زنجیرۀ، اطلاعاتی، رقابتی، سیستم­های، سیستم‌های، تسهیم

عملیات در حال اجرای زنجیره تامین می­باشد.

3.11.2. وظیفه 3: تحمیل شراکت­های زنجیره تامین

زنجیره تامین نیازمند شراکت موثر فراسازمانی است. از بعضی لحاظ، فعالیت مشارکتی نسبت به فعالیت درون شرکت آسان ترو از جهاتی مشکل­تر است. فعالیت مشارکتی آسان تر است زیرا شرکا احتمالا” تامین گنندکان و مشتریان می­باشند که در موفقیت شما سهیم­اند. مشتریان همچنین می­توانند موجب شوند فعالیت­های شرکت آسان­تر انجام گیرند، زیرا قادر خواهند­بود که در اولویت­ها و سیاست­های درون سازمانی دخالت داشته­باشند. ولی در بعضی مواقع فعالیت مشارکتی، مشکل­تر   می­شود زیرا ایجاد روابط نزدیک و تنگاتنگ مشکل است. درهرصورت، از آنجا که  مبنا و اساس رقابت، به رقابت در زنجیره تامین تغییر یافته است، افزایش شراکت در زنجیره، از هر نوع که باشد، اجتناب ناپذیر به نظر می­آید.

 

 

 

4.11.2. وظیفه 4: مدیریت اطلاعات زنجیره تامین

سیستم­های اطلاعاتی در بهبود زنجیره تامین نقش بسزایی دارند. در این بخش به نقش فن­آوری در تغییر زنجیره تامین پرداخته می­شود. تغییرات سیستم باید تغییرات فرآیند و همچنین استراتژی­های کلان را پشتیبان کند. نگاه به مباحث در این بخش از منظر مدیریتی-نه از منظر فنی-می­باشد.

همچنین، اجرای یک سیستم اطلاعاتی که کل فعالیت­های زنجیره تامین را پوشش دهد به همراه گزینه­هایی که برای پیاده­سازی وجود دارد، مورد بحث قرار خواهد­گرفت.

5.11.2. وظیفه 5: زودودن هزینه از زنجیره­تامین

هزینه­ها همواره در کانون توجه تلاش­های بهبودی زنجیره هستند. این تلاش­ها در جهت کسب مزیت استراتژیک و تاکتیکی انجام می­شوند. این بخش چندین روش مرسوم و غیرمرسوم را تشریح می­کند. این روش ها، نحوه یافتن علل ریشه­ای هزینه­های غیرضروری  زنجیره تامین راروشن می­سازد (تیموری، 1388: 55-60).

12.2. چگونگی پشتیبانی فناوری ­اطلاعات از زنجیره ­تأمین

در عصر اطلاعات، تکنولوژی اطلاعات نقش اساسی در رشد و توسعه صنایع از جمله سیستم­های تامین داشته و خواهندداشت. قلب یک سیستم زنجیره تامین عبارت از سیستم پردازش سفارشات می‌باشد که بعنوان ابزار ارتباطی بین مشتری و صنعت عمل کرده و مایه تحرک صنعت و رنجیره تامین می‌گردد. در نتیجه هر قدر این سیستم ارتباطی بهینه‌تر باشد، زمان و هزینه عملیات در سیستم تامین به حداقل رسیده و سوددهی یا مزیت رقابتی افزایش می‌یابد. از طرف دیگر عدم سرعت عمل در پاسخگوئی نه تنها باعث افزایش زمان و هزینه‌ها می‌گردد، بلکه باعث نارضایتی مشتریان، حمل و نقل اضافی، انبارداری و ذخیره‌سازی بیش از حد که منجر به افزایش خواب سرمایه می‌شود نیز می‌گردد.

بمنظور افزایش سرعت تبادل اطلاعات و بهبود کیفیت آن، امروزه بکارگیری سیستم­های کامپیوتری یک امر مرسوم و در حال گسترش می‌باشد. از جمله کاربردهای سیستم‌های IT در سیستم‌های تامین عبارتند از: وارد نمودن سفارشات[48]، پردازش سفارشات[49]، کنترل انبار موجودی کالا، اندازه‌گیری عملکرد، نظارت بر حمل و نقل، پرداخت­ها و ذخیره‌سازی[50]. همچنین استفاده از سیستم‌های IS، MIS، DSS و … نیز جهت پشتیبانی بهتر تصمیمات مدیران و بر اساس مدل های تصمیم‌گیری مرسوم می‌باشد.

اخیراً سیستم‌های دیگری همچون QR[51] ، JIT، ECR [52] مدیریت خدمات مشتریان CRM و غیره … نیز به جمع نرم‌افزارها و سیستم‌های مورد استفاده در زنجیره تامین اضافه شده و مجموعاً در تلاشند تا انسجام [53] در کل زنجیره را بهبود بخشیده و منجر به کاهش زمان و هزینه گردند (احمدی، 1384، ص50).

نوآوری در زنجیره تامین نیازهای جدیدی را در سیستم­های اطلاعاتی و افرادی که آنها را مدیریت و توسعه می­دهند، ایجاد کرد. با وجودی که استفاده از سیستم­های اطلاعاتی برای بهبود زنجیره تامین یکی از رسالت­های مهم زنجیره تامین تلقی می­شود ولی مقدم دانستن فن­آوری بر طراحی استراتژیک و نیازمندی­های اطلاعاتی، یک اشتباه مکرر و رایج است. بیشتر اوقات موجب هدر رفتن تلاش­ها می­گردد.

مباحث مرتبط با سیستم­ها، چالش­های فراوانی را برای مدیران ارشد ایجاد کرده­است. دلایل بسیاری وجود دارد؛ مدیران ارشد ممکن است نتوانند هیچ هماهنگی را بین نیازهای­شان به سیستم­ها، توانمندی­های فن­آوری­های اطلاعاتی یا چگونگی پیاده­سازی چنین فن­آوری­های اطلاعاتی­ایی ایجاد کنند. آنها تنها آگاهی مبهمی از چگونگی کار کامپیوترها و توانمندی­های زیر ساخت­های اطلاعاتی، از قبیل شبکه­بندی، دارند. متناسبا”، این مدیران اغلب نسبت به بخش­های فنی و بازاریاب­های نرم افزار خود بی تفاوت بوده و یا فقدان دانش شان، آنها را به سمت بی­تصمیمی سوق داده است (تیموری،  1388: 164).

13.2. مشکلات زنجیرۀ تأمین

مشکلات زنجیرۀ تأمین می تواند میان واحدهای کاری یک سازمان یا میان چند سازمان رخ دهد. یکی از نشانه های زنجیرۀ تأمین ناکارا، خدمات رسانی ضعیف به مشتریان است که مانع ارسال به موقع و مناسب محصولات یا خدمات می شود یا باعث ارائه محصولات با کیفیت ضعیف می گردد. سایر نشانه ها عبارتند از هزینه انبارداری بالا، از دست دادن درآمد، هزینه اضافه تسریع حمل و نقل و غیره  (توربان[54]، 2006: 548).

14.2. راه­حل­های مشکلات زنجیرۀ تأمین

مشکلات زنجیرۀ تأمین می تواند برای شرکت­ها بسیار هزینه­زا باشد و به همین دلیل سازما­ن­ها به دنبال یافتن راه حل­های نوین هستند. در ادامه این بخش، به برخی راه حل­های ممکن برای مشکلات زنجیرۀ تأمین (که بسیاری از آنها توسط فناوری اطلاعات پشتیبانی می­شوند) نگاهی می­اندازیم.

1.14.2. استفاده از موجودی برای حل مسائل زنجیرۀ تأمین:

 بدون شک، معمول­ترین راه­حلی که توسط شرکت­های مختلف برای حل مشکلات زنجیرۀ­تأمین مورد استفاده قرار ای در برابر عدم قطعیت­های موجود در ” بیمه ” گرفته است، نگهداری موجودی به عنوان زنجیرۀ تأمین است.

2.14.2. به اشتراک گذاشتن اطلاعات:

 راه­حل معمول دیگر برای حل مشکلات زنجیرۀ تأمین و به خصوص بهبود پیش­بینی تقاضا، به اشتراک­گذاشتن اطلاعات در طول زنجیرۀ تأمین است. استفاده از  EDI، شبکه­های خارجی و فناوری­های گروه افزار، به عنوان بخشی، از سیستم­های اطلاعات درون سازمانی اشتراک اطلاعات را تسهیل می­کند .زنجیرۀ تأمین حاصل از تسهیم اطلاعات را اغلب زنجیرۀ تأمین متحد می­نامند (سیماتوپنگ و سریداهاران[55]، 2002).

3.14.2. تغییر یک زنجیرۀ تأمین خطی به یک هسته مرکزی (هاب):

در زنجیره­های تأمین خطی، اطلاعات به شکلی متوالی پردازش می­شوند که جریان آنها را کند می­کند .یک را­ه­حل، تغییر زنجیرۀ خطی به یک هسته مرکزی است. سیستم اطلاعات اوربیس حول زنجیرۀ تأمین خود تمرکز یافته است؛ سایر شرکت­ها خدمات مشابهی به کلیه صنایع ارائه می­کنند.

4.14.2. همکاری در خلال زنجیرۀ تأمین:

 مدیریت زنجیرۀ تأمین و مدیریت موجودی به هماهنگی کلیه فعالیت­ها و پیوندهای مختلف زنجیرۀ تأمین نیاز دارد. هماهنگی موفق، امکان جا به جایی بدون اشکال و به موقع کالاها را از تأمین کنندگان به تولیدکنندگان و از تولیدکنندگان به مشتریان فراهم می­کند. این امر سازمان را قادر می­سازد سطوح موجودی و هزینه­ها را پایین نگه دارد. از آنجایی که شرکای زنجیرۀ تأمین به یکدیگر وابسته اند، اماهمواره با هم به سوی هدفی یکسان حرکت نمی­کنند، همکاری آنها ضروری است .

5.14.2. سایر راه­حل­های مبتنی بر فناوری اطلاعات برای مشکلات مدیریت زنجیرۀ تأمین:

 برخی راه­حل­های عمومی دیگر مبتنی بر فناوری اطلاعات برای حل مشکلات ذکر شده اند. مدیریت زنجیرۀ تأمین در  شرکت­های بزرگ برای کسب برتری در زنجیرۀ تأمین، از رو­ش­های مختلفی استفاده می­کنند (ورتن[56]، 2002). مکانیز­م­های مختلف دیگری، مانند تیم­های زنجیرۀ تأمین و کارخانه­های مجازی که همگی مبتنی بر فناوری  اطلاعات هستند، در کمک به حل مشکلات زنجیرۀ تأمین قدرتمندانه عمل می­کنند.

6.14.2. تیم­های زنجیرۀ تأمین:

 تغییر زنجیرۀ خطی به هسته مرکزی به ایجاد تیم­های زنجیرۀ تأمین نیاز دارد. یک تیم زنجیرۀ تأمین، گروهی از کارکنان کاملاً هماهنگ هستند که برای خدمت­رسانی به مشتری با هم کار می­کنند. هر وظیفه توسط عضوی از گروه انجام می­گیرد که برای انجام آن نسبت به سایر اعضاء از موقعیت مناسب­تری برخوردار باشد، آموزش بهتری دیده باشد و قادر به انجام آن وظیفه خاص بدون توجه به شرکتی که برای آن کار می­کند، باشد.

گام بعدی در این تکامل، حضور هوشمندی تجاری و دیگر نرم افز ار های کاربردی بود که از اواخر دهۀ 90 آغاز شد. در ابتدای قرن بیست و یکم یکپارچ­ سازی جهت حضور در بازارها و جوامع، گسترش یافت (توربان، 2006: 550).

15.2. زنجیره تأمین و فناوری اطلاعات

امروزه استفاده از فناوری اطلاعات به عنوان شرط لازم برای کنترل مؤثر زنجیره های تأمین پیچیده مورد توجه قرار گرفته است. یک زنجیره تأمین که با سیستم فناوری اطلاعات به طور کامل ادغام شده است، زنجیره ای است که در آن تقریباً همه ارتباطات تجاری مهم سازمانی با تأمین کنندگان و مشتریان به صورت دیجیتالی فعال یا غیر فعال می شوند. (موور[57]، 2008)

امروزه تجارت الکترونیکی به عنوان یکی از مظاهر واقعی کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات مطرح است. مزایای فراوان استفاده از تجارت الکترونیکی به قدری مورد توجه همه ذینفعان قرار گرفته که برخی از شرکت ها استراتژی رقابتی خود را، استراتژی تجارت الکترونیکی انتخاب کرده اند (بهکمال، کاهانی و سپهری، 1388). می تو ان گفت تجارت الکترونیک و اینترنت، طبیعت زنجیره های تأمین را به طور اساسی تغییر داده و چگونگی آگاهی مصرف کننده از محصولات، انتخاب، خرید و استفاده از محصولات و خدمات را دوباره معنا کرده است. در واقع هزاره جدید، با ظهور فناوری اطلاعات و محیط کسب و کار جدید، به ایجاد زنجیره تأمین الکترونیکی منجر شده و تمرکز       زنجیره های تأمین الکترونیکی برخلاف نوع سنتی که بر محصول بود، بر مشتری است (رجب زاده و همکاران، 1389).

نقشهای وظیفه ای (کارکردی) فناوری اطلاعات در مدیریت زنجیره تأمین، عبارتست از:

1) انجام مبادلات: بارزترین نقش فناوری اطلاعات در مدیریت زنجیره تأمین، کاهش دادن مقاومت در معاملات بین شرکای زنجیره تأمین از طریق جریان اطلاعاتی مؤثراست (موور، 2008). می توان گفت، استفاده از فناوری اطلاعات در زنجیره تأمین باعث بهبود بهره وری زنجیره از طریق کاهش دادن عدم اطمینان ناشی از در دسترس نبودن، کامل نبودن و تحریف اطلاعات خواهد شد (نیوو[58]، 2010).

2) همکارای و هماهنگی: فناوری اطلاعات نقش مهمی در تقویت همکاری و هماهنگی در زنجیره تأمین از طریق تسهیم اطلاعات دارد.

3) پشتیبان تصمیم: فناوری اطلاعات از فرآیند تصمیم گیری در زنجیره تأمین پشتیبانی می کند. در این مورد از توان تحلیلی کا مپیوتر به منظور کمک کردن به اتخاذ تصمیمات مدیریتی استفاده می شود. (موور، 2008)

در همین ارتباط، گفتنی است که تکنولوژی های اطلاعاتی مورد استفاده در فرآیندهای مدیریت تقاضا عبارتند از:

جنبه تأمین داخلی فناوری اطلاعات (برای هماهنگی)؛

جنبه تأمین خارجی فناوری اطلاعات (مربوط به تسهیم اطلاعات با تأمین کنندگان)؛

جنبه تقاضا داخلی فناوری اطلاعات (مورد استفاده برای برنامه ریزی و پیشبینی تقاضا)؛

جنبه تقاضا خارجی فناوری اطلاعات (مربوط به مشتری). (ستیا[59]، 2008)

 

 

16.2. بررسی تحقیقات پیشین

1.16.2. تحقیقات داخلی:

  • محمدی، صحراکار و یزدانی (1390)، پژوهشی را با عنوان بررسی تأثیر فناوری اطلاعات بر قابلیت ها و عملکرد زنجیره تأمین شرکتهای لبنیاتی استان فارس به انجام رساندند. نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از ابزار های فناوری اطلاعات، بر قابلیت های زنجیره تأمین تأثیرگذار بوده و به دنبال آن عملکرد زنجیره تأمین نیز تحت تأثیر قرار می گیرد.
  • مانیان و همکاران (1389)، پژوهشی را با عنوان شناسایی عوامل مؤثر بر عملکرد زنجیره تأمین در صنعت قطعه سازی ایران به انجام رساندند. ماحصل این پژوهش، شناسایی عوامل زیر به عنوان شاخص های اصلی عملکرد زنجیره تأمین بود: مشتریان، فرایند، هزینه، انعطاف پذیری، تأمین کننده، و زمان.
  • فیضی و همکاران (1388)، در پژوهشی تحت عنوان مدل رابطه همکاری میان سازمانی برای بهبود عملکرد زنجیره تامین در صنعت فرش ماشینی ایران، به بررسی رابطه همکاری میان سازمانی برای بهبود عملکرد زنجیره تامین در بستر دو نظریه مبادله اجتماعی و هزینه مبادله پرداختند. بر اساس نتایج به دست آمده، پیشنهاد شد که اعضای زنجیره تامین، بیش از پیش بر متغیرها و شاخص های رابطه همکاری میان سازمانی تاکید کنند تا به عملکرد مناسب زنجیره تامین دست یابند.
  • افسر (1388)، در پژوهشی تحت عنوان اثر تهسیم اطلاعات بر استراتژی های رقابتی و عملکرد زنجیره تامین، به بررسی اثر تسهیم اطلاعات بر استراتژی های رقابتی و عملکرد زنجیره تامین با توجه به مزیت رقابتی صنعت فولاد در ایران، زنجیره تامین فولاد (شامل شرکت های فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و ذوب آهن اصفهان) پرداختند.نتایج تحقیق نشانگر آن است که تسهیم اطلاعات با استراتژی های رقابتی زنجیره تامین رابطه مستقیم و معنی داری داشته و استراتژی های رقابتی زنجیره تامین نیز رابطه مستقیم و معنی داری با عملکرد زنجیره تامین دارند.

2.16.2. تحقیقات خارجی:

  • وو ، چوآنگ و هسو (2014)، پژوهشی را با هدف بررسی و