بولین، کهگیلویه، راه‌های، نقشه‌های، حریم، می‌باشد.

یابد. در سایرمناطق مستعد استان نیز غرس انواع درختان، از جمله سیب، انگور، گردو و مرکبات رونق یافته است. در این میان تولید سیب، انار، خرما و انواع مرکبات در مناطق کهگیلویه، گچساران و چرام اهمیت بیش‌تری یافته است (عباسی‌نژاد و رفیعی‌امام، 1385).

 

3-13-1- زراعت و باغبانی

با عنایت به شرایط خاص و ساختار اقتصاد استان عمده نیروی کار استان در بخش کشاورزی سنتی مشغول به فعالیت می‌باشد. سطح زیر کشت محصولات زراعی استان بالغ بر 185516 هکتار می‌باشد که حدود 50144 هکتار آن آبی، 135372 هکتار دیم می‌باشد. محصولات زراعی استان شامل: غلات، حبوبات، دانه‌های روغنی، سبزیجات و محصولات جالیزی می‌باشد. میزان تولیدات زراعی بیش از 556326 تن می‌باشد. از هر هکتار سطح زیر کشت تقریباً سه تن محصول زراعی تولید می‌گردد سطح زیر کشت باغ‌های استان حدود 17500 هکتار بوده و شامل محصولاتی مانند: انگور، گردو، سیب، مرکبات، زیتون، انار و درختان هسته ­دار را شامل می‌شود. میزان تولید محصولات باغی افزون بر 127000 تن است نزدیک به 50% باغ‌های استان باغ‌های جوانی هستند که در سال‌های اخیر احداث شده‌اند (طرح ‌آمایش سرزمین استان کهگیلویه و بویراحمد، 1386). در نقشه 3-15 کاربری اراضی منطقه ارایه شده است.

 

نقشه 3-15: کاربری اراضی استان کهگیلویه و بویراحمد

 

3-14- وضعیت شهرک‌های صنعتی استان

کل شهرک‌ها و نواحی صنعتی استان به ترتیب 17 و 3 عدد می­باشد که از این تعداد هشت شهرک شامل یاسوج 1، یاسوج2 ، یاسوج 3، یاسوج 4، گچساران، دهدشت، لیکک و خان احمد در حال بهره ­برداری و فعال می‌باشند (وبگاه سازمان صنایع کوچک و شهرک های صنعتی ایران، 1391). اطلاعات شهرک‌های صنعتی مورد         بهره برداری در جدول 3-2 و موقعیت آن‌ها در نقشه 3-16 ارایه شده است.

 

 

 

 

 

جدول 3-2: اطلاعات شهرک های مورد بهره برداری استان کهگیلویه و بویراحمد

شهرک صنعتی مساحت (هکتار) سال بهره برداری تعداد واحد تعداد پرسنل(نفر)
یاسوج 1 26 1362 69 910
گچساران 55 1362 65 1098
یاسوج 2 14 1372 30 565
یاسوج 3 96 1378 114 2486
دهدشت 78 1378 25 302
یاسوج 4 80 1387 3 280
لیکک 100 1387 5 210
خان احمد 100 1387 6 90

 

 

نقشه 3-16: موقعیت مکانی شهرک­های صنعتی استان کهگیلویه و بویراحمد

 

3-15- نرم­ افزار

از ویرایش 3/9 نرم افزارArcGIS  برای ویرایش و تحلیل لایه‌های اطلاعاتی و تهیه نقشه‌های خروجی استفاده شد. همچنین از برنامه‌های جانبی SDM جهت فازی ­سازی و از AHP جهت وزن ­دهی لایه‌ها استفاده گردید.

 

3-16- تعیین معیارها

معیارهایی که در این پژوهش برای مکان‌یابی استقرار صنایع در استان کهگیلویه و بویراحمد مورد استفاده قرار گرفت شامل: شیب، فاصله از آب‌های سطحی، فاصله از جوامع انسانی، فاصله از راه‌های ارتباطی، کاربری اراضی، گسل‌ها، مناطق حفاظت ‌شده و عبور سیلاب بود. این معیارها با تکیه بر معیارهای زیست ‌محیطی و با توجه به بررسی مطالعات مشابه و همچنین شرایط منطقه انتخاب شد.

 

3-17- تهیه لایه‌های اطلاعاتی

بعد از شناسایی معیارها در این مرحله به تهیه و جمع ­آوری لایه‌های اطلاعاتی پرداخته شد. لایه‌های تهیه شده به روز ­رسانی گردید و در محیط GIS پایگاه مناسبی از اطلاعات ذخیره گردید.

مطلب مرتبط با این موضوع :  اینترنت، تلفن، فکس، اتومایسیون، ارتباطات، رایانه، آرپانت، است.که، بازوی، مدیران، سرشماره، پروتکل

 

3-18- استاندارد ­سازی معیارها

استاندارد سازی نقشه معیارها با استفاده از منطق بولین و توابع عضویت فازی صورت گرفت که با توجه به ماهیت هر معیار و نوع تابع عضویت ویژه‌ای برای استاندارد سازی معیارها، هریک از معیارها با استفاده از افزونه SDM[27] استفاده شد. لازم به ذکر است که نقشه‌های فاصله‌ای موجود ابتدا با استفاده از دستور DISTANCE  تهیه و بعد استاندارد سازی از طریق تابع عضویت ویژه آن معیار صورت گرفت. همچنین عملیات فازی ­کردن به صورت دستی، از طریق دستور Feature to Raster انجام شد.

 

3-18-1- منطق بولین

در این روش مناطق نامناسب برای استقرار صنایع ارزش صفر و مناطق مناسب ارزش یک گرفتند. روند استاندارد سازی معیارها در این روش در جدول 3-3 ارایه شده است.

 

 

جدول 3-3: محدوده استفاده­ شده جهت استاندارد ­سازی با استفاده از منطق بولین 

معیارها حدود مناسب برای استقرار صنایع حدود نامناسب برای استقرار صنایع
شیب 0%-10% 10%<
فاصله از آب‌های سطحی >1000 متر 0- 1000 متر
فاصله از جوامع انسانی >5000 متر 0- 5000 متر
فاصله از راه‌های ارتباطی 1500-5000 <1500متر ، >5000 متر
گسل‌ها فواصل بیشتر از 2000 متر بافر 2000 متری
مناطق حفاظت ­شده فواصل بیشتر از 1000 متر بافر 1000 متری
عبور سیلاب فواصل بیشتر از 1000 متر بافر 1000 متری
کاربری اراضی زمین‌های بایر، اراضی بدون پوشش و بیرون زدگی سنگی، اراضی شور و نمک زار تپه‌های ماسه‌ای مناطق مسکونی، جنگل،

باغ، سطوح آبی

 

3-18-2- منطق فازی

با استفاده از این روش نوع تابع عضویت فازی برای هر یک از معیارها تعیین گردید سپس مناطق بر اساس درجه تناسب برای استقرار صنایع ارزشی بین صفر تا 255 گرفتند. حدود آستانه نوع و نام تابع فازی معیارها در جدول 3-4 ارایه شده است.

 

جدول 3-4: محدوده استفاده­ شده جهت استاندارد­ سازی با استفاده از منطق فازی 

معیارها حدود آستانه نوع تابع فازی نام تابع فازی
D c B a
شیب 10     کاهشی یکنواخت S شکل
فاصله از آب‌های سطحی     1600 1000 افزایشی یکنواخت خطی
فاصله از جوامع انسانی     20415 5000 افزایشی یکنواخت خطی
فاصله از راه‌های ارتباطی 63259 5000 1500 متقارن S شکل
کاربری اراضی            

 

 

3-19- تعیین وزن معیارها با استفاده از روش سلسله مراتبی

به منظور تعیین وزن نسبی معیارها از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و روش مقایسه زوجی استفاده شد. برای این منظور پرسشنامه‌ای تهیه گردید و با توجه به ساختار سلسله مراتبی در سطوح مختلف اهمیت نسبی آنها به صورت زوجی توسط کارشناسان مربوطه مورد مقایسه قرار گرفت. کارشناسان طبق جدول به پرسشنامه پاسخ داده و سپس تمامی اعداد حاصل از میانگین هندسی محاسبه شده از پاسخ‌های موجود، به اکستنشن AHP انتقال داده شد. این اکستنشن که توسط شخصی به اسم مارینونی نوشته شده است بعد از اضافه ­شدن به نرم­ افزار ArcMap با معرفی نقشه تک تک معیارها، با استفاده از روش بردار ویژه اقدام به محاسبه وزن هریک از نقشه‌ها (معیارها) و نرخ سازگاری می‌کند که خروجی آن به صورت یک فایل text می‌باشد که علاوه بر موارد فوق، ماتریس مورد ­استفاده را نیز نمایش می‌دهد. این اکستنشن بعد از انجام محاسبات، وزن هریک از معیارها را محاسبه نمود و در صورتی که ناسازگاری محاسبه ­شده در نرم افزار بیشتر از 1/0 بود، ناسازگار ترین مقایسه تعیین و با مراجعه مجدد به پرسشنامه‌ها اصلاح می‌شد. پس از آن وزن نسبی هر معیار نسبت به دیگری برای هریک از معیارها، استخراج گردید ( .(Jiang, 2000

 

جدول 3-5: معیارهای وزن ­دهی شده به وسیله مقایسه زوجی

 

 

معیارها

شیب فاصله از آب‌های سطحی فاصله از جوامع انسانی فاصله از راه‌های ارتباطی کاربری اراضی
شیب 1        
فاصله از آب‌های سطحی   1      
فاصله از جوامع انسانی     1    
فاصله از راه‌های ارتباطی       1  
کاربری اراضی         1

 

 

 

3-20- ترکیب و تلفیق نقشه‌های معیارها براساس روش ترکیب خطی- وزنی (WLC)

به منظور فرآیند ارزیابی با این روش بر اساس رابطه 3-1 ابتدا هر یک از عوامل در وزن متناظر خود ضرب شده و سپس با جمع نتایج حاصل و ضرب آن در حاصل ­ضرب محدودیت‌ها، مناطق نامناسب حذف گردید. و در نهایت نقشه تناسب منطقه برای استقرار صنایع بدست آمد  .(Estman, 2006)

∑ = WiXiIIcj S      رابطه 3-1

در این رابطه:

S= مطلوبیت Wi وزن عاملi

Xi= ارزش فازی عاملi

Cj= امتیاز معیار محدودیتj

Π= نمایه حاصل­ضرب

 

3-21- بررسی صحت مناسب

بعد از مشخص ­شدن مناطق مناسب، با بازدید از مناطق و برداشت نقاط کنترلی با استفاده از GPS  صحت آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت.

 

3-22- ارزشیابی شهرک‌های صنعتی مستقر

با توجه به عدم ارزیابی زیست ­محیطی شهرک‌های صنعتی استان کهگیلویه و بویراحمد، بعد از شناسایی مکان‌های مناسب جهت استقرار صنایع، وضعیت شهرک‌های مستقر مورد بررسی قرار گرفت. بدین ترتیب که ابتدا وضعیت مکان شهرک‌ها با استفاده از همپوشانی لایه‌های بولین و در مرحله بعد با استفاده از روش ترکیب خطی وزنی مشخص گردید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل داده‌ها (یافته‌ها)

 

 

 

4-1- استاندارد ­سازی نقشه‌ها با استفاده از منطق بولین

در این روش برای مناطق مناسب ارزش یک و مناطق نامناسب ارزش صفر برای استقرار صنایع در نظر گرفته شد.

 

4-1-1- نقشه بولین شیب

برای  نقشه شیب مناطق با شیب 10 درصد مناسب و بالاتر از آن نامناسب در نظر گرفته شد. نقشه بولین شیب استان در نقشه 4-1 ارایه شده است. 61/38 درصد از منطقه مورد ­مطالعه مناسب جهت استقرار صنایع می‌باشد.

نقشه 4-1: بولین شیب استان کهگیلویه و بویراحمد

 

4-1-2- نقشه بولین کاربری اراضی

در این نقشه کاربری‌های باغ، دریاچه، جنگل و مزارع کشاورزی به عنوان مناطق نامناسب و مراتع و زمین‌های بایر به عنوان مناطق مناسب استقرار صنایع در نظر­ گرفته شدند 48/72 درصد مناطق موقعیت مناسبی از جهت استقرار صنایع برخوردار بودند. در نقشه 4-2 بولین کاربری اراضی استان ارایه شده است.

 

نقشه 4-2: بولین کاربری اراضی استان کهگیلویه و بویراحمد

 

4-1-3- نقشه بولین فاصله گسل

قرار داشتن گسل در منطقه مورد مطالعه باعث گردید این عامل مهم در صورت عدم توجه به آن مخاطراتی را به وجود می­آورد. نقشه 4-3  بیانگر فاصله بولین گسل در منطقه مورد­ مطالعه می‌باشد که با رعایت حریم با فاصله 2000 متر در نظر­ گرفته شده است. مناطق گسل با حریم 2000 متری صفر و سایر مناطق یک در نظر گرفته شد.

 

 

نقشه 4-3: گسل استان کهگیلویه و بویراحمد

4-1-4- نقشه بولین حریم مناطق مسکونی

نقشه 4-4 نشان دهنده وضعیت مناطق مسکونی با فاصله شعاعی پنج کیلومتر می‌باشد. با توجه به گسترش شهرها و خروج صنایع در شهرها این میزان فاصله در نظر­ گرفته شده است. مناطق مسکونی با حریم پنج کیلومتر نا مناسب و سایر مناطق مناسب در نظر ­گرفته شد.

 

نقشه4-4: بولین مناطق مسکونی استان کهگیلویه و بویراحمد

 

4-1-5- نقشه بولین مناطق حفاظت ­شده

شش منطقه حفاظت ­شده منطقه مورد­ مطالعه را در بر­دارد که با حریم 1000 متری 5/11 درصد از کل استان را می‌پوشاند این مناطق به عنوان مناطق نامناسب و سایر مناطق مناسب در نظر­گرفته شد. نقشه 4-5 مناطق مناسب و نامناسب استان را نشان می­دهد.

نقشه 4-5: بولین مناطق حفاظت شده استان کهگیلویه و بویراحمد

 

4-1-6- نقشه بولین مسیل

نقشه4-6 بولین مسیل استان را نمایش می­دهد. مناطق عبور سیلاب با حریم  1000 متری صفر و سایر مناطق یک در نظر گرفته شد.

نقشه 4-6: بولین مسیل استان کهگیلویه و بویراحمد

 

4-1-7- نقشه بولین جاده

راه‌های ارتباطی به عنوان یک عامل مهم جهت توسعه در نظر ­گرفته می‌شود. در نقشه 4-7 بولین فاصله از راه‌های ارتباطی استان نمایش داده شده است. فواصل بین 1500-5000 بعنوان مناطق مناسب و سایر بعنوان نامناسب در نظر گرفته می شود.

نقشه 4-7: بولین فاصله از راه‌های ارتباطی استان کهگیلویه و بویراحمد

 

4-1-8- نقشه بولین آب­های سطحی

در نقشه 4-8 بولین فاصله از رودها و آبراه‌های استان ارایه شده است. حریم 1000 متری مناطق مناسب و بالاتر از آن مناطق نامناسب در نظر گرفته می شود.

نقشه 4-8: بولین فاصله از آبراه‌های استان کهگیلویه و بویراحمد

4-2- رویهم­گذاری نقشه‌های بولین معیارها

با رویهم­ گذاری نقشه‌های بولین مناطق مناسب و نامناسب جهت استقرار صنایع مشخص گردید. 20605 هکتار (3/1 درصد) وسعت مناطق مناسب جهت استقرار صنایع مشخص گردید. لکه‌های کمتر از 500 هکتار حذف گردیدند و در نهایت 20 لکه جهت استقرار صنایع مناسب انتخاب شد (نقشه های 4-9 و 4-10).

 

نقشه 4-9: حاصل نقشه همپوشانی نقشه‌های بولین استان کهگیلویه و بویراحمد

 

نقشه 4-10: حاصل نقشه همپوشانی نقشه‌های بولین لکه‌های بیشتر از 500 هکتار

 

4-3- نقشه فازی معیارها

استاندارد ­سازی معیارهای با استفاده از توابع فازی نسبت به بولین از نتایج بهتری برخوردار است و  توانایی ارایه نقشه نهایی را به صورت طبقات دارا می‌باشد. معیارهای شیب، راه‌های ارتباطی، آبراه‌ها، مناطق مسکونی و کاربری اراضی با توجه به توابع متناسب استاندارد­ سازی گردید دامنه صفر تا یک که صفر بیانگر نامناسب و با افزایش دامنه آن به سمت مناسب میل می‌کند.

 

4-3-1- نقشه فازی شیب

برای شیب با استفاده از تابع فازی سیگمویید کاهشی استاندارد­ سازی انجام گرفت که در نقشه

مطلب مرتبط با این موضوع :  اتوماسیون، کارکنان، .، اطلاعاتی، ارتباطات، ، مدیران، مکانیزه، منعطف، رایانه، ادارات، •