تسمه، فلکه، حفاظ، سوار، سمباده، مکانیکی

را می توان توسط عوامل مکانیکی، هیدرولیکی و یا بادی (پنوماتیکی) از محرکه اصلی انتقال داد.

عوامل مکانیکی وسایل انتقال نیرو عبارتند از: دنده ها، مکانیزمهای میل لنگ، اهرم، پیچ و مهره، فلکه زنجیری، فلکه اصطکاکی (تسمه ای و طنابی)، محورها و اتصالات، اتصالات ممکن است به دو دسته یعنی اتصالات همیشگی و موقتی تقسیم شوند. به اتصالات موقتی کلاچ نیز می گویند که ممکن است برای شروع، توقف و حرکت، درگیر یا آزاد باشند.

خطر وسایل مکانیکی انتقال نیرو:

عمده ترین خطر و حوادث این وسائل عبارتند از:

1. گیر کردن لباس گشاد، آزاد و موی بلند ر محورها که سبب زخمی شدن کارگر می شود.

2. برخورد با کلیدها، پیچ و بست های برآمده تسمه ها و کانال ها، که ممکن است سبب کوفتگی و یا پارگی اعضا بدن شوند.

3. برخورد با برآمدگی ناشی از تسمه ها، پولی ها، دنده ها، نقاط قیچی کننده حاصل از مکانیزم محورها و اهرمها، بازوهای چرخ طیار و پره های پولی که ممکن است منجر به صدمه و قطع انگشتان یا دیگر اعضا بدن شوند.

علل حوادث فوق ممکن است به دلایل زیر باشند:

1. تماس ناخود اگاه و غیرعمدی با عوامل متحرک و چرخان وانتقال نیرو، که ممکن است در اثر این عضو بدن مستقیما با قسمت متحرک دستگاه تماس یافته، یا بطور غیر مستقیم به درون دستگاه کشیده شود.

2. روشن کردن غیر عمدی یک ماشین و یا موتور الکتریکی.

3. سرویس کردن قسمتهای مختلف ماشینی که در حال کار است.

4. جا انداختن تسمه ها هنگام خروج از فلکه ،در حالی که فلکه دستگاه هنوز در حال چرخش است.

5. در آوردن حفاظها قبل از قطع کامل برق

از دیگر خطرات وسائل مکانیکی انتقال نیرو می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. جمع شدن الکتریسیته ساکن در سیستم های محرکه اصطکاکی.

2. سروصدای زیاد ناشی از چرخ و دنده ها در وسائل انتقال نیروی مکانیکی

3. افزایش میزان گرد و غبار داربست، هنگام استفاده از اتصالات اصطکاکی و ترمزها.

معیار ایمنی: عمده ترین معیارهای ایمنی عبارتند از:

الف- حفاظ گذاری مناسب

ب- آموزش آزاد

حفاظ گذاری:برای جلوگیری از حوادث،مجهز بودن دستگاه به حفاظ سرخود، یکی از مهمترین معیارهای ایمنی ماشین آلات انتقال نیروی مکانیکی است. در نصب حفاظهای وسایل انتقال نیرو در صورتی که قرار است این وسایل از سقف ها،پلها و تیرهای سقفی آویزان شوند باید بار مربوطه برآورد شده بصورت بخشی از بار که بر روی پشت بام قرار می گیرد در نظر گرفته شوند. حفاظ باید موثر و مطمئن بوده از دسترسی به قسمتهای خطرناک ماشین جلوگیری به عمل آورد. روغنکاری خودکار، موثر تر از روغنکاری یا گریسکاری دستی است.

باید حفاظ متناسب با دستگاه انتخاب شده مانع روغنکاری ،آزمایش،تنظیم و تعمیر آن نشود. برای شروع و توقف ماشین، چرخش دستگیره هایی که تسمه ها را آزاد می کنند باید در کلیه قسمت ها، یک جهت عمل کنند. حفاظ ها باید طوری قرار گیرند که در هنگام خارج شدن تصادفی تسمه ها و زنجیرها در مسیر رفت و آمد دیگران و یا وسایل نقلیه نباشند. برای رسیدن کارگران به قسمتهای مرتفع ماشین، پله ها و نردبانهای سرویس و امداد در نظر گرفته شوند تا کارگران مجبور به استفاده از زیرپایی های موقت و یا سوار شدن برروی دستگاه نباشند. در جهت کاهش سروصدا، ارتعاش، الکتریسیته، ساکن و گرد و غبار آزبست اقدامات مفتضی صورت گیرد.

مطلب مرتبط با این موضوع :  رایانه، اطلاعاتی، مدیران، ، کارکنان، .، کامپیوتری، متمرکز، دفت، همایی، شیرینی، فروشی

آموزش کامل افراد: دومین معیار مهم ایمنی، آموزش کامل افرادی است که باید با دستگاه کار کنند. این افراد هم از لحاظ نکات ایمنی و هم از نظر کار صحیح با دستگاه، باید آگاهی کامل داشته، آموزش های لازم را دیده باشند. عمده ترین نکاتی را که باید از آن آگاه باشند عبارت اند از:

1. هیچگاه از لباسهای گشاد، لبه دار، استین بلند و اویزان استفاده نکنند.

2. هیچگاه تسمه دستگاه را خیلی محکم نبندند زیرا این کار هم به تسمه و هم به بلبرینگ (فلکه) نیروی زیادی وارد می سازد.

3. هیچگاه از تسمه ای که زدگی دارد استفاده نشود.

4. مراقب باشند که هیچگاه قسمتهای برگرداننده تسمه، لبه های آن را نخورند زیرا این امر باعث بلند تر شدن یک سمت و کوتاه ماندن سمت دیگر تسمه خواهد شد.

5. هیچگاه نگذارند تسمه ای روی یک فلکه خراب کار کند.

6. هیچگاه با اهرم و یا میله آهنی، تسمه ای را که روی یک فلکه می چرخد نگه ندارند.

7. هیچگاه تسمه های بلااستفاده را روی محور انتقال رها نسازند بلکه آنها را در محل مخصوصی قرار دهند.

8. هیچگاه قبل از توقف کامل فلکه سعی در سوار کردن تسمه آن نکنند.

7-4- وسائل انتقال نیروی روغنی (هیدرولیکی):

خطرات:علاوه بر خطر ناشی ار دادن و گرفتن انرژی مکانیکی، ممکن است خطر ایمنی ماشین های ابزار پیشرفت انسان وصنعت، د رگرو یکدیگر است. در زمان های پیشین، انسان ها مجبور بودند که به وسیله دست و بازوی خود کارهای سنگین را انجام دهند و یا از وسایل و ابزارهای بسیار ساده نظیر بیل، داس و کلنگ استفاده کنند. این وسایل ساده به وسیله کوره کاری ساخته می شد و اغلب سنگ تراشی نیز بوسیله دست و با ابزار دستی صورت می گرفت. امروزه کارگران فلزکار برای شکل دادن به قطعات از ماشین ها و ابزار مکانیکی استفاده می کنند در ماشین های مدرن امروزی، قطعات طوری روی هم سوار می شوند تا ابزاری را بوجود آورند که خواسته ها و نیاز های افراد جامعه را تامین کنند. هر محصول یا دستگاه ساخته شده ای مانند گیره کاغذ، پیچ ومهره و یا وسائل نقلیه، محصول ماشین های ابزار بوده، اگر چه به صورت مستقیم در ساخت آن شرکت نداند ولی به وسیلۀ دستگاهی که آن نیز توسط ماشین های ابزار ساخته شده است تولید می شوند بدون استفاده از ماشین های ابزار افراد جامعه نمی توانند دارای زندگی مدرن ومرفه باشند.

ماشین افزار چیست: بنا به تعریف، ماشین افزار(machinetool) ماشینی است که به وسیلۀ نیروی برقی که ار الکتروموتور تامین می شود تسمه ویا چرخ دنده ها را به حرکت درآورده، به محور اصلی کار یا ابزار برش، منتقل کرده به آن حرکت دورانی یا حرکت خطی می دهد. سپس قطعه کار براده برداری شده، آن را به صورت مطلوب در می آورد. از این نوع ماشین ها برای فرم دادن فلزات استفاده می شود.

نکات عمومی: چنانچه گفته شده ، منظور از ماشین های ابزار، کلیه ماشین هایی است که امروزه در عموم کارگاه ها، از آنها استفاده می شود مانند ماشین مته، تراش، فرز، سنگ، چکش های ضربه ای وقیچی . این ماشین ها برای کاری هستند وبهتر است به صورت جداگانه بررسی شوند. اغلب این ماشین ها برای کاری خاص ساخته یا در نظر گرفته شده اند اما ماشین های ابزار مدرن معمولاً چند کاره اند.

مطلب مرتبط با این موضوع :  اتوماسیون، کمیته، امداد، کارکنان، امدادامام، اتومایسیون، خمینی(ره)، موسسه، نهاد، خمینی(ره)استان، انقلابی، انقلاب

به طور مثال ممکن است کارهای از قبیل تراش، مته کارورزوه کاری توسط یک ماشین انجام شوند. در ایمنی ماشین های ابزار باید قسمت های مختلف زیر مورد توجه قرار گیرند:

الف- نکات ایمنی در طراحی ماشین

ب- نکات ایمنی در طراحی کارگاه

ج- نکات ایمنی مربوط به متصدی دستگاه

د- رعایت قوانین مربوط به متصدی دستگاه

الف- نکات ایمنی در طراحی ماشین ها:

1. برای عملیاتی از قبیل بارگیری، تخلیه، تمیز کردن، تنظیم و تعمیر، باید ماشین کاملاً متوقف شود.

2. دستگیره ها، اهرم ها و کنترل های چرخدار باید طوری طراحی شوند که به هنگام اعمال نیرو به صورت ساکن باشند.

3. تا حد ممکن از تسمه های خطرناکی که از بین یک فلکه ثابت و متحرک ماشین می لغزند استفاده نشود و یا لااقل باید آنها را توسط حفاظ مناسبی پوشانید.

4. اپراتورها به طور مناسبی برای کار مورد نظر طراحی، به طرز صحیحی تیز و محکم بسته شده، با سرعت صحیح برش کار کنند.

ب- نکات ایمنی در طراحی کارگاه:

1- ماشین های ابزار باید طوری کار گذاشته شوند که فضای وسیعی برای انجام کارهای مختلف وجود داشته باشد. یک محفظه مناسب برای انجام عملیات کارهای تعمیراتی جاری امتحان کردن دستگاهها ساخته شود. علاوه بر آن دارای اتاق مجزا برای انجام کارهای دفتری و مقشه کشی باشد.

2- کناره ها و رهروها باید به اندازه کافی پهن باشند تا بتوان به راحتی ماشین ها را داخل یا خارج کرد. کناره ها باید حداقل 90سانتی متر پهنا داشته باشند به شرط آنکه محل داخل عبور لیفتراک نباشد. محل های عبور مرور و کناره ها خط کشی شوند.

3- باید دستگاه آتش نشانی را در محل مناسبی نصب کرد تا از تمام نقاط کارگاه قابل رؤیت باشد.

4- میزان صدا و نور، کافی و در حد استاندارد باشد.

ج- نکات ایمنی مربوط به متصدی دستگاه (اپراتور)

1 – باید افراد مناسب انتخاب شوند.

2- آموزش های لازم در رابطه با نحوه کار دستگاه به آنان داده شود.

3- مقررات ایمنی، توسعه و گسترش عادات و روشهای حفاظتی، آموزش داده شوند.

4- فقط افراد مجاز و آموزش دیده با ماشین ابزار،کار کنند.

د- رعایت قوانین و مقررات حفاظتی:

قوانین و مقررات حفاظتی در کارگاه ها باید متناسب با نوع ماشین تدوین شوند و کلیه افراد ملزم به رعایت آنها باشند.

ماشین مته: ماشین مته، ماشین ابزاری است که روی محور گردنده آن ابزارهای برنده، نوک تیز یا شیار دار سوار شده اند و برای سوراخ کردن فلز، چوب یا مواد دیگر بکار می روند. همچنین می توان با استفاده از نصب ابزارهای مخصوص ،عملیات دیگری مانند کام درآری، فرزکاری، توتراشی و جا خالی کردن( عقب نشینی در داخل سوراخ) را انجام داد.

ابزار برش یا مته سوار،جامته ای( مرغک) دستگاه می شود. جامته ای ثابت بوده، به وسیله دستگیره ای به طور عمودی و گاهی به طور افقی حرکت می کند.

تدابیر ایمنی: عمده ترین تدابیر ایمنی عبارتند از:

1. مجهزکردن دستگاه به حفاظت های مناسب،که مهم ترین کار به شمارمیاید

2. استفاده از عینک حفاظتی

3. پوشیدن سر با کلاه یا توری های مخصوص

4. بستن محکم قطعه کار به وسیله گیره روی میزکار و عدم نگهداری آن با دست.

5. عدم استفاده از لباس های گشاد با سر،آستین و لبه های آزاد و عدم استفاده از دستکش

مطلب مرتبط با این موضوع :  اطلاعاتی، مدیران، کامپیوتر، کامپیوتری، رایانه، کارکنان، ، .، سیستمها، پرداز، همایی، آمریکا

6. استفاده از یک سیم، برس و یا چنگک فلزی (و نه انگشت) جهت بررسی و بازدید سوراخ انجام شده بعد ازتوقف کامل ماشین وخارج کردن براده ها

ماشین های سنگ سمباده:این گروه از ماشین های ابزار،برای تکمیل کردن و پرداخت قطعات کار با برداشتن نقدار کمی فلز از روی سطح کار در نظر گرفته شده اند. مقدار بار برداشته شده بسیار ناچیز بوده (در حدود دهم میکرون)، در این صورت سطح تولید شده کاملا پرداخت خواهد خورد.

معمولا از ماشین های سنگ،برای سنگ زدن قطعاتی که قبلا به وسیله سایر ماشین های ابزار ،براده برداری شده است، استفاده می شود اصولا مقدار باری که برای سنگ زدن در نظر می گیرند بستگی به اهمیت مقدار دقت و اندازه قطعه خواهد داشت. همچنین می باید نوع عملیات قبلی را که صورت گرفته مورد توجه قرار داد.

خطرات و راه های پیشگیری:

1. متلاشی شدن سنگ سمباده: مهمترین حادثه در کار با ماشین های پرداخت، متلاشی شدن سمباده است. اغلب این ماشین ها از سرعت بالایی برخوردار بوده، تمایل به افزایش سرعت در همه حال وجود دارد. لذا طبق آئین نامه های حفاظتی ماشین های سمباده، سنگ های سمباده را نباید با سرعتی بیش از سرعت تعیین شده توسط سازنده آن، گرداند. این سرعت باید با خط خوانا روی سنگ نوشته شده باشد. سنگ هایی که سرعت مجاز روی آنها نوشته نشده، نباید بکار برد.

اساسی ترین نکته حفاظتی در ارتباط با پیشگیری از متلاشی شدن سنگ های سمباده، ساختن هر چه قوی تر، طبیعت و خواص مواد تشکیل دهنده آنهاست.

متلاشی شدن سنگ سمباده ممکن است سبب مرگ و یا جراحات عمده کلیه افرادی که در اطراف هستند، شده، خسارت عمده ای به سایر وسایل و تسهیلات وارد سازد. با وجود توصیه های ایمنی که از سوی سازنده ارائه می شود، چنانچه رعایت نکات ایمنی از سوی کارگر صورت نگیرد، احتمال متلاشی شدن سنگ سمباده در حین کار وجود دارد. عمده ترین این نکات به شرح زیر است:

الف- جابجایی و نگهداری سنگ سمباده به طریق صحیح

ب- بررسی سنگهای جدید و نو از لحاظ ترک و شکستگی

ج- آزمایش سنگ جدید قبل از استفاده با بیشترین سرعت

د- سوار کردن مناسب سنگ

ه- رعایت سرعت مجاز

و- راحتی کار

ز- حفاظ گذاری

2-جراحات چشمی: پرتاب خرده فلزات و مواد ساییده شده، در این نوع فعالیت ها عادی است. لذا استفاده از عینک حفاظتی توصیه می شود. البته استفاده از حفاظ های شفاف ثابت در رو ی دستگاه، خصوصاً دستگاههای ثابت، برای جلوگیری از برنامه ها ضروری است.

3- آتش سوزی: در پرداخت کاری و ساییدن آلیاژهای منگنز و آلومینیوم، خطر آتش سوزی بسیار زیاد است، مگر آنکه رعایت کامل اصول ایمنی صورت گیرد. نکات عمده در کاهش آتش سوزی، عبارت است از: تهویه هوای محل و اطمینان از عدم وجود گرد و غبارهای قابل انفجار و اشتعال.

4- خطرات سلامتی: عمده ترین خطر برای تندرستی، کارگران درگیر با فعالیت پرداخت کاری و سباب، سیلیکوزیس، می باشد. لذا علاوه بر تهویه مناسب، استفاده وسایل حفاظت از دستگاه تنفس توصیه می شود.

7-7- خطر برق گرفتگی و سوختگی در هنگام کار روی وسایل و تابلوهای برق

بارزترین خطری ک استفاده از انرژی الکتریکی ایجاد می کند عبارتند