در چارچوب تحلیل سلسله مراتبی وزن ­دهی و ارزشیابی کردند. در این پژوهش معیار دسترسی به تراز صدای پیش‌ بینی ‌شده با بیشترین وزن، بالاترین ارزش را به خود اختصاص داد (نصیری، 1385).

    در پژوهشی به منظور مکان­یابی عرصه‌های مناسب احداث صنعت در استان قم از سیستم‌ اطلاعات جغرافیایی و روش پردازش سیستمی استفاده شد. به این منظور منابع زیست ­محیطی در دو دسته شامل منابع  بوم­ شناختی و اقتصادی – اجتماعی مورد شناسایی، پردازش و جمع­ بندی قرار گرفتند. در این مطالعه پس از ارزیابی توان بوم­ شناختی سرزمین بر حسب هدف مورد نظر و رویهم­ گذاری لایه‌های اطلاعاتی در محیط GIS، پس از حذف مناطق حفاظت ­شده، کاربری‌های فعلی سرزمین، 17 پهنه مستعد کاربری صنعتی در چهار بخش سیاسی استان در دو طبقه “مناسب” و “نسبتاً مناسب” شناسایی گردید (جعفری و کریمی، 1384).

    در مطالعه­ای از ساختار محیط طبیعی، زمینه­ها، سازه­ها و عوامل انسانی موثر در انتخاب مکان شهرصنعتی

    جهت مکان­یابی شهر صنعتی اراک استفاده شد. نتایج بیانگر آن بود که مکان­یابی شهر صنعتی در چارچوب الگوی نو شهرهای صنعتی پیوسته، انتخابی مناسب برای توسعه شهر اراک نبوده و اثرات منفی قابل توجهی در شرایط زیست­ محیطی این شهر داشته است (زنگنه و سلیمانی، 1384).

    در پژوهشی بر پایه معیارهای شیب، جنس و قابلیت زمین، فاصله با شهر و فاصله با راه‌های اصلی و با استفاده از رویکرد ارزیابی چند ­­معیاره در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی نسبت به تحلیل تناسب زمین برای توسعه کالبدی در محور شمال­ غرب شیراز اقدام گردید (کرم، 1384).

    در پژوهشی از مدل ترکیب خطی وزنی جهت پهنه ‌بندی وقوع زمین ­لغزش منطقه سرخون استان     چهار محال و بختیاری استفاده شد. بدین منظور از طریق تفسیر عکس‌های هوایی و بررسی‌های میدانی، زمین لغزش‌های رخداده در منطقه شناسایی­شده و با استفاده از ۱۰ معیار مؤثر در لغزش زمین شامل شیب زمین، جهت دامنه، پوشش ‌زمین، فاصله تا گسل‌های اصلی، شاخص سبزینگی، شاخص تراکم پوشش‌گیاهی، بارش سالانه، جنس زمین، فاصله با راه‌های اصلی و فاصله با رودخانه که با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی وزن­ دهی شدند، توان وقوع زمین‌لغزش در محیطGIS ، ارزیابی و نقشه‌ی پهنه ‌بندی وقوع زمین لغزش تهیه شد          (کرم، 1383).

    در پژوهشی توسط منطق بولین و استفاده از اطلاعات مربوط به پیراسنجه­های شیب، زمین ‌شناسی و لرزه‌ خیزی، ارتفاع از سطح دریا، خاک و پوشش­ گیاهی نسبت به ارزیابی توان بوم ­شناختی مناطق شهری، صنعتی، روستایی و گردشگری گیلان و مازندران اقدام گردید. نتایج نشان داد که بخش اعظم این مناطق دارای توان بوم ­شناختی مناسب برای انجام تفرج گسترده می‌باشد (مخدوم، 1370).

     

    2-2- پیشینه تحقیق در سایر کشورها

    در مطالعه‌ای با هدف زون ­بندی زیست ­محیطی منطقه سونتای[24] ویتنام، از چهار گروه اطلاعات طبیعی، اقتصادی – اجتماعی، کیفیت زیست ­محیطی و روند توسعه اقتصادی – اجتماعی و همچنین پردازش­های      چند ­معیاره و سامانه اطلاعات جغرافیایی استفاده و در نهایت نقشه‌های تناسب برای شهر، صنعت، گردشگری و کشاورزی در پنج طبقه ارایه و مناطق مستعد برای توسعه کاربری­های جدید پیشنهاد گردید (Hien, 2009).

    در مطالعه‌ای جهت مکان­یابی محل‌های دفن زباله شهر هارلینجن در جنوب تگزاس با کاربرد روش تصمیم ­گیری چند

    مطلب مرتبط با این موضوع :  اتوماسیون، بهره¬وری، کارکنان، مدیران، اطلاعاتی، دفتری، ارتباطات، اثربخشی، سرمایه¬گذاری، مفهومی، رایانه، اطلاعات،