رایانه، . ، رقابتی، صرافی، سازمانها، معاملات، سازمانهای، پردازشی، گیریها، اطلاعاتی، TPS، سیستمها

سیستم پشتیبانی تصمیم شامل کلیه اجزاء سیستم اطلاعاتی مدیریت بجز پردازش معاملات است . ( طالقانی ، 82)
سیستم پشتیبانی تصمیم گیری ، سیستمی است که به منظور پشتیبانی از تصمیم گیرندگان در سطوح مختلف سازمان با تاکید بر تصمیمات شبه ساختاری و غیر ساختاری طراحی و به کار گرفته می شود . این سیستم از طریق مدل سازی می تواند مسائل پیچیده را حل و راهکار را بر اساس منطق پیشنهاد کند . مثلاً ارائه بهترین ترکیب کالا یا قیمت در تولید و یا مشخص کردن نقاط توزیع در سیستم فروش سیستم پشتیبانی تصمیم گیری ، تصمیم نمی گیرد ( یعنی در مراحل تصمیم گیری ، مرحله انتخاب را انجام نمی دهد ) بلکه راه حل پیشنهاد می کند و این تصمیم گیرنده است که با توجه به نتایج تحلیل های انجام شده ، انتخاب راه حل می کند . اجزا این سیستم عبارتند از :پایگاه مدل – پایگاه داده – مدیریت پایگاه مدل – مدیریت پایگاه داده – برنامه رابط
ویژگیهای سیستم پشتیبانی تصمیم گیری عبارتند از:
نیاز به سخت فزار ، نرم افزار و نیروی انسانی ( طراح و کاربر ) دارد . نرم افزار شامل بخشهای مدل سازی و تجلیل داده هاست .
به منظور پشتیبانی از تصمیم گیری و تصمیمات شبه ساختاری و غیر ساختاری طراحی می شود . از مدیران و تصمیم گیرندگان کلیه سطوح سازمان پشتیبانی می کند . به منظور ارتقا ء اثر بخشی و کارایی فرآیند تصمیم گیری طراحی می شود . در فرآیند تصمیم گیری تا مرحله تحلیل را انجام می دهد ولی انتخاب به عهده کاربراست . از مدل سازی استفاده می کند . مدلها عمدتاً مدلهایی هستند که در پژوهش عملیاتی توسعه می یابند . تحلیها وابستگی زیادی به داده ها دارند .
بکار گیری سیستم پشتیبانی تصمیم گیری
بکار گیری سیستم پشتیبانی تصمیم گیری یک فرآیند تعاملی است که می تواند به وسیله پنج مرحله زیر خلاصه شود :
1- بررسی و صورت بندی مساله به طوری که مساله بتواند بیشتر مطالعه شود .
2- تعیین پارامتر ها و متغیر های مرتبط تا به کاربر درکی از موقعیت بدهد .
3- صورت بندی مدل به وسیله پارامتر ها و متغیر های بهم مرتبط
4- آزمایش مدل برای تعیین ثبات راه حلها از طریق تهیه داده ها برای متغیر ها و پردازش و محاسبه برای تعیین نتایج
5- پالایش مساله ها ، مدل بندرت در ابتدا صحیح است و غالباً نیاز به برخی اصلاحات دارد . ( صرافی زده ، ص 62: 1383).
سیستمهای پشتیبانی گروهی (GSS)
این سیستم از گروههای کاری که به کار خاصی اشتغال دارند و هدف مشترکی دارند پشتیبانی می کند . این سیستم از ابزار های کار گروهی بهره می گیرد با پیشرفت فناوری ارتباطات سیستمهای پشتیبانی تصمیمات گروهی قادرند تا از گروههای کاری به صورتهای مختلف جدا از زمان و مکان پشتیبانی کنند . استفاده از نرم افزار های گروهی امروزه در سازمانهای نوین بسیار رایج می باشد . سازمانها باطراحی اتاقهای تصمیم گیری و تجهیز آنها به ابزار های مختلف مانند .ویدئو پروژکتور، تابلوهای الکترونیکی ، تجهیزات ارتباط با اینترنت و رایانه های مجهز به نرم افزار های طراحی و تحقیق می توانند کارایی گروههای تصمیم گیرنده را افزایش دهند . این عمل به تسریع زمان تصمیم گیری و کاهش هزینه ها می انجامد ( طرفی زاده ، ص 64 : 1383).
سیستم پردازش معاملات ( TPS )
پردازش معاملات بخش مهمی از سیستم اطلاعاتی مدیریت را تشکیل می دهد . اگر چه سیستمهای پشتیبان تصمیم نیز جهت تصمیم گیریها در سراسر سازمان بکار گرفته می شود و در موفقیت سازمان نقش مهمی را ایفا می نماید ، ولی بخش نسبتاً کوچکی از منابع محاسباتی را در بر می گیرد و بر عکس آن پردازش معاملات بخش اعظمی از هزینه های معاملاتی سیستم اطلاعاتی مدیریت را بخود اختصاص می دهد . اکثر فعالیتهای روزمره سیستم اطلاعاتی مدیریت جامع ، از طریق سیستم پردازش معاملات اداره و اجرا می شوند و در صورت بروز مشکل این سیستم پاسخگو خواهد بود .
سیستم پردازشی تعاملات ( TPS )
سیستمهای پردازشی تعاملات از اولین سیستمهایی هستند که با ورود رایانه ها به سازمانها شکل گرفتند . این سیستمها جایگزین روش دستی می شوند و امور ساخت یافته ای مانند نگهداری سوابق، کنترل انبار ، محاسبه حقوق و دستمزد و غیره را انجام می دهند . تاکید این سیستم بر پردازش حجم عظیمی از داده هاست و از این طریق کاهش هزینه های عملیات در سازمان را به همراه دارند . امور عملیاتی سازمان که ماهیتی تکراری و مستمر دارند و به دلیل حجم بالا ، نیروی انسانی زیادی را به خود اختصاص می دهند ، را می توان از طریق بکار گیری سیستمهای پردازشی تعاملی مکانیزه کرد و از تعداد نیروی انسانی کاست ( صرافی زاده ، ص 53 : 1383 ) : مدل عمومی TPS ص 54 )
هوش مصنوعی ، سیستم های خبره و تاثیر آن بر سیستم های پشتیبانی تصمیم
هوش مصنوعی فعالیت ایجاد توانایی در ماشین هایی چون رایانه جهت به نمایش کاربرد رایانه تا به امروز بود که تلاش می کند تا بعضی انواع منطق انسانی را تقلید کند . نطفه های هوش مصنوعی فقط دو سال پس از استقرار اولین رایانه برای استفاده در بازرگانی گذارده شد . تحقیق هوش مصنوعی ادامه یافت ما به هدفهای محدود تر کاربرد های رایانه ، چون سیستم اطلاعات مدیریت و سیستم پشتیبانی تصمیم منجر شد . ولیکن در طی زمان پژوهش مداوم ادامه یافت تا مرزهای استفاده از رایانه برای اموری که عمدتاً هوش انسان را طلب می کند . گسترش یابد . یک زیر مجموعه اصلی هوش مصنوعی ، سیستم های خبره هستند . سیستم خبره یک برنامه رایانه ای است که به صورت یک انسان خبره عمل نموده و استفاده گر را در نحوه حل یک مساله راهنمایی می کند . عمل استفاده از یک سیستم خبره را مشورت می نامند که استفاده کننده با سیستم خبره برای راهنمایی مشورت می کند . مفهوم سیستمهای خبره براین فرض استوار است که دانش متخصصین در حافظه رایانه ضبط و در دسترس کسانی که به کاربرد آن دانش نیاز دارند قرار گیرد . یک سیستم پشتیبانی تصمیم شامل برنامه هایی است که منعکس کننده چگونگی اعتقاد یک مدیر در حل یک مساله می باشد . یک سیستم خبره ، از طرف دیگر فرصتی برای تصمیم گیریها پیش می آورد که از قابلیتهای مدیر افزونتر است . تمایز دیگر بین سیستم خبره و سیستم پشتیبانی تصمیم ، توانایی سیستم خبره در توصیف نحوه استدلال جهت نیل به راه حل خاص است . اغلب اوقات شرح نحوه دستیابی به یک راه حل ، از خود راه حل ارزشمند تر است .
داده هایی که بوسیله برنامه های سیستم پشتیبانی تصمیم استفاده می شود ، اصلاً صورت عددی بوده و برنامه ها ، تاکید بر استفاده از روشهای ریاضی دارند ، لیکن داده هایی که به وسیله سیستمهای خبره بکار می رود نمادی تر بوده و اغلب بصورت متن تشریح می باشد . برنامه هایی سیستم های خبره بر بکارگیری برنامه های منطقی تاکید دارند . یک مدل سیستم خبره مشتمل بر چهار بخش اصلی است :
1- یک موتور توسعه که متخصص و تحلیل گر سیستم ها برای ایجاد سیستم خبره بکار می برند .
2- یک پایگاه دانش که معلومات گرد آوری شده در مورد مساله خاص مورد حل را در خود جا می دهد.
3- یک موتور استنتاج که توانایی تفسیر محتوای پایگاه دانش را فراهم می کند .
4- یک رابطه استفاده گر که به استفاده کننده کمک نموده تا به سستم خبره به وسیله پایانه صفحه کلید رابطه بر قرار کند .دو زبان برنامه نویسی لیسپ ( LISP ) و پرولوگ ( PROLOG ) بر نمایش نمادین مبنای علمی بسیار مناسب است و برای برنامه نویسی سیستم های خبره ، مناسب می باشند .
مزیت اصلی یک سستم خبره ، توانایی آن در بهبود عملکرد شخص مدیر در یک قلمرو مساله خاص است رایانه می تواند دانش مورد نیاز برای حل مساله را با سرعت الکترونیک بکار برده این توانایی به مدیر به دو شیوه بهره می رساند : اول برای مدیر امکان پذیر می سازد تا به فعالیت حل مساله که سابقاً غیر ممکن بود ، مبادرت نماید . نفع دوم افزایش سرعت آن است که مدیر را از سایر فعالیتها آزاد می سازد . رایانه مانند شخص مدیر دارای ایام خوب و یا بد نمی باشد . هنگامی که استدلال کردن در داخل رایانه ، برنامه نویسی می شود ، مدیر می داند که همان فرآیند حل برای هر مساله ای دنبال خواهد شد . با این مشخصات ، سیستم های خبره ، دو محدودیت عمده دارند : اول اینکه آنها ، علم متناقض را نمی تواند کنترل نمایند دوم اینکه سیستم های خبره ، نمی توانند مهارتهای غیر استدلالی را به عنوان مشخصه شخص حل کننده بکار ببرند .
چنانچه مدیریت را یک اقدم نظام یافته جهت تحقق اهداف سازمان بدانیم ، نقش فناوری اطلاعات در طراحی نظام و دستیابی به اهداف به خوبی قابل تبیین است . اطلاعات در سازمانهای ما کمتر به عنوان یک دارایی سازمانی تلقی می شود و کمتر به نقش استرتژیک آن در تصمیم گیریها و تحقق اهداف توجه می شود . مدیرانی که به این نقش اشرف ندارند ، سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات را نوعی هدر دادن منابع و یا هزینه از دست رفته می دانند و حتی اگر بر ساس فشارهای مختلف محیطی و سازمانی مجبور به بکار گیری آن شوند ، در خلوت آن را نوعی بازی و هزینه از دست رفته می دانند . (صرافی زاده ، ص 226)
سازمانهای نوین در محیط رقابتی پیچیده ای قرار دارند که ناشی از تغییرات محیطی ، سازمانی و فناوری است . این عوامل محیطی کاملاً رقابتی در کسب و کار بوجود آورده اند که مشتری در محور آن قرار دارد . تغییرات محیطی آن چنان سریع و غیر قابل پیش بینی است که کوچکترین غفلت مجبور به بکار گیری آن شوند ، در خلوت آن را نوعی بازی و هزینه از دست رفته می دانند . ( صرافی زاده ، ص 226)
سازمانهای نوین در محیط رقابتی پیچیده ای قرار دارند که ناشی از تغییرات محیطی ، سازمانی و فناوری است . این عوامل محیطی کاملاً رقابتی در کسب و کار بوجود آورده اند که مشتری در محور آن قرار دارد . تغییرات محیطی آن چنان سریع و غیر قابل پیش بینی است که کوچکترین غفلت از آنها می تواند سازمان را از یک برتری رقابتی محروم و سازمانهای دیگر را فرصتهای خاصی مواجه کند (همان منبع)
محیط سازمان به عوامل سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی ، حقوقی و فناوری تفسیم می شود که هر یک به شیوه ی خاص بر فعالیت های سازمان موثر است هر گونه تغییر در این عوامل می تواند فشار هایی را بر سازمان وارد کند . این فشار ها را می توان در سه گروه بازار ، اجتماعی و فناوری مورد بررسی قرار داد ( منبع قبلی ).
سازمانها و موسسات از فناوری اطلاعات به عنوان منبعی برای پردازش و دستیابی به اطلاعات بهره جسته اند و این فناوری سازمانها را در جمع آوری ، نگهداری ، باز یافت و به کارگیری اطلاعات در حل مسائل خود یاری کرده است . فناوری اطلاعات علاوه بر تبدیل داده ها به اطلاعات دانش ، برتریهای رقابتی بسیاری از برای سازمانها به ارمغان آورده است . از آن جمله :
فناوری اطلاعات نظام یافته است .
فناوری اطلاعات کاملاً نفوذ کننده و منتشر شونده است .
فناوری اطلاعات شیوه زندگی را ارتقاء می دهد .
فناوری اطلاعات ابزار های مورد استفاده بشر را ارتقاء داده و متحول می سازد .
فناوری اطلاعات تغییرات بی سابقه را میسر می سازد ( منبع قبلی).
فناوری اطلاعات به اشکال مختلف فناوری اطلاق می شود که به پردازش ، نگهداری و ارسال اطلاعات به شکل الکترونیکی می پردازد . تجهیزات فیزیکی برای این امر شامل رایانه ، تجهیزان ارتباطی شبکه ها و تجهیزات انتقال داده مانند فکس و یا حتی موبایل است ( 1996 و zwass )
مدیران از فناوری اطلاعات به منظور تسهیل و ظائف مدیریتی مانند طراحی سازمان ، تدوین استراتژیها و تصمیم گیریها استفاده می کنند .
بررسی ها بیانگر این است که سازمانها عمدتاً در چهار زمینه زیر از فناوری اطلاعات بهره می گیرند:
1- امور پردازشی اطلاعات
2- امور تصمیم گیری
3- اشتراک اطلاعات ازطریق محاسبات غیر متمرکزی
4- نو آوری
در امور پردازشی سازمان به جمع آوری ، تبدیل ، ایجاد ، نگهداری و ارسال اطلاعات می پردازد .
در امور تصمیم گیری سیستمها به تحلیل اطلاعات پردازش شده و حمایت از تصمیم گیرندگان سازمان می پردازند . این امر از طریق سیستمهای پشتیبانی تصمیم گیری و یا سیستمها خبره انجام می پذیرد .
محاسبات غیر متمرکزی محیطی است که در آن توان پردازش سازمان به بخشها و واحد های مختلف و افراد تقسیم گردیده و در آن از رایانه های کوچک رو میزی و کیفی استفاده می شود و ازطریق ارتباطات محیطی فراهم می شود که افراد می توانند از طریق دسترسی به پایگاه داده ها به داده های مشترک دسترسی یابند .
به کار گیری فناوری اطلاعات می تواند به خلق نو آوری در سازمان در ارائه کالا یا خدمات و یا حمایت از مشتریان و بهره مند ی از برتری رقابتی شود ( صرافی زاده ، ص 21 : 1383 )
امروزه یک مدیر موفق می تواند به نحوی مطلوب و شایسته از فناوری اطلاعات در ارتقای نقش مدیریتی خود استفاده کند و الگو های جدید مدیرتی ایجاد نماید . مدیرانی که تفکر دیجیتالی لازم را ندارند ، ضمن آموزشهای فشرده با فناوری اطلاعات و کاربرد های آن آشنا می گردند ( صرافی زاده ، ص 23 : 1383)
جدول تاثیر فناوری اطلاعات در ارتقاء نقش مدیران ( صرافی زاده ، ص 25 : 1383)
جدول نگرش مدیران به فناوری طلاعات ( صرافی زاده ، ص 26 : 1383)

توانمندی و ویژگیهای سیستمهای خبره و هوش مصنوعی ( AI & ESS ) از نظر راولی :
هوش مصنوعی مجموعه ای از فناوری هایست که سعی در