.در، ارسطویی، مثلثی، ،که، باهوش، ،اعداد

گزینه های موجود براساس معیارهای تعریف شده برای نیل به بهترین گزینه .به عبارت دیگر عبارت است از :انتخاب بهترین راه حل های ممکن موجود .( معمارزاده ،1390)
پیش بینی ،ارزیابی و مقایسه نتایج راه حل های موجود و انتخاب قطعی یک راه حل برای رسیدن به هدف مطلوب ،تصمیم گیری نامیده می شود.تصمیم گیری جوهر اصلی مدیریت است و عمل تصمیم گیری در واقع دشوارترین و در بعضی مواقع خطرناک ترین کار هر مدی می تواند تلقی شود. (عطایی ،1389)
در دنیای امروز ،اداره امور سازمانی نمی تواند صرفا بر نبوغ و قضاوت شخصی افراد متکی باشد ، بلکه تصمیم گیری ها باید بر پایه بررسی های علمی ،اطلاعات دقیق و به موقع و بر طبق اصول و روش های مشخصی صورت گیرد.تکنیک های تصمیم گیری و استفاده از فنون تصمیم گیری ،یکی از گزینه هایی است که می تواند نقش و تاثیر به سزایی را در این راستا ایفا کند(عطایی ،1389)
در این میان ،مدل های تصمیم گیری چند معیاره در دو دهه اخیر ،مورد توجه محققین در حوزه تصمیم گیری بوده اند و این تکنیک ها مسائل مربوط به تصمیم گیری را در قالب یک ماتریس تصمیم گیری فرموله می کنند و تحلیل های لازم را روی آنها انجام می دهند(میر فخرالدینی و همکاران ،1390)
3-8-2تصمیم گیری چند معیاره گروهی:
در زندگی روزمره اغلب با مسائلی روبرو هستیم که در آنها چندین معیار برای تصمیم گیری وجود دارد و انسان با داشتن معیارها به بررسی ،مقایسه ،قضاوت و انتخاب می پردازد .اگر در تصمیم گیری تنها یک معیار را در نظر بگیریم کار قضاوت و اتخاب مشکل نخواهد بود اما دنیای پیچیده امروزی با تصمیم گیری چند معیاره توام می باشد و تصمیم گیری با معیارها و ضوابط متفاوتی روبه رو است که ممکن است مساعد کردن یکی باعث نامساعد شدن دیگری شود(شور باریکی ،1392).بسیاری از این تصمیم ها از طریق فرآیندهای تصمیم گیری در دنیای واقعی در محیطی اتخاذ می شود که در آن محیط اهداف، محدودیت ها و پیامد اقدامات ممکن ناشناخته است .بخش زیادی از این تصمیم ها در سازمان توسط گروهی از افراد اتخاذ می شود .فرآیند تصمیم گیری گروهی به عنوان موقعیتی توصیف می شود که در آن :
الف:دو یا چند نفر در آن مشارکت دارند که اولویت های (سیستم های ارزشی)متفاوتی دارند اما به اطلاعات دسترسی یکسانی دارند .هر کدام از اعضای گروه با ادراک ، طرز نگرش ،انگیزه و شخصیت منحصر به فردشان توصیف می شوند.
ب:وجود یک مسئله مشترک را تشخیص می دهند.
ج:برای رسیدن به یک تصمیم جمعی و مشترک کوشش می کنند(گل سفیدی علوی،1391)
اولین کنفرانس بین المللی تحت عنوان “تصمیم گیری چند معیاره “در 26 و 27 اکتبر 1972در دانشگاه کارولینای جنوبی برگزار شد که در آن تصمیم گیری چند معیاره به عنوان یک سمبل میدان عملی مطرح شد
در سال 1989 تایپا و مورتا بکارگیری فاکتورهای اولویتی در مسائل برنامه ریزی چند معیاره را مطرح ساختند .در سال 1992 توسط کورهیئی، ینگ شی و پولانگ یو ،در تشریح و کاربرد تصمیم گیری چند معیاره مقالاتی ارائه شد.(شور باریکی،1392)
3-8-3مدل های تصمیم گیری چند معیاره :
تکنیک MCDM ابزاری قدرتمند است ،که بطور گسترده در ارزیابی و رتبه بندی مسائلی با چندین معیار که معمولا پیچیده هستند بکار رفته است .به طور کلی این تکنیک ها قادرند مسئله را به طور شفاف و سیستماتیک ساختاردهی نماید با توجه به این خصوصیات این امکان برای تصمیم گیران وجود دارد تا به آسانی مسئله را مورد بررسی قرار داده ،مطابق نیازمندی های خود درجه بندی نمایند (دانش شکیب،1388)
معیار در تصمیم گیری ممکن است به دو صورت شاخص و یا هدف ارائه شودبر این اساس مسائل چند معیاره به دو دسته چند شاخصه (MADM) و چند هدفه (MODM) تقسیم می شود
3-8-3-1تصمیم گیری چند هدفه(MODM) :
تصمیم گیری چند هدفه برای مسائلی به کار گرفته می شود که تصمیم گیرنده می خواهد با توجه به اهداف چندگانه میزان هر فعالیت را مشخص کند اگر مجموعه جواب ها قابل قبول ،غیر قابل شمارش باشد در این صورت مسئله چند هدفه نامیده می شود مانند تعیین عمر بهینه یک قطعه برای تعویض ،به طور که هزینه کاهش یافته و قابلیت اطمینان حداکثر شود .در مدل های تصمیم گیری چند هدفه ،چندین هدف به طور همزمان برای بهینه شدن مورد بررسی قرار می گیرند.مقیاس سنجش برای هر هدف مشخص است و ممکن است برای اهداف متفاوت ،یکسان نباشد .بهترین

مطلب مرتبط با این موضوع :  بهره¬وری، اتوماسیون، اداری،، کارکنان، کند،، سرمایه،، امکانات، نرم¬افزار، فن¬آوری، می¬شود.فرضیه¬ی، یزد، کار،

روش تصمیم گیری چند هدفه ،برنامه ریزی آرمانی است که اولین بار توسط چارنز و کوپر ارائه شده است (عطایی ،1389)

3-8-3-2 تصمیم گیری چند شاخصه(MADM ):
در حالت چند شاخصه با مسائلی سرو ار داریم که تصمیم گیرنده می خواهد با توجه به عوامل چندگانه ،از بین چندین گزینه یکی را انتخاب و یا گزینه ها را رتبه بندی کند .اگر مجموعه جواب های قابل قبول،قابل شمارش باشد ،مسائل چند شاخصه نامیده می شود مانند انتخاب تکنولوژی مناسب از بین چند تکنولوژی موجود و یا انتخاب یک خانه از بین چند خانه .در این مسائل شاخص ها به صورت کمی یا کیفی بیان شده تصمیم هایی مانند ارزیابی ،اولویت گذاری و یا انتخاب از بین گزینه های موجود مد نظر هستند(عطایی ،1389)


مدل های تصمیم گیری چند شاخصه را می توان به دو دسته مدل های جبرانی و غیر جبرانی طبقه بندی کرد:
مدل جبرانی: مدل غیر جبرانی :تغییر در یک شاخص توسط تغییر در شاخص دیگر جبران می شود این مدل شامل: Topsis,electre,SAW,AHPو تخصیص خطی
مدل غیر جبرانی: تغییر در یک شاخص توسط تغییر در شاخص دیگر قابل جبران نیست این مدل شامل :تسلط، کلسیکوگراف، حذف ، رضایت بخش خاص ،رضایت بخش شمول ،Maxi-Min و Maxi- Max(امیری ،1392)
3-8-5منطق فازی
از آن زمان که انسان اندیشیدن را آغاز کرد همواره کلمه ها و عبارت هایی نظیر خوب ،بد ،جوان ،پیر ،بلند ،کوتاه و….. را بر زبان جاری ساخته که مرزهای روشن و مشخصی نداشته اند .برای مثال در گزاره “علی باهوش است” یا “گل رز زیباست ” نمی توان مرز مشخصی برای باهوش بودن و زیبا بودن در نظر گرفت. در واقع مغز انسان با در نظر گرفتن فاکتورهای مختلف و براساس تفکر استنتاجی، جمله ها را تعریف و ارزش گذاری می کند ،که مدل سازی آن به زبان و فرمول های ریاضی اگر غیر ممکن نباشد ،کار بسیار پیچیده ای خواهد بود.منطق فازی تکنیک جدیدی است که شیوه هایی را که برای طراحی و مدل سازی یک سیستم نیازمند ریاضیات پیچیده و پیشرفته است ،با استفاده از مقادیر زبانی و دانش فرد خبره جایگزین می سازد و یا تا حدود زیادی آن را تکمیل می کند
ریاضیات کلاسیک در مواردی که با جهان دو ارزشی سرو کار داشته باشد ابزار مناسبی برای بیان مفاهیم مختلف است اما با رشد اندیشه انسانی و پیشرفت های علمی و فنی نیاز به ابزارهای مناسب تر علمی برای بیان مفاهیم پیچیده تر زندگی و محیط انشان آشکار تر شده است ..
تفکر فازی به دنبال ایراد وارد بر منطق ارسطویی است منطق ارسطویی دقت را فدای سهولت می کند نتایج منطق ارسطویی می تواند مطالب ریاضی و پردازش رایانه ای را ساده کند. .

مطلب مرتبط با این موضوع :  نوآوری، راهبردی، زات، مدلها، مکمل، آمیت

در سال 1930 برای گریز از منطق دو ارزشی منطق چند ارزشی توسط لوکاسیه ویچ منطق دان ارائه شد در واقع منطق فازی نیز یک منطق چند ارزشی است در این منطق به جای درست یا نادرست ،سیاه یا سفید ،صفر یا یک ،طیف نامحدودی از خاکستری بین سیاه و سفید وجود دارد لذا منطق فازی را می توان منطق خاکستری نامید.( عطائی،1389)
در سال 1965 ،دانشمند بزرگ ایرانی به نام پرفسور لطفی عسگرزاده تئوری ای جهت کمی سازی پدیده های تقریبی ارائه کرد که به «تئوری فازی »معروف شد .هدف اولیه او در آن زمان توسعه ی مدلی کارآمدتر برای توصیف فرآیند پردازش زبان های طبیعی بود.او مفاهیم و اصطلاحاتی هم چون مجموعه های فازی ،رویدادهای فازی ،اعداد فازی و فازی سازی را وارد علوم ریاضیات و مهندسی کرد .یکی از اولین کاربردهای مهم عملی این فرضیه در سال 1974 بود،هنگامی که ممدانی و آسیلیان از منطق فازی برای تنظیم یک موتور بخار استفاده کردند. (امیری ،1392)
فازی بودن به معنای چند ارزشی بودن است این بدان معناست که در پاسخ به هر سوال سه انتخاب یا بیشتر وجود دارد و شاید طیف نامحدودی از انتخاب ها به جای فقط دو انتخاب نهایی وجود داشته باشد (اسماعیل پور و همکاران،1388)
یک مجموعه فازی توسط یک تابع عضویت مشخص شده است که به هر کدام از عضوهای آن درجه ای از عضویت میان 0 تا 1 اختصاص می یابد .این درجه ی عضویت نشان می دهد هر کدام از اعضا به چه اندازه عضو مجموعه هستند .در نتیجه در منطق فازی واژگان تعریفی همانند خوب ،بد و یا متوسط می توانند به اعداد تعریف شده ی مشخص تفسیر شوند.( معمارزاده ،1390)
براساس نظریه فازی ،یک عدد فازی ،مجموعه فازی خاصی به صورتz=xϵR∕μ_z (x)(3-1) می باشد که در آن x مقادیر حقیقی عضو مجموعه R را می پذیردو تابع عضویت آن به صورت μ_z (x) می باشد.بیشترین اعداد فازی مورد استفاده ،اعداد فازی مثلثی و ذوزنقه ای هستند.اعداد فازی مثلثی ،به دلیل محاسبات ساده تر بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند، این عدد می تواند به صورت عدد فازی مثلثی (2-3)~_(Z=(l,m,u))نشان داده شود. شکل (2-3)این تابع عضویت را نشان می دهد (تقی زاده و فضلی ،1390)

مطلب مرتبط با این موضوع :  کهگیلویه، بویراحمد.، بولین، مکانی، شهرک‌های، تصمیم‌