استراتژیک، پروژه¬های، پورتفولیو، سبد، پروژه¬ها، تحقیق:

می کند شکل می گیرد. به عنوان مثال اگر استراتژی سازمان این است که بر روی بازار خاص، محصول یا نوع تکنولوژی تمرکز کند، هزینه کرد سازمان بایستی بر روی این چنین بازار، محصول یا تکنولوژی ها باشد (کوپر و همکاران، 2002).
برخی از ابعادی که می توان بر اساس آن ها منابع را برای محفظه های استراتژیک در نظر گرفت شامل موارد زیر است:
اهداف استراتژیک: مدیریت بایستی منابع را هم راستا با اهداف استراتژیک معین تقسیم کند.
خطوط محصول: به عنوان مثال چقدر از منابع بایستی برای خط محصول A یا B هزینه شود؟
نوع پروژه: چقدر از منابع بایستی برای توسعه محصول جدید یا پروژه های نگهداشت یا بهبود فرایند یا تحقیقات بنیادی و غیره در نظر گرفته شود؟
ماتریس آشنایی: تقسیم منابع بین انواع مختلف بازار و انواع مختلف تکنولوژی بر اساس میزان آَشنایی با کسب و کار چگونه خواهد بود؟ ماتریس آشنایی بوسیله روبرت و همکاران (1983) معرفی شد تا به تقسیم منابع کمک کند.
جغرافیا: مثلا چه سهمی از منابع بایستی در آمریکای شمالی یا آمریکای لاتین یا اروپا و… هزینه شود؟
در رابطه با استراتژی کسب و کار سبد پروژه نیز، باید تقسیم منابع بین سبدها مشخص شود و پروژه ها در داخل سبدها اولویت بندی شوند لیکن معیارهای مختلف در هر سبد بایستی مورد استفاده قرار گیرد.

هدف سوم: تخصیص بهینه منابع
سازمان ها در اجرای پروژه های خود عموما با دو مشکل کلی روبه رو هستند .مشکل اول عدم ارزش آفرینی پروژه و مشکل دوم کمبود منابع جهت انجام مناسب پروژه می باشد.با دقت بیشتر در دو معضل مذکور به راحتی می توان دریافت که عدم تخصیص مناسب منابع از مهمترین دلایل ایجاد مشکلات فوق می باشد.در یک فرآیند نامناسب تخصیص منابع، پروژه های ناموفق یا ناهمراستا با استراتژی های اصلی سازمان به پروژه های ارزشمند تر اجازه پیشرفت مطلوب را نمی دهند. مدیریت سبد پروزه با اولویت بندی پروژه های موجود بر اساس اهداف اصلی سازمان، اجازه بهره مندی بیشتر از منابع سازمان به پروژه ای مطلوب تر را می دهد(روانشادنیا و عباسیان جهرمی، 1391).
برای تخصیص منابع باید توجه داشت که صرفا توجه به رویکردهای مالی منجر به انتخاب بهینه نمی شوند. چرا که زمانی که عملکرد پورتفولیو سازمان ها مورد بررسی قرار گرفت مشخص شد که شرکت هایی که فقط روی رویکردهای مالی به عنوان مدل انتخاب پورتفولیو تکیه می کنند نتایج مطلوبی بدست نیاورده اند. ابزارهای مالی یک پورتفولیوی غیر متوازن از پروژه ها ایجاد می کنند پروژه هایی که از نظر جهت گیری استراتژیک مطلوب نیستند. از سوی دیگر، متدهای استراتژیک، یک پورتفولیو بالانس و همرستا با استراتژی ها فراهم می آورند. همچنین باید توجه داشت که پتانسیل ایجاد تعارض بین اهداف وجود دارد. برای مثال پروژه ایی که بیشترینNPV یا IRR را دارا می باشد ممکن است یک پروژه استراتژیک نباشد.به طور مشابه، پروژه ایی که بیشتر ماهیت استراتژیک را دارد ممکن است بقیه اهداف را نایده بگیرد (مثلا سود مورد انتظار کوتاه مدت). بایستی توجه کرد ماهیت ابزارهای مدیریت پروژه انتخابی، محدوده ای از اهداف را پوشش می دهد. این به دلیل آن است که برخی از رویکردهای انتخاب پروژه برای برخی از اهداف نسبت به اهداف دیگر، کاربردی تر هستند.
بنابراین انتخاب رویکرد درست برای تخصیص منابع بستگی به این دارد که تیم رهبری کدام اهداف را به صورت صریح یا غیر صریح مشخص کرده است (کوپر و همکاران، 2002).

10-2 خلاصه و نتیجه گیری فصل دوم:
به طور کل نمی توان یک رویکرد یکسان برای قضاوت بین رقابت پروژه ها در فرایند تصمیم گیری را توسعه داد و برای پیاده سازی یک چارچوب انتخاب پروژه در یک سازمان مشخص، نیاز است چار چوب های مورد نظر مطابق با ماهیت کسب وکار سازمان تطبیق داده شود. همچنین در مورد پیاده سازی گام به گام فرایند مدیریت سبد پروژه در سازمان، به طوریکه پروژه ها طی عبور از مراحل مختلف غربال شوند، باید ابزار و معیارهای مناسب انتخاب شوند.
یکی از فرضیات در نظر گرفته شده در این مباحث این است که پروژه های پیشنهادی از یک طبقه خاص هستند و فرض می شود تخصیص منابع، یک تصمیم استراتژیک کلی باشد که از طریق یک برنامه ریزی جامع برای فرایند انتخاب پروژه در نظر گرفته می شود.
فرض مهم دوم این است که با احتمال زیاد بهترین روش برای انتخاب پورتفولیو وجود ندارد. هر سازمان بایستی در داخل پروژه های هر طبقه بر طبق متدولوژی هایی که متناسب با فرهنگ خودش است پروژه های خود را انتخاب کند و بر اساس ویژگی هایی که سازمان به آن ها اعتقاد دارد برای انتخاب پروژه تصمیم گیری نماید. به همین دلیل از آن جایی که نمی توان همه متدولوژی های انتخاب پورتفولیو پروژه ها را در نظر گرفت یک مرور جامع بر متدولوژی های انتخاب پورتفولیو پروژه ها در این فصل صورت گرفت. ابزار های تصمیم سازی مورد بحث قرار گرفت. به این دلیل که فرایندهای مبتنی بر تعقل بایستی در تصمیم گیری پشتیبانی شود و این فرایندهای منطقی نباید توسط ابزارهای مورد استفاده دستخوش تغییر شوند. در این مدل ها، اطلاعات و مدیریت حجم زیادی از اطلاعات تدارک دیده می شود بنابراین تصمیم گیرندگان می توانند تصمیمات منطقی بر مبنای واقعیت اتخاذ کنند. به این ترتیب، یک سیستم تعاملی بین انسان و کامپیوتر یک نقش مهم در نمایش اطلاعات مورد نیاز از طریق یک سبک پر محتوا ایفا خواهد نمود. این سیستم کمک خواهد کرد تا اطلاعات مورد نیاز پروژه ها از طریق این سیستم پشتیبان از تصمیم گیری مدیریت شود بدون اینکه کاربران درگیر حجم زیادی از اطلاعات شامل محدودیت ها و تعاملات پروژه های پیچیده شوند.

فصل سوم روش شناسی تحقیق

1-3 مقدمه فصل سوم:

در این فصل در مورد روش شناسی نحوه طراحی فرایند مدیریت انتخاب پروژه ها، انتخاب بهترین شاخص ها برای استفاده در بخش های مختلف فرایند و تکنیک ها و ابزار مناسب برای استفاده جهت انتخاب پروژه بهینه توضیح داده خواهد شد. مهمترین قسمت طراحی چارچوب، طراحی فرایند می باشد که این مهم، با درک اصول مشترک همه¬ی چارچوب ها امکان پذیر خواهد بود.
انتخاب شاخص های تصمیم گیری، مرحله ی اول طراحی فرایند می باشد که بر مبنای سه نوع کمی،کیفی و ریسک تشریح خواهد شد. فرایند ارائه شده شامل چندین گام بوده که قبل از رتبه بندی پروژه ها، شاخص های مشخص شده وزن دهی می شوند.
در مراحل مختلف به منظور دستیابی به اهداف مدیریت پروژه ها، از مناسب ترین ابزار ها استفاده خواهد شد. در مورد نحوه انتخاب معیارها، با استفاده از پرسش نامه و روش دلفی و نظرات خبرگان، مناسب ترین معیارها برای استفاده در مراحل مختلف، انتخاب می شود و سپس با استفاده از روش های مناسب وزن دهی می شوند.


1-1-3 پرسش های اصلی:
یک چارچوب مناسب برای کمک به سرمایه گذاران در منطقه آزاد تجاری صنعتی ارس برای انتخاب مناسب ترین پروژه-های سرمایه ای جهت تخصیص منابع مالی کمیاب دارای چه ویژگی هایی است؟
فرآیند انتخاب پروژه¬ در چارچوب مورد نظر شامل چه مراحلی است؟
ابزارها و تکنیک های رایج مورد استفاده در هر مرحله از چارچوب مورد نظر چیست؟
در چارچوب مورد نظر چگونه می توان منابع مالی را در جهت اهداف استراتژیک بصورت بهینه تخصیص داد؟

2-1-3 پرسش های فرعی:
رتبه بندی پروژه های سرمایه گذاری در مورد مطالعه در منطقه آزاد ارس به چه صورت می باشد؟
مناسب ترین شاخص¬ها و معیارها در ارزیابی پروژه¬ها در چارچوب مورد نظر کدام است؟

3-1-3 هدف های تحقیق یا نتایج مورد انتظار:
اهداف تحقیق را می توان بدین شکل بیان نمود:
شناسایی عوامل مؤثر در انتخاب پروژه های سرمایه¬گذاری در منطقه انتخاب شده
شناسایی مراحل انتخاب ترکیب پروژه¬ها در منطقه انتخاب شده
شناسایی ابزارها و تکنیک های دقیق و رایج، برای استفاده در فرآیند انتخاب پروژه
شناسایی مهم ترین معیارها و زیر معیارهای تصمیم گیری مالی، استراتژیک و ریسک و تعیین میزان اهمیت آن ها با استفاده از ابزار های مناسب
رتبه بندی پروژه های سرمایه گذاری بر اساس میزان ارزش و حداکثر سازی منافع مالی و استراتژیک در سازمان
شناسایی و رتبه¬بندی ریسک در هر یک از پروژه¬های سرمایه¬¬گذاری و رتبه¬بندی پروژه ها بر اساس میزان مخاطره و کمینه سازی ریسک پروژه¬های انتخابی
ارائه چهارچوبی مفهومی جهت کمک به سرمایه گذاران در منطقه مورد نظر برای انتخاب مناسب ترین پروژه¬های سرمایه ای و تخصیص منابع مالی کمیاب
پیاده سازی مدل طراحی شده در یک مورد مطالعه در منطقه انتخاب شده

4-1-3 نوع تحقیق:
هر چند که این تحقیق به دنبال ارائه مدلی جامع برای کمک به تصمیم گیرندگان و سرمایه گذاران در منطقه آزاد تجاری صنعتی ارس برای انتخاب پروژه¬های بهینه می¬باشد با این وجود نتایج این تحقیق با بومی سازی شاخص¬های، وزن شاخص¬ها و استفاده از ابزار و روش¬های همخوان با چارچوب طراحی شده قابل استفاده در موارد دیگر نیز می¬باشد بنابراین تحقیق مورد نظر از جنبه هدف توسعه ای و از جنبه نتیجه یک تحقیق کاربردی محسوب می¬گردد.

5-1-3 قلمرو مکانی ، زمانی و نمونه و جامعه تحقیق:
داده های این پژوهش از سازمان معاونت اقتصادی و سرمایه گذاری منطقه آزاد تجاری-صنعتی ارس واقع در شمال غرب ایران در نقطه صفر مرزی و در مجاورت با کشورهای ارمنستان، آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان که در سال 1392 اقدام به شناسایی فرصت های سرمایه گذاری منطقه در حوزه مد نظر خود نموده است به دست آمده است. همچنین با توجه به نوع و ماهیت تحقیق نیازی به استفاده از نمونه گیری در این تحقیق نمی¬باشد و فرآیند طراحی شده در یک نمونه که اطلاعات مورد نیاز آن در بانک اطلاعاتی سازمان معاونت اقتصادی و سرمایه گذاری منطقه ارس موجود می¬باشد پیاده شده است.

6-1-3 روشهای گردآوری داده ها و ابزار مورد استفاده برای آن و تحلیل داده ها:
داده های مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانه ای و استفاده از مستندات موجود در سازمان سرمایه¬گذاری منطقه آزاد ارس و نیز استفاده از پرسشنامه برای نظر خواهی از کارشناسان و خبرگان فعال در زمینه ارزیابی اقتصادی جمع آوری خواهد شد. همچنین برای تحلیل داده¬های به دست آمده از نرم افزار ¬های SPSS، Expert Choice، EXCEL، LINGO و دیگر نرم افزار های تحقیق در عملیات استفاده خواهد شد. در موارد استفاده از پرسشنامه نیز روایی و پایایی نتایج، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

7-1-3 نوآوری تحقیق:
روش¬¬های ارائه شده در زمینه انتخاب پروژه و مدیریت سبد پروژه از یک چک لیست ساده تا الگوریتم¬های فراابتکاری متغییر می¬باشد. با این حال با توجه به گستردگی مفاهیم و مدل های ارائه شده، لیکن مدل های موجود عمدتا به صورت تئوری و کلی بوده و چندان به مرحله عملیاتی وارد نشده اند به طوریکه با توجه به تفاوت ماهیت رشته فعالیت های مختلف، اساسا ارائه یک چارچوب کلی برای همه سازمان ها از کارایی کافی برخودار نخواهد بود. همچنین در مفاهیم مدیریت سبد پروژه¬ها، تطابق اهداف و استراتژی های پروژه با اهداف و استراتژی های سازمان مطلبی به مراتب مهم تر از سود پروژه¬ها بوده است که بایستی به آن توجه ویژه¬ای داشت. از طرفی همواره ریسک و عدم قطعیت موجب به خطر افتادن منابع و سلامت پروژه¬های انتخابی می¬گردد. بنابراین در فرآیند انتخاب پروژه به علت پیچیدگی کار گاها یک یا چند هدف نادیده گرفته می¬شود. همچنین بین عوامل مذکور تضاد دیده می¬شود و بهبود یک هدف موجب کاهش هدف دیگر می¬شود. در این تحقیق با ارائه یک چارچوب مفهومی و معرفی ابزار¬ها و تکنیک های مفید در هر مرحله، مدلی مناسب برای تسهیل در مدیریت پروژه¬های سرمایه گذاری برای سازمان¬های پروژه محور پیشنهاد شده است تا علاوه بر بیشینه سازی منافع مادی و تطابق استراتژیک، ریسک پروژه¬های انتخابی نیز به صورت همزمان کمینه گردد و یا آستانه تحمل ریسک سازمان در فرآیند انتخاب پروژه در نظر گرفته شود. بنابراین جنبه نوآوری مدل مورد نظر، توجه همزمان به سه بعد سودآوری، تطابق استراتژیک و میزان ریسـک پروژه¬های سـرمایه گذاری می¬باشد. همچنین در انتخاب شاخص¬های ارزیابی پروژه¬ها به لحاظ جنبه¬های ذکر شده جامعیت بیشتری نسبت به تحقیقات دیگر وجود دارد. تنوع و ترکیب ابزارهای بهینه سازی(تحقیق در عملیات) مورد استفاد در این تحقیق نیز به صورت یک جنبه نوآوری دیگر می¬تواند در نظر گرفته شود.

8-1-3 محدودیت و مشکلات تحقیق:
همانند هر تحقیق دیگری این پژوهش نیز بدور از محدودیت نبوده است. از جمله این محدودیت¬ها می¬توان به گستردگی بحث مورد نظر اشاره کرد که به قدرت و جرات می¬توان گفت که جنبه¬های مختلف این تحقیق از جمله ابزارهای مورد استفاده، شاخص¬های مورد استفاده، فرآیند¬های مورد استفاده و … خود یک تحقیق کامل دیگر را می¬طلبد تا بتوان به عمق مطالب مورد نظر پی برد. بنابراین این مورد محدودیت زمانی را برای محقق به وجود آورده است. محدودیت دیگر محدودیت دسترسی به بعضی از اطلاعات خاص در رابطه با پروژه¬های مورد مطالعه می¬باشد. با توجه به فرآیند طراحی شده اطلاعات پروژه¬¬های سرمایه گذاری باید در موارد مشخص شده به صورت کامل وجود داشته باشد تا قابلیت مقایسه بین آن-ها وجود داشته باشد. در مواردی که این مورد دیده نمی¬شد. سعی شد اطلاعات مورد نظر با کمک خبرگان تخمین زده شود و یا پروژه وارد فرآیند