حریق، اطفاء، CO2، اشتعال، کپسول، مخزن

جلوگیری می نمایند. مهمترین این گازها عبارتند از CO2 که در حدود چهار و نیم برابر هوا وزن دارد و در سیلندرهایی با وزن های مختلف حاضر به کار می باشند.

دوم: ایجاد طبقه عایق بین هوا و آتش:
در این طریقه از کف مخصوصی که بتواند در مقابل آتش سوزی مقاومت نماید استفاده می شود. در این طریقه کف مصرفی ایجاد یک طبقه عایق بین هوا و آتش نموده از ادامه آن جلوگیری می نماید. کف به دو طریقه تهیه می شود:
1- کف شیمیایی که با ترکیب دو مایع سولفات آلومینیوم و بی کربنات سدیم تهیه شده و معمولاً در سیلندرهای با ظرفیت مختلف موجود است.
2- کف صنعتی که از اختلاط مایع مخصوصی بنام FOUM COMPOAND با آب و وسایل مخصوصی تهیه شده، کف تهیه شده به مقدار زیاد، برای آتش های بزرگ مخصوصاً درموارد آتش های ناشی از نفت مصرف می گردد.

ج- خارج نمودن ماده قابل اشتعال از صحنه یا روش انتقال سوخت:
در بعضی حریقها می توان مواد سوختنی را سریعاً از محل دور نمود. مثلاً در حریق مخازن بزرگ می توان از مسیرهای مطمئن سوخت را به مخزن دیگری منتقل نمود از این روش در آتش سوزی های بزرگ در سیلوها جنگلها و پالایشگاهها و غیره استفاده می شود.

طبقه بندی مواد از نظر اطفاء حریق:
1- طبقه خشک یا جامد: مانند چوب، لاستیک، حبوبات،….
2- طبقه مایعات: مانند نفت، بنزین، گازوئیل، روغن ها، ….
3- طبقه گازها: مانند استیلن، بوتان، پروپان، ئیدروژن ،….
4- طبقه الکتریسیته: مانند حریقهای ناشی از تجهیزات الکتریکی
5- طیقه مواد منفجره: مانند سدیم، پتاسیم،….

وسائل مبارزه با انواع آتش ها:
وسائل مورد لزوم و طرق انتخابی برای اطفاء حریق انواع آتشهای ممکنه به شرخ ذیل خلاصه می شود:
الف- مبارزه با آتش های بدون جاکستر: برای این عمل معمولاً از طریقه خارج نمودن هوا از صحنه عملیات استفاده می شود.وسایل مورد مصرف عبارتند از انواع گازهای بدون اثر و سنگین ، انواع کفها (شیمیایی و صنعتی) خاموش کننده های پودرخشک شیمیای و غیره. این طریقه خاموش کردن مواد نفتی، رنگها، الکلها و غیره می باشد.
ب- مبارزه با آتش هایی که از خود خاکستر باقی می گذارند: در این نوع آتش سوزی ها از طریقه خنک کردن استفاده می شود. همانطوری که قبلاً گفته شد ماده اولیه برای کار آب می باشد که به مقدار فراوان و کلیه شهرداریهای بزرگ دارای وسایل آتش نشانی از این نوع می باشند که در صورت لزوم طوری عما می شود که اولاً خسارت مبارزه بیشتر از خسازت آتش سوزی نگردد. ثانیاً به کار بردن وسایل جدید از هر قطره آب برای به خارج راندن حرارت حداکثر استفاده بعمل می آید.
ج- مبارازه با آتش سوزیهای برقی: در این طریقه وسایلی باید به کار برده شود که امکان انتقال جریان برق به بدن شخص مأمور مبارزه موجود نباشد و به همین جهت به کار بردن آب و کف صلاح نیست و می بایستی از گازها استفاده شود . بهترین وسیله برای مبارزه با اتشهایی که منبع برقی دارند گازها و پودر خشک شیمیایی و کربن تتراکلرید می باشد. چنانچه دراین قبیل آتش سوزیها جریان برق ابتدا قطع شده سپس آب یا کف مصرف گردد اشکال ندارد .

انواع خاموش کننده ها:
1- خاموش کننده های نوع آبی: ابن خاموش کننده ها جهت اطفاء حریق مواد جامد مانند چوب، پارچه، پلاستیک و لاستیک مصرف می شوند و با حرف A مشخص می گردند. خاموش کننده های نوع آبی به هیچ وجه نباید در جهت اطفاء حریق وسایل برقی استفاده شود. در این خاموش کننده ها عمل اطفاء کننده بوده و عمل خارج کننده آب گاز CO2 و یا هوا می باشد و به سه صورت زیر ساخته می شوند.
الف- خاموش کننده آب و هوا (تحت فشار): در این خاموش کننده 3/2 حجم خاموش کننده آب بوده و 3/1 باقیمانده بوسیله هوا تحت فشار قرار می گیرد.
ب- خاموش کننده آب و گاز (بالن بغل): در این خاموش کننده 3/2 حجم خاموش کننده آب بوده و به منظور خارج کردن آب از سیلندر گاز CO2 در خارج خاموش کننده تعبیه شده استفاده می شود.
ج- خاموش کننده آب و گاز (بالن داخل): این خاموش کننده مانند خاموش کننده فوق بوده ولی مخزن گاز داخل خاموش کننده قرار دارد.

مطلب مرتبط با این موضوع :  غربال، پورتفولیو، قاسم، (آرچر، ماکسیمم، اولیه-

بدنه خاموش کننده های آبی باید از زنگ زدگی محافظت گردد بدین منظور اکثراً بدنه این کپسول ها از فولاد ضدزنگ بادوام ساخته شده است. والو این کپسولها از برنج فشرده با روکش کرم ساخته می شوند. این کپسولها مجهز به درجه فشار سنج ضدرطوبت می باشد که فشار داخلی به راحتی کنترل می گردد.
2- خاموش کننده پودر و گاز: از این نوع برای اطفاء حریق جامدات و مایعات و حریق های الکتریکی می توان استفاده نمود. حامل خاموش کننده پود خشک شیمیایی که اکثراً در داخل کشور ساخته می شوند و عمل خارج کننده پودر گاز CO2 و گاز ازت می تواند در خارج کپسول قرار گیرد.
3- خاموش کننده های نوع گازکربنیک CO2: این خاموش کننده ها محتوی گاز دی اکسید کربن می باشد و به منظور اطفاء حریق سیستم های برقی و یا مایعات قابل اشتعال در محیط بسته استفاده می شود. در محیطی که این گاز به عنوان اطفاء حریق تخلیه گردیده سریعاً باید محیط را ترک نمود البته این گاز سمیّت زیاد ندارد ولی در صورت جایگزینی هوا می تواند موجب خفگی گردد. خصوصیات ظاهری این خاموش کننده ها عبارتند از:
الف- نازل آن به شکل قیف یا شیپور می باشد
ب- وزن خاموش کننده نسبت به خاموش کننده های دیگر زیاد تر است.
ج- این خاموش کننده فشار سنج ندارد
د- به هنگام استفاده صدای زیاد تولید میکند
از نصب این خاموش کننده در محلهایی که درجه حرارت بیش از 30 C باشد باید خودداری گردد. در این خاموش کننده چون گاز داخل به صورت مایع و تحت فشار است لذا بدنه این کپسول ها از آلیاژ مقاوم فولاد خصوص ساخته می شود و در فشارهای بالا تحت آزمایش قرار می گیرد و در انواع مختلف ساخته می شوند.
4- خاموش کننده کف شیمیایی : این خاموش کننده از یک مخزن خارجی و یک مخزن داخلی تشکیل شده است. مخزن اصلی یا خارجی محتوی محلول بیکربنات سدیم و مخزن داخلی محتوی سولفات آلومینیوم می باشد به هنگام استفاده با بازنمودن فلکه اصلی و واژگون کردن کف تولید شده از واکنش این دو محل از سر لوله خارج می گردد. این خاموش کننده به منظور اطفاء حریق مایعات قابل اشتعال بکار می رود و باید از استفاده آن جهت اطفاء حریق وسایل برقی خودداری نمود.
5- خاموش کننده های هالوژنه: مواد هالوژنه خاموش کننده هایی هستند که در عمل اطفاء حریق بر اثر فعل و انفعالات شیمیایی جای اتم های هیدروژن مثلاً یک ماده هیدروکربن مانند CH4 و یا C6H6 با اتم های هالوژن مانند فلوئور – کلر- برم و ید عوض شده و خواص ماده متشکله به کلی تغییر می کند.
مکانیسم های خاموش کننده های محتوی هالوژنه ها تا اندازه ای به مکانیسم CO2 شباهت دارد. بدین معنی که به علت سنگین تربودن از هوا به سرعت روی حریق را پوشانده و جانشن هوا میشود و ماده سوزان را از اکسیژن محیط دور می سازد.
برای حریقها گروههای A.B.C بکار می رود ولی چون کم و بیش سمی است لذا هیچگاه در فضای بسته نباید مصرف شود و در صورت مصرف اولاً کسی در داخل محل نباید باشد. ثانیاً پس از عمل اطفاء حریق تهویه باید به طور کامل انجام پذیرد و پس از آن افراد باید وارد محل شوند. این مواد معمولاً هادی الکتریسیته نبوده و پس از مصرف هیچ اثری از خود بجای نمی گذارند و صدمه ای به دستگاههای ظریف الکتریکی و الکترونیکی وارد نمی کنند.

مطلب مرتبط با این موضوع :  مکاتبات، پرونده، نامه.امکان، پاراف، نامه،، کارتابل، فنآوری، اسناد، ارجاعات، پیگیری، اتوماسیون، جانشین

حروف مشخص کننده کپسول ها: عموماً روی کپسولهای اطفاء حریق حروفی نوشته شده است که این حروف مشخص کننده نوع مصرف کپسول است.
حرف A :
حرف A روی کپسولی نوشته می شود که از آن می توان برای حریقهای گروه A مانند چوب، کاغذ، پارچه، مقوا و اینگونه مواد استفاده نمود که معمولاً آب و گاز و یا آب و هوا می باشند.

حروف A B :
حروف A B معمولاً روی بدنه خاموش کننده ای که برای حریق جامدات معمولی و مایعات قابل اشتعال از قبیل نفت، بنزین و غیره مناسب است دیده می شود و نوع آن حتماً کف شیمیایی و یا کف مکانیکی خواهد بود. خاموش کننده ای که روی آن حروف BC دیده می شود برای آتش سوزی مایعات قابل اشتعال و وسایل مکانیکی مناسب است و می تواند یکی از انواع پودری و گازی با مواد هالوژنه باشد.
حروف ABC:
حروف ABC معمولاً روی بدنه بعضی از خاموش کننده های پودری دیده می شود که پودر آن مناسب برای اطفاء هر سه گروه آتش سوزی است.
حرف D:
حرفD روی بدنه کپسولهایی نوشته می شود که برای خاموش کردن فلزات قابل اشتعال مانند سدیم، پتاسیم، منیزیوم و غیره مورد استفاده قرار می گشرد و عموماً محتوی آن پودرهای شیمیایی مخصوص و یا هالوژن است. کپسولها را باید به دیوار نصب کرد و در دسترس سریع کارگران قرار داد. نکته دیگر در مورد کپسولهای اطفاء حریق بازدید و بازرسی هر شش ماه توسط افراد ذیصلاح از آنها و شارژ مجدد آنها در صورت لزوم و به طور کلی آماده به کار بودن کپسول در هر لحظه برای مصرف واطفاء حریق در کارگاه می باشد.
تجهیزات و وسایل اعلام و اطفاء حریق به منظور پیشگیری و حفاظت از حریق وجود دارند بشرح زیر می باشند:
1- سیستم اعلام خطر اتوماتیک مانند سنسورهای حرارتی یا گازی که به محض مشاهده حرارت یا گاز مخاطره آمیز عمل می نماید و مراکز آتش نشانی را با خبر می نماید و یا در صورت بروز آتش سوزی بطور اتوماتیک به اطفاء حریق می پردازند.
2- سیستم های اطفاء حریق اتوماتیک یا دستی که در صورت بروز خطر عمل می کنند.
3- آلارم سیستم یا سیستم اعلام خطر اتوماتیک یا دستی که وضعیت را به مراکز مربوطه خبر میدهد.
4- نصب فایرباکس هایدرانت و خاموش کننده های مناسب در محل های مورد نظر
5- ایجاد ایستگاه آتش نشانی با وسائل موتوری و چرخدار با پرنسل آموزش دیده
6- تهیه و تدارک وسائل حفاظتی مقابله با حریق و وسائل نجات و طریقه کاربرد آنها
7- نصب علائم هشدار دهنده و بازدارنده بمنظور پیشگیری از حوادث
8- تهیه و تدوین دستورالعملها و آئین نامه های مناسب با وضعیت محل و آموزش افراد در رابطه با اقدام بموقع در هنگام بروز حوادث و اجرای دقیق مقررات و هماهنگی لازم بین پرسنل در مواقع اضطراری
9- بازرسی های مرتب و دوره ای و پیشگیری کلیه موارد یاد شده توسط افراد مسئول و دوره دیده و گزارش موارد مشکوک به سرپرست و مدیران مربوطه.

مطلب مرتبط با این موضوع :  -، Chain، Supply، Chuang، Wu,، بوده،

مواد خاموش کننده مانند: آب،کف،گازco2 پودرهای شیمیایی و هالوژنها:
1- آب بهترین ماده خاموش کننده برای آتش های نوع A می باشد که با خاصیت خنک کنندگی فوق العاده باعث اطفاء حریق می شود
2- کف آتش نشانی یا (فم) که در مورد حریقهای نوع B بکار می رود و پوشش مناسبی بمنظور خفه کردن حریق می باشد
3- گاز co2 که بیشتر در مورد حریق نوع c که منشاء الکتریکی دارد بکار می رود چون عایق الکتریسیته می باشد و بعلت سنگینی جای اکسیژن را می گیرد که باعث خفه شدن حریق می شود.
4- پودرهای شیمیایی که برای مقابله سریع با حریق D,C,B مناسب می باشد و بسرعت حریق را مهار می کند.
5- هالوژنها که بیشتر برای اطفاء حریق D,C مناسب می باشد
تذکر مهم: گازهای هالوژن فوق العاده سمی می باشند که در موقع کاربرد آن بایستی حتما از ماسک تنفسی استفاده شود. آتش با توجه به نوع سوخت به چهار دسته C,D,A,B تقسیم می شود که نحوه مقابله با نوع حریق با مواد و روش خاص صورت می گیرد.

انواع آتشها:
1- آتش نوع A که سوخت منشاء گیاهی دارد و پس از سوختن از خود خاکستر به جای می گذارد
2- آتش نوع B که سوخت آن از مایعات قابل اشتغال می باشد
3- آتش نوع C که ابتدا منشاء الکتریکی دارد مثل وسایل برقی و ژنراتورها
4- آتش نوع D که سوخت آن فلزات قابل احتراق می باشد

شناخت انواع خاموش کننده ها:
الف- شناخت انواع خاموش کننده ها از روی کد رنگی:
1- برای آب قرمز است
2- برای فم کرم است
3- برای پودر آبی است
4- برای گاز CO2 مشکی است
5- برای هالوژن ها سبز است
ضمنا اکسیژن بدنه سیاه و گلویی سفید دارد و هوای فشرده بدنه خاکستری، گلوئی آن سیاه و سفید است
ب- شناخت خاموش کننده با خواندن روی بدنه:
نوع مواد موجود در خاموش کننده در روی بدنه مشخص شده است که می توان بدینوسیله نوع مواد را شناخت.
ج- شناخت خاموش کننده از روی کدهای هندسی که:
کد هندسی نوع A
کد هندسی نوع B
کد هندسی نوع C
کد هندسی نوع D
د- شناخت خاموش کننده در صورتیکه هیچیک از موارد فوق رعایت نشده باشد که باید به تفاوتهای فیزیکی آنها توجه داشت به دو صورت که:
1- خاموش کننده دستی آب و گاز تا ظرفیت حدود 2گالن، دارای سر نازل ماسبوره ای بدون شیر کنترل است چنانچه بخواهیم تا آخرش مصرف نکنیم می توان آن را سر و ته کرد و پس از خارج شدن گازها که زیاد هم طول نمی کشد آن را به حالت اولیه خود برگردانیم وآب قطع می شود ولی دوباره نمی شود از آن استفاده کرد و قابل استفاده نمی باشد.

2- خاموش کننده دستی پودر وگاز سرش شیلنگ گازانبری دارد و همچنین لوله تخلیه و شیرکنترل این خاموش کننده را نباید در جای رطوبتی نگه داشت، چنانچه بخواهیم مقداری از آن را استفاده کرده و سپس شیر را رها کرده، البته بقیه پودر قابل استفاده است ولی باید برای شارژ مجدد به سرویس آتش نشانی خبر داد.

3– خاموش کننده گاز CO2 که نازل جاروئی یا قیفی دارد زیر 16 درجه با فشار PSI 750 بصورت مایع در می آید، 5/1 برابر از هوا سنگین تر است و برودت آن به 50 درجه زیر صفر می رسد که به هنگام مصرف باید دسته آنرا گرفت ( در غیر این صورت ممکن